Chronologizacja
W postaci: pozdny
Inne znaczenie: 'opieszały, spóźniający się'
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | późny |
późny |
późny |
późne |
późna |
| D. | późnego |
późnego |
późnego |
późnego |
późnej |
| C. | późnemu |
późnemu |
późnemu |
późnemu |
późnej |
| B. | późnego |
późnego |
późny |
późne |
późną |
| N. | późnym |
późnym |
późnym |
późnym |
późną |
| Ms. | późnym |
późnym |
późnym |
późnym |
późnej |
| W. | późny |
późny |
późny |
późne |
późna |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | późni |
późni |
późne |
późne |
| D. | późnych |
późnych |
późnych |
późnych |
| C. | późnym |
późnym |
późnym |
późnym |
| B. | późnych |
późnych |
późnych |
późne |
| N. | późnymi |
późnymi |
późnymi |
późnymi |
| Ms. | późnych |
późnych |
późnych |
późnych |
| W. | późni |
późni |
późne |
późne |
Stopień wyższy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | późniejszy |
późniejszy |
późniejszy |
późniejsze |
późniejsza |
| D. | późniejszego |
późniejszego |
późniejszego |
późniejszego |
późniejszej |
| C. | późniejszemu |
późniejszemu |
późniejszemu |
późniejszemu |
późniejszej |
| B. | późniejszego |
późniejszego |
późniejszy |
późniejsze |
późniejszą |
| N. | późniejszym |
późniejszym |
późniejszym |
późniejszym |
późniejszą |
| Ms. | późniejszym |
późniejszym |
późniejszym |
późniejszym |
późniejszej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | późniejsi |
późniejsi |
późniejsze |
późniejsze |
| D. | późniejszych |
późniejszych |
późniejszych |
późniejszych |
| C. | późniejszym |
późniejszym |
późniejszym |
późniejszym |
| B. | późniejszych |
późniejszych |
późniejszych |
późniejsze |
| N. | późniejszymi |
późniejszymi |
późniejszymi |
późniejszymi |
| Ms. | późniejszych |
późniejszych |
późniejszych |
późniejszych |
Pochodzenie
psł. *pozdьnъ
st.pol. pozdny, pozny
1. wieczór
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości czasu ➔ upływ czasu
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | wczesny |
Połączenia
- późny ranek, wieczór; Gierek, Gomułka; późna pora; noc; jesień, wiosna; starość; późne lato; popołudnie; późne godziny (popołudniowe, wieczorne, nocne, ...)
Cytaty
|
Do niezwykłego zdarzenia, które wstrząsnęło Tempuszowem Pomorskim, doszło wczorajszego dnia w późnych godzinach popołudniowych. źródło: NKJP: Dawid Zieliński: Manuskrypt, Esensja, 2008-03 |
|
|
Godzina była późna, oczy mu się same zamykały. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zamach na wyspę, 2001 |
|
|
Było jasne, że powstanie wybuchnie późnym latem, tuż przed jesiennymi sztormami, które od stuleci zawsze tak samo na kilka miesięcy odcinały Garrę i Wyspy od kontynentu. źródło: NKJP: Feliks W. Kres: Tarcza Szerni, Esensja, 2005-03 |
|
|
Za drucianą siatką stały dwa nędzne brudne szeregowce z dykty, zbudowane w stylu bieda-minimalistycznym, właściwym dla późnych lat sześćdziesiątych. źródło: NKJP: Marek Krajewski; Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009 |
|
|
Cały dzień do późnej nocy padał gęsty śnieg. źródło: NKJP: Leopold Buczkowski: Czarny potok, 1959 |
2. obiad
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości czasu ➔ upływ czasu
Połączenia
- późny powrót; późna miłość; późne macierzyństwo, małżeństwo; późne żniwa
Cytaty
|
Na drugi dzień, po późnym i sutym śniadaniu, Izaura i Lewicki poczłapali nad basen, gdzie mieli zamiar wylegiwać się do wieczora. źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009 |
|
|
Joasia urodziła się tuż przed wybuchem wojny, była owocem późnego ojcostwa mecenasa, co jeszcze bardziej potęgowało jego miłość. źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1990 |
|
|
Oczywiście, drzemka była ważnym elementem jego dziennego rozkładu zajęć, ale na ogół ucinał ją sobie tylko raz – po zjedzeniu późnego obiadu, około szóstej, kiedy już objechał kilka sklepów z galanterią orientalną. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007 |
Składnia
| Rz | + | późny | + |
|
| szyk: neutralny | ||||
3. jabłka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat roślin ➔ budowa i funkcjonowanie roślin
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | wczesny |
Połączenia
- późne jabłka
Cytaty
|
Późna maciejka pachniała w ogródku w sposób bardziej natarczywy niż latem. źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Brzezina i inne opowiadania Kochankowie, 2006 |
|
|
Wszystkie letnie miesiące stały pod znakiem robienia konfitur. Najpierw truskawki i poziomki, ale leśne! Potem maliny, galaretka porzeczkowa, śliwki wczesne, morele, wiśnie późne i czarne. źródło: NKJP: Maria Iwaszkiewicz: Z pamięci, 2006 |
|
|
Odwrotnie niż w Niemczech Francuzi zwiększyli powierzchnię upraw o ok. 4 proc. i nastawili się przede wszystkim na ziemniaki odmian późnych oraz przemysłowych. źródło: NKJP: Monika Dzierżyńska-Nowak: Kartoflany klops, Gazeta Wyborcza, 1994-11-15 |
Składnia
| Rz | + | późny | + |
|
| szyk: neutralny | ||||
4. autobus
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Transport ➔ transport lądowy
Połączenia
- późny autobus, pociąg
Cytaty
|
Do Belize City wracałem późnym autobusem. Za oknami była atramentowa noc. źródło: NKJP: Jan Gać: W ojczyźnie Majów, 2007 |
|
|
Do dziś, gdy ruszam ku moim stronom i nieraz przyjeżdżam późnym pociągiem, a potem długo w noc siedzę w pustym, lodowatym domu, do dziś się zdarza, że następnego dnia sąsiadka, pani Szarcowa, pyta: A co się tak długo u pana, panie Piotrze, świeciło? źródło: NKJP: Jerzy Pilch: Moje pierwsze samobójstwo i dziewięć innych opowieści, 2006 |