UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

żandarm

Chronologizacja

1861, SJPWil

Pochodzenie

fr. gendarme

1. żołnierz policji wojskowej

Definicja

wojsk. 
żołnierz policji wojskowej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Połączenia

  • zawodowy żandarm; żandarm konny; żandarmi wojskowi;
  • żandarmi z psami, z karabinami
  • szkolenie; kordon; eskorta; patrol żandarmów
  • ciężarówka, samochód z żandarmami

Cytaty

30 żandarmów wojskowych i 50 żołnierzy wojsk lądowych z 6. batalionu desantowo-szturmowego poleciało w nocy na półroczną misję do Bośni i Hercegowiny. Głównym ich zadaniem będzie utrzymanie porządku publicznego w tym regionie.

źródło: NKJP: (ZAR): Będą pilnować porządku, Dziennik Zachodni, 2006-03-07

Któregoś dnia zaczęły krążyć uporczywe pogłoski o mającej się odbyć w Podkowie łapance i rewizjach w poszukiwaniu ukrywających się partyzantów, zbiegów z obozu pracy i Żydów. Nastrój był denerwujący i ponury. Leonhard wyszedł ze swym ślicznym pudlem „Zorą” na zwiad. Na polanie, w pobliżu której mieszkali, ukazała się buda z żandarmami.

źródło: NKJP: Jerzy Zaruba: Z pamiętników bywalca, 2007

U Sokratesa, gdzie niekiedy wpadała z towarzyszami na koniak, zobaczyła kilkanaście osób, stłoczonych, z nosami przy szybie gapiących się do środka. Patrząc nad ich głowami, dostrzegła włączony telewizor, a na ekranie żandarmów z psami i bronią maszynową.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. żandarm
żandarmi
ndepr
żandarmy
depr
D. żandarma
żandarmów
C. żandarmowi
żandarmom
B. żandarma
żandarmów
N. żandarmem
żandarmami
Ms. żandarmie
żandarmach
W. żandarmie
żandarmi
ndepr
żandarmy
depr

2. funkcjonariusz policji francuskiej

Definicja

urzęd. 
funkcjonariusz policji francuskiej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

Połączenia

  • francuski żandarm
  • mundur żandarma; kordon; eskorta; patrol żandarmów
  • żandarm rewidował, zatrzymał kogoś/coś; żandarmi pilnowali kogoś/czegoś
  • wezwać żandarmów

Cytaty

Francuski Syndicat National des Guides de Montagne wystosował do ogłaszających się w prasie polskich przewodników oficjalny list, że to, co robią, jest we Francji bezprawne i grozi im za to więzienie. Nielegalni przedsiębiorcy wysokogórscy odpowiadają, że to efekt donosu zazdrosnej konkurencji, a francuscy żandarmi i tak nie są w stanie upilnować wszystkich.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Giewont za dychę, Polityka, 2001-01-27

Podczas EXPO 2000 służbę będzie pełnić 190 policjantów z 18 krajów. Wśród będą nich włoscy karabinierzy, francuscy żandarmi oraz angielscy „bobbies”.

źródło: NKJP: (STRZ): Będą współgrać, Dziennik Polski, 2000-04-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. żandarm
żandarmi
ndepr
żandarmy
depr
D. żandarma
żandarmów
C. żandarmowi
żandarmom
B. żandarma
żandarmów
N. żandarmem
żandarmami
Ms. żandarmie
żandarmach
W. żandarmie
żandarmi
ndepr
żandarmy
depr

3. hitlerowski

Definicja

w XIX i na początku XX w. funkcjonariusz oddziałów policji państwowej pełniących funkcję służby porządkowej i policji politycznej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • amerykańscy, austriaccy, hitlerowscy, niemieccy, węgierscy żandarmi
  • brutalność żandarmów
  • ciężarówka; starcia, walki z żandarmami
  • żandarmi aresztowali, bili, otoczyli, rewidowali, zamordowali, zatrzymali kogoś; strzelali do kogoś

Cytaty

Do kontroli przystąpiły trzy trzyosobowe zespoły żandarmów i z jednakową wprawą i brutalnością wykonywały swe czynności. Starszy zespołu, krzycząc „Hände hoch”, energicznym ruchem odbierał od delikwenta dowody osobiste i sprawdzał je skrupulatnie. W tym czasie drugi żandarm rewidował kieszenie i bagaż sprawdzanego, stojącego z rękami podniesionymi do góry.

źródło: NKJP: Kazimierz Osmecki Iranek: Powołanie i przeznaczenie : wspomnienia oficera Komendy Głównej AK, 2004

Tytułowy Kotesan był autentycznie psem Załuskich, którego zastrzelili niemieccy żandarmi, zamieszkali w szulmierskim dworze.

źródło: NKJP: Współpracownik: Wygnanie z Szulmierza, Tygodnik Ciechanowski, 2007-02-24

– Nie powinni ich zatrzymywać – powiedział stary, przyglądając się, jak gruzińscy żandarmi wyrywają uciekinierom karabiny i wywracają im kieszenie mundurów w poszukiwaniu resztek amunicji. – Nie powinno się zatrzymywać człowieka, który boi się śmierci i przed nią ucieka.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005

Dlaczego bojówki, zwane oficjalnie ZOMO, ROMO lub inaczej, swoją brutalnością dorównywały żandarmom okresu okupacji niemieckiej lub sowieckiej? Dlaczego bito nasze bezbronne dzieci i siostry, naszych braci, matki, ojców [...]?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 01.02.1992

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. żandarm
żandarmi
ndepr
żandarmy
depr
D. żandarma
żandarmów
C. żandarmowi
żandarmom
B. żandarma
żandarmów
N. żandarmem
żandarmami
Ms. żandarmie
żandarmach
W. żandarmie
żandarmi
ndepr
żandarmy
depr

Frazeologizmy

żandarm w spódnicy
Data ostatniej modyfikacji: 13.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json