UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

łobuz

Chronologizacja

1853, Józef Rutkowski, Kolejnik życia przy kolei żelaznéj oraz różne gawendy wagonowe..., polona.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. łobuz
łobuzi
rzadziej łobuzowie
ndepr
łobuzy
depr
D. łobuza
łobuzów
C. łobuzowi
łobuzom
B. łobuza
łobuzów
N. łobuzem
łobuzami
Ms. łobuzie
łobuzach
W. łobuzie
łobuzi
rzadziej łobuzowie
ndepr
łobuzy
depr

Pochodzenie

psł. *lobuzъ, *lobozъ, *lobazъ 'chwast, zielsko'

Prawdopodobnie pierwotne znaczenie '(szkodliwe) zielsko, chwast' zostało odniesione do negatywnie ocenianego człowieka, por. st.pol. łobuzie 'gęstwina, krzaki, zarośla', łobozg 'chwast'

1. chuligan

Definicja

osoba, która wywołując awantury, wszczynając bójki czy niszcząc cudzą własność, lekceważy przyjęte zasady współżycia społecznego, wobec której mówiący czuje pogardę i strach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bandyta, bandzior, chuligan, łobuziak

Połączenia

  • pijany; zwyczajny łobuz
  • łobuzi i chuligani, łobuzi i złodzieje; gangster i łobuz, pijak i łobuz
  • kawał łobuza; banda, grupa łobuzów

Cytaty

Ludzie bronią się nimi przed napadami na ulicy, przed łobuzami, złodziejami wyrywającymi na ulicach kobietom torebki.

źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987

[...] dwie zapasowe rury leżały przed siarkownią, pół roku temu, dopóki jakiś łobuz nie ukradł.

źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1973

Tłukli się bez pardonu przy studni na podwórku, nic sobie nie robiąc z wrzasków lokatorów, by poszli się naparzać gdzie indziej, przeklęte łobuzy.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

[...] z dwojga dzieci wychowanych w jednej rodzinie w identycznych warunkach, jednemu układa się los warchoła, pijaka i łobuza, a drugiemu los powszechnie szanowanego obywatela [...].

źródło: NKJP: Andrzej Wasilewski: Karma - los człowieka, 2002

2. mały chłopiec

Definicja

energiczne dziecko, które często rozrabia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ananas, łobuziak, psotnik, urwis

Cytaty

Jakim byłeś chłopcem w dzieciństwie? Łobuzem czy grzecznym uczniem?

źródło: NKJP: Stworzony do rozrywki, Dziennik Polski, 2008-12-27

[...] chłopcy to łobuzy i dopiero przy dziewczynkach robią się grzeczni!

źródło: NKJP: Maria Nowak: Koedukacja przy ołtarzu, Gazeta Poznańska, 2002-04-12

Dziecko z ADHD nie potrafi planować, ono działa natychmiast. Nie jest ważne, że w klasie jest nauczyciel. To impuls. Łatwo takiemu dziecku przypiąć etykietę łobuza.

źródło: NKJP: Marta Ciemnoczołowska: ADHD / Choroba nie może być wymówką Nie chcą takich kursów, Polska Głos Wielkopolski, 2006-04-26

- Trzymaj się Domek! — Ucałował małego łobuza. Malec był nieco obrażony — wychowawczyni trzymała go za rękę i nie dało się uciec.

źródło: NKJP: Adam Strączek: Wyznanie lekarza-łapownika, 1995

Data ostatniej modyfikacji: 20.12.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json