UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uderzać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. uderzyć

1. pięścią w twarz

Definicja

kierując rękę lub trzymany w niej przedmiot w stronę jakiejś osoby lub zwierzęcia, powodować, że gwałtownie styka się z powierzchnią jej ciała i wywołuje w ten sposób ból, a nawet uszkodzenie tej powierzchni lub narządów znajdujących się wewnątrz ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaprawiać

Połączenia

  • uderzać kobietę, policjanta
  • uderzać pięścią, ręką; mieczem; kamieniem
  • uderzać w brzuch, w nos, w szczękę, w twarz, w zęby
  • uderzać mocno, z całej siły

Cytaty

Chłopaka pobili — uderzali kamieniem w głowę, przypalali papierosem.

źródło: NKJP: Agnieszka Smogulecka: Wywieźli do lasu, Polska Głos Wielkopolski, 2003-10-25

Jarek pięścią uderza Łukasza w twarz, tak że ten spada z wózka [...].

źródło: NKJP: Dariusz Banek: Samo życie, 2010

Z wściekłością uderza konia w bok i wysuwa się przeciw nieprzyjaciołom.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

W czasie walki nie wolno dusić przeciwnika, uderzać go pięścią, kopać, szarpać za włosy ani wykłuwać oczu.

źródło: NKJP: (FREN): Zawodnicy wagi superciężkiej, Gazeta Krakowska, 2005-01-28

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: uderzany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzany
uderzany
uderzany
uderzane
uderzana
D. uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanej
C. uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanej
B. uderzanego
uderzanego
uderzany
uderzane
uderzaną
N. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzaną
Ms. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzani
uderzani
uderzane
uderzane
D. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych
C. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
B. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzane
N. uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
Ms. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
KOGO/CO + (w CO) + (CZYM)

2. głową o ścianę

Definicja

powodować gwałtowne, silne stykanie się czegoś z czymś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

  • uderzać w coś głową, ręką; młotkiem, siekierą
  • uderzać czymś o mur, o stół, o ścianę
  • uderzać czymś w mur, w pień, w stół, w ścianę

Cytaty

Kapitan z całych sił uderzał pięścią w rozłożoną na biurku gazetę, jakby chciał ją przybić do blatu niewidocznymi gwoździami.

źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009

[...] uderzał nerwowo szpicrutą o ziemię, pies zatańczył wokół swojego pana i przysiadł nerwowo obok lśniących oficerek.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006

Po wejściu do lasu i wybraniu drzewka żegna się trzykrotnie, modli się, a następnie uderza trzykrotnie siekierą.

źródło: NKJP: Marek Antoni Nowicki: Boże Narodzenie u innych: Serbowie w Kosowie, Głos Siemiatycz, 2008-11-01

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: uderzany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzany
uderzany
uderzany
uderzane
uderzana
D. uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanej
C. uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanej
B. uderzanego
uderzanego
uderzany
uderzane
uderzaną
N. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzaną
Ms. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzani
uderzani
uderzane
uderzane
D. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych
C. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
B. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzane
N. uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
Ms. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
CZYM + (w CO | o CO)

3. w drzewo

Definicja

będąc w ruchu, gwałtownie stykać się z czymś, powodując uszkodzenie tego czegoś lub siebie samego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Połączenia

  • uderzać o brzeg, o burtę, o ścianę
  • uderzać w ścianę, w drzewo

Cytaty

Kiedyś dwoje młodych ludzi zginęło, uderzając w drzewo przy al. Armii Krajowej.

źródło: NKJP: Gabriela Lorek: Łatwo zabić drzewo, Dziennik Zachodni, 2004-09-08

Grube krople uderzały o trumnę, wygrywając posępny marsz pożegnalny.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

Robert bezwładnie runął do tyłu, uderzając głową o ścianę budynku.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
w CO | o CO

4. na nieprzyjaciela

Definicja

atakować z zamiarem pozbawienia życia lub zdobycia terytorium

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  atakować

Połączenia

  • morderca, wróg; armia, oddział, wojsko uderza
  • uderzać na miasto

Cytaty

Wojsko Polskie uderza wraz z armią rumuńską na południową Ukrainę.

źródło: NKJP: Andrzej Wojtas: Co by było, gdyby..., Dziennik Polski, 2005-05-06

Oczyma duszy widział, jak rozbrajają Niemców, opanowują i uwalniają cały obóz i następnie uderzają na miasto i rozpoczynają powstanie w całym Poznaniu.

źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999

[...] zza stawu, uderzając na flankę obrońców, wypadł silny oddział jazdy w czarnych płaszczach.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
na KOGO

5. w Polskę

Definicja

książk. 
powodować, aby coś niekorzystnego działo się w związku z kimś lub czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • uderzać w gospodarkę; w Polskę
  • ostro uderzać

Cytaty

Zawsze wahałbym się przed publikacją czegoś, co uderza w prezydenta lub premiera.

źródło: NKJP: Artur Boiński: Lubię być potworem, Polska Głos Wielkopolski, 2004-02-20

Dlaczego znowu, pytam głośno, uderza się w Polskę B, która i tak niestety przoduje w liczbie bezrobotnych i niższych dochodach, o innych kwestiach nie wspomnę?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 21.04.1999

Mimo siedmiu lat wysokiego rozwoju gospodarczego światowy kryzys uderza w gospodarkę Hiszpanii bardzo mocno.

źródło: NKJP: xx: Błędy Hiszpanów to dobra lekcja dla Polski, Dziennik Zachodni, 2009-08-25

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
w KOGO/CO

6. uderza kogoś podobieństwo

Definicja

książk. 
być przez kogoś zauważanym jako coś dziwnego lub zaskakującego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie

Połączenia

  • czyjaś uroda uderza kogoś

Cytaty

Pokój, do którego weszły, uderzał świeżością, farba na ścianach była jeszcze całkiem biała [...].

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

Wróćmy jednak do Adasia. Ilekroć go widzę, uderza mnie jego fizyczne podobieństwo do ojca, w miarę lat coraz wyraźniejsze.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Kiedy porównujemy rzeczywistość zawartą w dziele sztuki z rzeczywistością znaną nam skądinąd, uderza nas przede wszystkim, że świat artysty jest lepiej uporządkowany pod względem wartości.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Chimera jako zwierzę pociągowe: 1929-1941, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: uderzany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzany
uderzany
uderzany
uderzane
uderzana
D. uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanej
C. uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanej
B. uderzanego
uderzanego
uderzany
uderzane
uderzaną
N. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzaną
Ms. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzani
uderzani
uderzane
uderzane
D. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych
C. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
B. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzane
N. uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
Ms. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
KOGO + (CZYM)
bez ograniczeń + uderzać +
KOGO + (że ZDANIE)

7. blask uderza kogoś

Definicja

książk. 
mocno, nagle, zwykle nieprzyjemnie oddziaływać na kogoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Połączenia

  • smród, zapach; blask uderza kogoś

Cytaty

Nagle uderza nas dziwny zapach - i oto wychodzimy na pustą polanę pokrytą zaschniętym błotem.

źródło: NKJP: (ASz): Tam, gdzie tryskają gejzery, Gazeta Krakowska, 2003-12-04

Prowadząca na klatkę schodową metalowa brama szczelnie zasłania to, co znajduje się wewnątrz, czyli brudne ściany, odpadające płaty starej farby i uderzający smród kociego moczu.

źródło: NKJP: Iwona Krzystanek: Zanim zawali się strop, Gazeta Krakowska, 2002-02-19

Termometr na graniach pokazuje bite trzydzieści stopni, a w kotłach górskich podzwrotnikowy wprost panuje upał i ostry blask uderza w oczy.

źródło: NKJP: Stanisław Zieliński: W stronę Pysznej, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: uderzany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzany
uderzany
uderzany
uderzane
uderzana
D. uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanej
C. uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanej
B. uderzanego
uderzanego
uderzany
uderzane
uderzaną
N. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzaną
Ms. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzani
uderzani
uderzane
uderzane
D. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych
C. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
B. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzane
N. uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
Ms. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
KOGO

8. do dyrektora

Definicja

pot. 
zwracać się do kogoś w celu załatwienia jakiejś sprawy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Cytaty

Niekiedy sam wydawca od razu uderzał do Warszawy. Takie postępowanie napsuło wiele krwi lokalnym cenzorom.

źródło: NKJP: Aleksander Pawlicki: Kompletna szarość: cenzura w latach 1956-1972: instytucja i ludzie, 2001

Jak skończę studia, to będę uderzał do porządnej firmy, w której na pewno więcej wyciągnę.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
do KOGO

9. w płacz

Definicja

wykonywać czynność nazwaną następującym rzeczownikiem, wiążącą się z wydawaniem głośnych dźwięków lub polegającą na tym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

  • uderzać w krzyk, w lament, w płacz

Cytaty

Już od pierwszych dni spędzonych razem rodzice trojaczków mogli zauważyć, że maluszki są zgrane i solidarne. Gdy jedno zapłacze, zaraz rodzeństwo uderza w lament.

źródło: NKJP: Lidia Góralewicz: Potrójne szczęście Bogaczów, Gazeta Krakowska, 2002-08-31

Ja, na przykład, bardzo się wzruszam, także na filmach. Bywa, że uderzam w płacz.

źródło: NKJP: R. Wojciechowska: Skazany na granie, Gazeta Krakowska, 2004-09-18

– Pawełku, na miłość boską, co ci się stało? – nagle uderza w krzyk. Wysoki taki, świdrujący ton, jak to przerażona Matka.

źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Biało-czerwony, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
w CO

10. piłkę

Definicja

sport. 
częścią ciała lub sprzętem używanym w danej grze sportowej działać na piłkę (lub krążek) tak, że zaczyna się ona poruszać w określonym kierunku

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

  • uderzać krążek, piłkę
  • uderzać głową; kijem, rakietą
  • uderzać na bramkę
  • uderzać w kierunku bramki
  • uderzać z woleja

Cytaty

[...] popisał się świetnym refleksem [...] uderzając piłkę głową w samo okienko.

źródło: NKJP: Klasa A - Kraków - grupa IV - Myślenice, Dziennik Polski, 2003-09-01

Tam, skąd dochodzi dźwięk uderzanej nogą piłki, natychmiast kierują się ludzie.

źródło: NKJP: Olgierd Budrewicz: Piekło w kolorach, 1997

[...] dwukrotnie uderzał krążek na bramkę rywala [...].

źródło: NKJP: Dariusz Grzyb: Dobre, zwycięskie spotkanie, Gazeta Krakowska, 2006-10-14

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: uderzany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzany
uderzany
uderzany
uderzane
uderzana
D. uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanego
uderzanej
C. uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanemu
uderzanej
B. uderzanego
uderzanego
uderzany
uderzane
uderzaną
N. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzaną
Ms. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzani
uderzani
uderzane
uderzane
D. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych
C. uderzanym
uderzanym
uderzanym
uderzanym
B. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzane
N. uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
uderzanymi
Ms. uderzanych
uderzanych
uderzanych
uderzanych

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Składnia

bez ograniczeń + uderzać +
CO + (CZYM) + (DOKĄD)

11. o zegarze

Definicja

wydawać dźwięk lub dźwięki sygnalizujące coś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • dzwon, zegar uderza

Cytaty

Uderza zegar: jedenaście... dwanaście...

źródło: NKJP: Internet

Gdy uderzał dzwon, modlono się o pokój.

źródło: NKJP: Leszek Matela: Sekrety katedr i miejsc mocy: wiedza tajemna chrześcijańskich mistrzów, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

odpowiednik aspektowy: uderzyć

12. o sercu

Definicja

wykonywać rytmiczne skurcze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  bić

Połączenia

  • serce uderza

Cytaty

W ciągu 70 lat serce uderza 2,5 mld razy i przepompowuje ok. 200 mln litrów krwi.

źródło: NKJP: (xx): Lekcja anatomii, Dziennik Bałtycki, 2002-09-27

Chłopiec trafił do nas w stanie średnio ciężkim. Jego serduszko uderzało 150 razy na minutę.

źródło: NKJP: Aldona Minorczyk-Cichy: Dziecko na prochach, Dziennik Zachodni, 2004-09-16

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzam
uderzamy
2 os. uderzasz
uderzacie
3 os. uderza
uderzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałem
+(e)m uderzał
uderzałam
+(e)m uderzała
uderzałom
+(e)m uderzało
uderzaliśmy
+(e)śmy uderzali
uderzałyśmy
+(e)śmy uderzały
2 os. uderzałeś
+(e)ś uderzał
uderzałaś
+(e)ś uderzała
uderzałoś
+(e)ś uderzało
uderzaliście
+(e)ście uderzali
uderzałyście
+(e)ście uderzały
3 os. uderzał
uderzała
uderzało
uderzali
uderzały

bezosobnik: uderzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uderzał
będę uderzać
będę uderzała
będę uderzać
będę uderzało
będę uderzać
będziemy uderzali
będziemy uderzać
będziemy uderzały
będziemy uderzać
2 os. będziesz uderzał
będziesz uderzać
będziesz uderzała
będziesz uderzać
będziesz uderzało
będziesz uderzać
będziecie uderzali
będziecie uderzać
będziecie uderzały
będziecie uderzać
3 os. będzie uderzał
będzie uderzać
będzie uderzała
będzie uderzać
będzie uderzało
będzie uderzać
będą uderzali
będą uderzać
będą uderzały
będą uderzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uderzajmy
2 os. uderzaj
uderzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uderzałbym
bym uderzał
uderzałabym
bym uderzała
uderzałobym
bym uderzało
uderzalibyśmy
byśmy uderzali
uderzałybyśmy
byśmy uderzały
2 os. uderzałbyś
byś uderzał
uderzałabyś
byś uderzała
uderzałobyś
byś uderzało
uderzalibyście
byście uderzali
uderzałybyście
byście uderzały
3 os. uderzałby
by uderzał
uderzałaby
by uderzała
uderzałoby
by uderzało
uderzaliby
by uderzali
uderzałyby
by uderzały

bezosobnik: uderzano by

bezokolicznik: uderzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uderzając

gerundium: uderzanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uderzanie
uderzania
D. uderzania
uderzań
C. uderzaniu
uderzaniom
B. uderzanie
uderzania
N. uderzaniem
uderzaniami
Ms. uderzaniu
uderzaniach
W. uderzanie
uderzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uderzający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uderzający
uderzający
uderzający
uderzające
uderzająca
D. uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającego
uderzającej
C. uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającemu
uderzającej
B. uderzającego
uderzającego
uderzający
uderzające
uderzającą
N. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającą
Ms. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uderzający
uderzający
uderzające
uderzające
D. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających
C. uderzającym
uderzającym
uderzającym
uderzającym
B. uderzających
uderzających
uderzających
uderzające
N. uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
uderzającymi
Ms. uderzających
uderzających
uderzających
uderzających

odpowiednik aspektowy: uderzyć

Frazeologizmy

coś bije w oczy
coś uderza w oczy
coś uderza do głowy komuś
coś uderza do łba komuś
coś/ktoś uderza po kieszeni kogoś
coś/ktoś uderza po portfelu kogoś
coś/ktoś uderza w kieszeń kogoś
krew uderza do głowy komuś
krew uderza do twarzy komuś
ktoś daje sobie w szyję
ktoś uderza w gaz
ktoś idzie w kimono
ktoś uderza w kimono
ktoś uderza na alarm
ktoś uderza się w piersi
ktoś uderza się w pierś
ktoś uderza w czułą strunę
ktoś uderza w jakiś ton
ktoś uderza w jakąś nutę
ktoś uderza w jakieś nuty
ktoś uderza w jakieś tony
ktoś uderza w konkury
ktoś uderza w pokorę
woda sodowa uderza do głowy komuś
Data ostatniej modyfikacji: 05.06.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj