UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odłamek

Chronologizacja

1857, Bańk
Od XVII w. odłomek.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odłamek
 odłamki
D. odłamka
 odłamków
C. odłamkowi
 odłamkom
B. odłamek
 odłamki
N. odłamkiem
 odłamkami
Ms. odłamku
 odłamkach
W. odłamku
 odłamki

Pochodzenie

Zob. łamać

1. szkła

Definicja

niewielka część odłamana od czegoś twardego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:  złamek, złomek
hiperonimy:  kawałek

Połączenia

  • metalowy, szklany odłamek; drobne, ostre odłamki
  • kilka, tysiące odłamków
  • odłamki kamienia, kości, lustra, muru, skał, szkła, szyby
  • ślady, uderzenia odłamków
  • odłamki leżą, gdzieś, uszkodziły coś
  • wyjąć odłamki

Cytaty

W zakrwawionej powiece tkwił ostry odłamek szkła...

źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

Zostałem lekko ranny odłamkiem szyby w lewą dłoń.

źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1977

Dookoła pełno było odłamków murów, pełno szkła, trzeba było omijać leżące na ziemi trupy.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: czyściec, 1992

Składnia

bez ograniczeń + odłamek +
(CZEGO)

2. granatu

Definicja

jeden z kawałków, na które rozpada się pocisk podczas wybuchu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozprysk
hiperonimy:  kawałek

Połączenia

  • przypadkowy odłamek
  • jeden odłamek; pierwsze odłamki
  • odłamek bomby, granatu, kul, pocisku, szrapneli
  • deszcz odłamków
  • rany od odłamków
  • odłamki poszarpały, rażą, tną, trafiły, uderzyły, zraniły kogoś
  • wyjąć odłamek
  • dostać, oberwać odłamkiem
  • być rannym, ucierpieć, zginąć od odłamków

Cytaty

- Sędzia szybko przeszedł na rentę inwalidzką, bo go odłamek bomby amerykańskiej zranił w nogę,

źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1977

Dostał odłamkiem w żebro, wylizał się jakoś i uciekł z transportu jeńców gubiąc po drodze bandaże.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

Cały pojazd jest opancerzony, co ma służyć ochronie załogi przed ostrzałem z broni ręcznej i odłamkami granatów.

źródło: NKJP: Zbigniew Czekała: Parada radarów, 1999

Składnia

bez ograniczeń + odłamek +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 08.11.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN