UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

parlament

Chronologizacja

SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

niem. Parlament

z fr. parlement

1.a organ

Definicja

organ państwowy złożony z wybranych przedstawicieli społeczeństwa, tworzący prawo obowiązujące w danym państwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  organ

Połączenia

  • litewski, polski, węgierski...; dwuizbowy, jednoizbowy parlament
  • parlament którejś kadencji
  • premier i parlament, prezydent i parlament, rząd i parlament
  • członek, marszałek, przewodniczący; gmach, sale, siedziba; izba (druga, niższa, wyższa), skład; kadencja; działalność parlamentu; na forum parlamentu
  • poseł; wybory do parlamentu
  • mandat; mniejszość, większość; opozycja, układ sił w parlamencie
  • rozwiązać parlament
  • kandydować do parlamentu
  • znaleźć się/znajdować się poza parlamentem

Cytaty

W systemach parlamentarnych rządzi rząd powoływany przez parlament i tylko przed nim odpowiedzialny.

źródło: MKJP: Wiktor222 Osiatyński: Skazani na oryginalność, Gazeta Wyborcza,1992-08-29

Z końcem sierpnia 1930 roku prezydent Ignacy Mościcki rozwiązał Sejm III kadencji, którego obrady trwały nieco ponad dwa lata. W połowie zaś listopada odbyły się kolejne wybory do obu izb parlamentu.

źródło: NKJP: Współpracownik: Spółdzielca z Jarlut, Tygodnik Ciechanowski, 2006-04-11

Rozwiązanie parlamentu zahamowało prace legislacyjne rządu [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 07.01.1994

Statystyki sejmowe nadal pokazują diametralnie różną aktywność naszych posłów na forum parlamentu.

źródło: NKJP: W skrócie - powiat raciborski, Nowiny Raciborskie, 2007-06-12

Dawna Jugosławia zmniejszyła się do dwóch republik: Serbii i Czarnogóry. To one utworzyły w 1992 r. nową Federacyjną Republikę Jugosławii. Obie republiki mają swoje własne parlamenty, rządy i prezydentów.

źródło: NKJP: DOMINIKA ĆOSIĆ: Niedobrane małżeństwo, Dziennik Polski - Świat, 2001-04-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. parlament
 parlamenty
D. parlamentu
 parlamentów
C. parlamentowi
 parlamentom
B. parlament
 parlamenty
N. parlamentem
 parlamentami
Ms. parlamencie
 parlamentach
W. parlamencie
 parlamenty

1.b ludzie

Definicja

ogół osób zasiadających w parlamencie - organie państwowym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

  • amerykański, brytyjski, ukraiński... parlament
  • decyzja, kontrola, praca, uchwała parlamentu
  • odpowiedzialność przed parlamentem; dialog, konsultacje, kontakty, współpraca z parlamentem
  • odpowiedzialny przed parlamentem
  • parlament decyduje, ma prawo, podjął/podejmuje decyzję, postanowił, przegłosował ustawę, poprawkę..., przyjął ustawę, tworzy prawo, ustawę..., uchylił immunitet; uchwalił budżet, rezolucję, ustawę...; wybrał przewodniczących, sędziów
  • odpowiadać, stanąć przed parlamentem
  • wspólnie z parlamentem

Cytaty

Co roku jesienią parlament debatuje nad kolejnym budżetem [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 14.11.1996

[...] parlament uchwalił ustawę o repatriacji.

źródło: NKJP: K. Jakubowski: Niechaj Polska będzie im matką, Tygodnik Ciechanowski, 2005-03-06

W lipcu 2006 roku gruziński parlament zażądał natychmiastowego wycofania rosyjskich sił pokojowych z Abchazji i Osetii Południowej.

źródło: NKJP: Krystyna Kurczab-Redlich: Głową o mur Kremla, 2007

Prezydent musi współpracować z parlamentem, parlament musi współpracować z prezydentem. Rząd musi wysłuchiwać opinii parlamentu i na odwrót.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 16.02.2000

Zagadnienie podpisu elektronicznego jest zagadnieniem nowym zarówno w Polsce, jak i w innych krajach, choć w wielu innych ustawa taka powstała i została już przyjęta przez parlamenty.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 01.03.2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. parlament
 parlamenty
D. parlamentu
 parlamentów
C. parlamentowi
 parlamentom
B. parlament
 parlamenty
N. parlamentem
 parlamentami
Ms. parlamencie
 parlamentach
W. parlamencie
 parlamenty

1.c budynek

Definicja

budynek, w którym mieści się parlament - organ państwowy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

  • pikiety, protesty, wiec przed parlamentem

Cytaty

[...] jednym z pierwszych prezydenckich dekretów Dudajew dał Czeczenom prawo do noszenia broni. Sam rozdawał karabiny, kiedy nie będąc jeszcze prezydentem, wzywał ludzi do szturmu na parlament.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Podkarpaccy związkowcy zrezygnowali ze stosowanego już wcześniej sposobu manifestowania swojego niezadowolenia - pikiety przed Urzędem Wojewódzkim. [...] Bardziej skuteczna może być pikieta przed parlamentem [...].

źródło: NKJP: Przeciw cięciom w oświacie, Dziennik Polski - Podkarpacie, 2002-01-21

Rowerzyści wznosili antywojenne hasła, objeżdżając plac przed parlamentem i ulicę Whitehall, od której odchodzi Downing Street, gdzie znajduje się siedziba brytyjskiego premiera.

źródło: NKJP: (PAP): Protesty na tyłach, Dziennik Polski - Świat, 2003-03-22

Od trzech dni miejscem protestów przeciwko Sojuszowi Północnoatlantyckiemu są okolice parlamentu.

źródło: NKJP: PAWEŁ JANOWSKI: Dziennik Polski - Świat, 1999-04-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. parlament
 parlamenty
D. parlamentu
 parlamentów
C. parlamentowi
 parlamentom
B. parlament
 parlamenty
N. parlamentem
 parlamentami
Ms. parlamencie
 parlamentach
W. parlamencie
 parlamenty

2. uczniowski

Definicja

samorządowy organ młodzieży szkolnej lub studenckiej pod względem organizacyjnym wzorowany na parlamencie - organie państwowym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia

Połączenia

  • parlament dziecięcy, młodzieżowy, szkolny, uczniowski
  • parlament młodzieży

Cytaty

Uchwalony przez parlament dziecięcy apel o pokój trafi do Rady Europy w Strasburgu.

źródło: NKJP: Agnieszka Pietraszek: Dzieciaki i gołąbki, Gazeta Wyborcza, 1994-04-18

[...] obradujący tu przez dwa kolejne lata parlament uczniowski był organizowany przy wydatnej pomocy Ministerstwa Edukacji Narodowej, które praktycznie prawie cały ciężar organizacyjny brało na siebie, a jeżeli nie cały, to, powiedziałabym, w dużej części.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 30.08.1996

Mogę zgodzić z panią posłanką [...], że ten parlament młodzieży w Zielonej Górze, którego byłem gościem, jest znakomity, że ta młodzież jest genialna.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 06.02.1997

Młodzieżowe parlamenty powstają zwykle w liceach lub szkołach wyższych.

źródło: NKJP: Dla wspólnego dobra, Dziennik Polski - Oświęcim, 2002-04-04

[...] O istnieniu parlamentów uczniowskich dowiedzieli się na konferencji kuratorów w Chorzowie we wrześniu ubiegłego roku.

źródło: NKJP: Ewa Legawiec: Pani marszałek chodzi w mini, Gazeta Wyborcza, 1994-03-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. parlament
 parlamenty
D. parlamentu
 parlamentów
C. parlamentowi
 parlamentom
B. parlament
 parlamenty
N. parlamentem
 parlamentami
Ms. parlamencie
 parlamentach
W. parlamencie
 parlamenty

Składnia

bez ograniczeń + parlament +
JAKI
bez ograniczeń + parlament +
KOGO
Data ostatniej modyfikacji: 14.10.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN