Chronologizacja
Pochodzenie
Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego przewrócić; zob. wrócić
1. w nauce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Połączenia
- prawdziwy, wielki przewrót; przewrót Kantowski, Kartezjański, kopernikański; metodologiczny, naukowy, religijny; przewroty einsteinowskie, newtonowskie
- przewrót w nauce; w elektronice, w immunologii, w kardiologii, w medycynie, w naukach przyrodniczych, w stomatologii...; w budowie samochodów, w organizacji pracy...; w mentalności, w myśleniu, w poglądach
- przewrót dokonał się
Cytaty
|
Przewrót rozumie się często jako zmianę pozytywną, np. przewrót kopernikański. źródło: NKJP: Ryszard Kapuścinski: Lapidaria IV-VI, 2008 |
|
|
Dla mnie klasycznym tego przykładem był przewrót modernistyczny, który objął niemal wszystkie dziedziny nauki i kultury. źródło: NKJP: Wiktor Osiatyński: Zrozumieć świat : rozmowy z uczonymi 25 lat później, 2009 |
|
|
Znamienne jest, że przewrót w architekturze rozpoczął się właśnie od domu mieszkalnego: tu jakby łatwiej było przełamać przyzwyczajenia estetyczne [...]. źródło: NKJP: Katarzyna Brückman de Renstrom: Salwator, Kraków, Europa: historia i architektura osiedla (1908-2003) na tle przemian w architekturze krakowskiej i europejskiej początku XX wieku, 2003 |
|
|
Jeszcze bardziej była znana i kochana głośna tancerka, symbol seksu przełomu XIX i XX w., Isadora Duncan, która dokonała przewrotu w tańcu, w balecie. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Historia Powszechna. Wiek XIX, 2008 |
|
|
Od trzynastu stuleci wszystkie znaczące przewroty religijne i schizmy nie były [...] próbami odkrycia nowych źródeł słowa Bożego; przeciwnie, odwoływały się do mitu zastanego, któremu chciały tylko przywrócić pierwotny sens i godność właściwą, skażoną przez złość ludzką. źródło: NKJP: Leszek Kołakowski: Obecność mitu, 1974 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przewrót |
przewroty |
|
| D. | przewrotu |
przewrotów |
|
| C. | przewrotowi |
przewrotom |
|
| B. | przewrót |
przewroty |
|
| N. | przewrotem |
przewrotami |
|
| Ms. | przewrocie |
przewrotach |
|
| W. | przewrocie |
przewroty |
Składnia
|
+ | przewrót | + |
w CZYM
|
2. komunistyczny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa
Połączenia
- polityczny; kolejny, wielki przewrót; przewrót bolszewicki, komunistyczny, wojskowy, zbrojny; majowy, październikowy
- przewrót 1917, 1926, 1973
- przewrót generała (Moskalenki); Piłsudskiego...
- przewrót w Afryce; w Czechosłowacji, w Iranie, w Polsce...
- przewrót i rewolucja; przewrót i wojna domowa; zamach stanu i przewrót
- przewrót miał miejsce, nastąpił; szykuje się
- popierać, zrobić przewrót
Cytaty
|
Rząd RP obawiał się, że wstąpienie oddziałów sowieckich na polskie terytoria może zainspirować bynajmniej nie pożądane przez niego zmiany, przewrót polityczny i upadek państwa w jego ówczesnym kształcie. źródło: NKJP: Waldemar Michowicz: Historia dyplomacji polskiej, 1995 |
|
|
Dokonujący się w Europie Środkowej i Wschodniej przewrót ustrojowy, z jednej strony, otworzył ogromne pole badań i stworzył nowe wyzwanie teoretyczne, z drugiej zaś strony - umożliwił uczonym z tej części świata przemawianie pełnym głosem i spotykanie się w Wiedniu bez istniejących dawniej przeszkód. źródło: NKJP: Jerzy Szacki: Dziesięć lat wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku, Gazeta Wyborcza, 1992-06-10 |
|
|
Rewindykacja ziem polskich, pozostających pod zaborem pruskim, mogła, według obaw panujących w angielskich kołach rządowych, podważyć niewielki autorytet rządu Rzeszy i ułatwić przewrót rewolucyjny w Niemczech. źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967 |
|
|
Pod koniec 1965 roku Mobutu dokonał przewrotu i przejął władzę w Kinszasie. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Kongo, Gazeta Wyborcza, 1997-06-06 |
|
|
Znam to powstanie z opowiadań rodziców, krewnych, znajomych, widziałem wojny, rewolucje, zamachy stanu, rebelie, przewroty. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Kronika wypadków miłosnych, 2006 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przewrót |
przewroty |
|
| D. | przewrotu |
przewrotów |
|
| C. | przewrotowi |
przewrotom |
|
| B. | przewrót |
przewroty |
|
| N. | przewrotem |
przewrotami |
|
| Ms. | przewrocie |
przewrotach |
|
| W. | przewrocie |
przewroty |
3. w gimnastyce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem
Połączenia
- przewrót przez bark, przez głowę, przez ramię
- gwiazdy i przewroty, szpagat i przewroty
- zrobić, wykonać przewrót
- przewroty do przodu, do tyłu; przewrót w przód, w tył
Cytaty
|
Boba błyskawicznie chwycił miotacz, zanurkował między fotele, zrobił ładnie przewrót w przód, nie rozwalając sobie głowy o ścianę, wrzucił miotacz do schowka i wspiął się na drugi fotel. źródło: NKJP: Anna ‘Cranberry’ Nieznaj: Gwiezdne wojny: Jango i Boba: Esensja, 2008-10 |
|
|
Wykonałem przewrót przez bark, przetoczyłem się w bok i zerwałem na kolana, gotów do odparcia ataku noża. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Góra Trzech Szkieletów, 2003 |
|
|
Uczniowie nie potrafią zrobić zwykłego przewrotu na materacu, niech ich najpierw tego nauczą w szkole. źródło: NKJP: Katarzyna Piotrowiak: Reforma WF? Do lasu marsz!, Dziennik Zachodni, 2009-11-18 |
|
|
Jak na znane od lat, wesołe zabawy przystało nie zabrakło popularnych i ciekawych konkurencji. Były: bieg slalomem, kozłowanie piłki koszykowej, rzut na odległość piłką lekarską, przewroty na materacu, skakanka, jak i sztafeta wahadłowa. źródło: NKJP: (asr): Ambicja pozwoliła wygrać, Nowiny Raciborskie, 2008-11-11 |
|
|
Oblepiona spojrzeniami nietrzeźwych mężczyzn rozpoczęła ewolucje gimnastyczne. W takt jazzowej parafrazy „Na perskim rynku” wykonywała przewroty, mostki, szpagaty. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wniebowstąpienie, 2006 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przewrót |
przewroty |
|
| D. | przewrotu |
przewrotów |
|
| C. | przewrotowi |
przewrotom |
|
| B. | przewrót |
przewroty |
|
| N. | przewrotem |
przewrotami |
|
| Ms. | przewrocie |
przewrotach |
|
| W. | przewrocie |
przewroty |
4. samolotu
Definicja
wykonaniu obrotu o 180 stopni wokół skrzydła w trakcie wznoszenia i powrotu do lotu poziomego
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | ranwers |
Połączenia
- przewrót przez skrzydło
Cytaty
|
Natomiast wykonywanie takich manewrów jak loty w odwrotnej pozycji, do góry kołami, [...], czy na przykład łączenie przewrotu przez skrzydło z wykonaniem beczki sterowanej w pionie w górę, przejście do szybkiej beczki zewnętrznej w pionie w dół i wyjście do lotu odwróconego,[...] wymagało wielu godzin latania i powtarzania manewrów setki razy. źródło: NKJP: Tadeusz Sikorski: Wyższa szkoła pilotażu, Głos Siemiatycz, 2008-03-28 |
|
|
W powietrzu „Żelazny” wykonuje coraz efektowniejsze ewolucje. Najpierw lot grupowy, później akrobacja indywidualna. Beczki, korkociągi. Jest wstążka i linia, później pętle, przewroty, mijanki. źródło: NKJP: Andrzej Madejczyk: RWD-5 i Żelazny, Dziennik Zachodni, 2001-07-05 |
|
|
Akrobacyjne modele na uwięzi zdolne są też do wykonywania najrozmaitszych figur z wyjątkiem tych, dla których osią obrotu jest oś podłużna samolotu. Tak więc kręcą pętlę wewnętrzną i zewnętrzną, ósemkę, lot plecowy i przewrót. źródło: NKJP: Bliżej nieba, Gazeta Wyborcza, 1998-10-30 |
|
|
Po utracie prędkości, ale przed utratą sterowności kierunkowej pilot poprzez energiczne wdepnięcie ster kierunku wykonuje przewrót przez skrzydło wychodząc na kierunek lotu przeciwny do kierunku wprowadzenia. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przewrót |
przewroty |
|
| D. | przewrotu |
przewrotów |
|
| C. | przewrotowi |
przewrotom |
|
| B. | przewrót |
przewroty |
|
| N. | przewrotem |
przewrotami |
|
| Ms. | przewrocie |
przewrotach |
|
| W. | przewrocie |
przewroty |