UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

totalitaryzm

Chronologizacja

SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

internac.

ang. totalitarianism

fr. totalitarisme

niem. Totalitarismus

Od: totalitarny

Definicja

forma rządów, w której władzę sprawuje jedna partia, obowiązuje jedna ideologia, a państwo kontroluje życie obywateli i zwalcza opór i niezadowolenie, stosując przemoc

Wymowa

[totalitarysm] lub [totalitaryzm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dżuma XX wieku, totalizm

Połączenia

  • czerwony; sowiecki; nowy; jawny, zakamuflowany totalitaryzm; totalitaryzm faszystowski, komunistyczny, marksistowski, nazistowski
  • totalitaryzm w Europie
  • totalitaryzm i dyktatura; wojny i totalitaryzmy
  • doświadczenie, istota, korzenie, przejawy; odmiana, wersja; czasy, epoka, okres, wiek; ofiary, zbrodnie totalitaryzmu; upadek totalitaryzmów
  • walka z totalitaryzmem
  • walczyć z totalitaryzmem

Cytaty

[...] zlikwidowaliśmy w Polsce totalitaryzm, odzyskaliśmy niepodległość, zbudowaliśmy demokrację i normalny rynek [...].

źródło: NKJP: Andrzej Anusz: Dzieci drugiego obiegu, Wprost, 1999

Tak długo, jak terroryzował irackie społeczeństwo, tworząc własną wersję totalitaryzmu, nie wadził nikomu poza niewielką garstką intelektualistów.

źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Miłość, wojna, rewolucja : szkice na czas kryzysu, 2009

Rządząca teraz formacja [...] głosi, że poprzedni ustrój był totalitaryzmem.

źródło: NKJP: Jerzy Urban: Klątwa Urbana, 1996

Po latach rządów monopartyjnych, centralnie planowanej gospodarce i totalitaryzmie właśnie liberalizm [...] zdawał się najatrakcyjniejszą, jeśli nie jedyną, propozycją tak w sferze politycznej, jak gospodarczej i światopoglądowej.

źródło: NKJP: Krzysztof Burnetko: Polaków ucieczka od wolności, Polityka, 2005-08-27

To data symboliczna, przypomina nam o wszystkich zbrodniach Rewolucji Francuskiej, której konsekwencją były m.in. totalitaryzmy XX wieku: nazizm i komunizm [...].

źródło: NKJP: Kraków, Dziennik Polski, 2001-01-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. totalitaryzm
totalitaryzmy
D. totalitaryzmu
totalitaryzmów
C. totalitaryzmowi
totalitaryzmom
B. totalitaryzm
totalitaryzmy
N. totalitaryzmem
totalitaryzmami
Ms. totalitaryzmie
totalitaryzmach
W. totalitaryzmie
totalitaryzmy

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 22.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json