UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

muł

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

1. zwierzę

Definicja

silne i wytrzymałe zwierzę domowe, którego matką jest klacz konia a ojcem osioł

Pochodzenie

łac. mūlus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zwierzę

Połączenia

  • muł i osioł; koń i muł
  • poganiacz mułów
  • silny; uparty jak muł

Cytaty

Podszedł do muła i zaczął wiązać pakunki na grzbiecie zwierzęcia.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Podróż ludzi księgi, 1996

Chociaż postawił na was tyle złota, że juczny muł z trudem by je udźwignął, muszę nalegać, żeby odłożył wszelkie pytania do czasu, aż zjecie coś ciepłego.

źródło: NKJP: Klątwa upiora mgieł, Esencja, 2006-02

Uliczki są tak wąskie, że nie zmieści się w nich żaden pojazd, jedynym środkiem transportu są muły. Dźwigają na grzbietach towary i ludzi ubranych w stroje, jakie noszono przed tysiącami lat.

źródło: NKJP: Elżbieta Piersiakowa: Muły wśród mercedesów, Dziennik Zachodni, 2003-06-07

Sławny reżyser urodził się w rodzinie poganiacza mułów w małym miasteczku Calzad, w jednym z najbardziej zacofanych i ubogich regionów Hiszpanii.

źródło: NKJP: Magda Huzarska-Szumiec: Porozmawiajmy o kobietach, Gazeta Krakowska, 2003-01-17

Obsługujący turystów Argentyńczycy na mułach przewożą sprzęt (za 60-kilogramowy bagaż płaci się 100 dolarów).

źródło: NKJP: Michał Lenarciński: Na dachu Ameryki, Dziennik Łódzki, 2004-02-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. muł
muły
D. muła
mułów
C. mułowi
mułom
B. muła
muły
N. mułem
mułami
Ms. mule
mułach
W. mule
muły

2. człowiek

Definicja

pot.  pogard. 
osoba nieinteligentna, która potrzebuje dużo czasu, aby coś zrozumieć

Pochodzenie

łac. mūlus

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przymulas, przymuleniec, przymuł

Cytaty

Ja rozumiem, że forumowe muły mogą klepać takie głupoty. Jednak p. Rossa bardzo mnie rozczarowuje.

źródło: NKJP: Forum Stanisława Michalkiewicza, www.forum.michalkiewicz.pl

Wiele zależy od samych oddziałów. W niektórych pracują tak niekumate muły, że tylko ich pod mur i szybką serię.

źródło: NKJP: Firmy kurierskie - które polecacie?, Usenet -- pl.biznes, 2007-02-05

A takie muły jak Ty Terminatorze [...] nie potrafią tego zrozumieć.

źródło: NKJP: Quentin: Terminator 3, Usenet -- pl.rec.film, 1999-09-04

Ależ jestem muł. Nic nie rozumiem.

źródło: NKJP: Tadeusz Majewski: Z krawiecką miarą na wielką lokomotywę spalinową, Dziennik Bałtycki, 2008-02-01

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. muł
muły
D. muła
mułów
C. mułowi
mułom
B. muła
muły
N. mułem
mułami
Ms. mule
mułach
W. mule
muły

3. rzeczny

Definicja

błotnisty osad tworzący się na dnie rzek, jezior i innych zbiorników wodnych

Pochodzenie

psł. *mulъ

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia gleba

Relacje znaczeniowe

synonimy:  szlam, żuł
hiperonimy:  osad

Połączenia

  • rzeczny; żyzny muł
  • muł z dna jeziora, rzeki
  • muł i szlam, muł i ziemia; błoto i muł, piasek i muł
  • warstwa; zapach mułu
  • wybrać/wybierać muł
  • ileś metrów mułu

Cytaty

Eufrat i Tygrys nie skąpiły żyznego mułu wylewając obficie każdej wiosny. Dzięki temu udawała się uprawa prosa, kukurydzy, tytoniu.

źródło: NKJP: Paweł Siwiec: Wypędzeni z raju, Polityka, nr 2392, 2003-03-15

Do największych atrakcji szlaku zalicza się jez. Miałkie, gdzie pod niespełna półmetrową warstwą wody zalega kilka metrów mułu, oraz Wyspa Konwaliowa.

źródło: NKJP: ZAL, STK: Słoneczne strony, Gazeta Poznańska, 2002-08-23

Wokół unosił się zapach mułu i ryb, a wśród kilku samotnych kępek traw połyskiwały rozrzucone srebrzyste łuski, znak, że niedawno jakiś wędkarz oprawiał w tym miejscu swą zdobycz.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Martwe światło, 2009

Po wybraniu mułu z dna rzeki lustro wody obniży się o 70-80 centymetrów.

źródło: NKJP: Mariusz Pietrzyk: Coraz głębiej, Trybuna Śląska, 2001-01-31

Droga gminna łącząca Owczary Międzygaje z Garliczką została zalana mułem, gałęziami, kamieniami, żwirem i szlamem.

źródło: NKJP: (CIR): Muł zalał drogę, Gazeta Krakowska, 2005-06-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. muł
muły
D. mułu
mułów
C. mułowi
mułom
B. muł
muły
N. mułem
mułami
Ms. mule
mułach
W. mule
muły

4. węglowy

Definicja

czarna lub brązowa substancja o błotnistej konsystencji, składająca się z ziaren węgla oraz wody, używana jako gorszej jakości paliwo w przemyśle lub do palenia w piecu

Pochodzenie

psł. *mulъ

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Połączenia

  • muł węglowy
  • palić mułem

Cytaty

Wiedzą, że we własnych kotłowniach większość mieszkańców będzie i tak spalać węgiel ze względów finansowych. Co gorsza, często jest to najgorszej jakości muł.

źródło: NKJP: Jacek Derek: Gminy idą na kompromis, Dziennik Zachodni, 2002-11-26

W lecie powietrze jest niemal kryształowe, natomiast w zimie, ze względu na spalanie węgla i mułu, sprawa wygląda fatalnie.

źródło: NKJP: (PS): Nie jest najlepiej, Dziennik Zachodni, 2001-06-21

Proszę pana, w zimie okna nawet nie możemy otworzyć, bo wszyscy wokół palą w piecach. I to czym palą – najgorszym węglem, mułem i na dodatek wrzucają chyba do pieca swoje śmieci.

źródło: NKJP: Maciej Kołodziejczyk, Jacek Bombor: Zirytowani w Rybniku, Trybuna Śląska, 2004-05-12

Jeśli ktoś kupuje muły najgorszego gatunku, do tego dorzuca odpady i tym pali w piecu, to nie ukrywajmy: zatruwa nie tylko siebie, ale i okolicę.

źródło: NKJP: Mali truciciele stają się groźni, Dziennik Zachodni, 2009-12-16

Sezonowe koszty ogrzewania, przy użyciu nocnej taryfy prądu elektrycznego, wyniosą niespełna tysiąc złotych, a więc mniej niż przy spalaniu najtańszego mułu węglowego lub miału.

źródło: NKJP: Ciepło-zimno, Dziennik Polski, 2002-04-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. muł
muły
D. mułu
mułów
C. mułowi
mułom
B. muł
muły
N. mułem
mułami
Ms. mule
mułach
W. mule
muły

Składnia

bez ograniczeń + muł +
JAKI
Data ostatniej modyfikacji: 24.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json