UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

trybun

Chronologizacja

SStp, SJPXVII, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

łac. trībūnus

Z łac. tribūs 'okrąg, jednostka podziału terytorialnego ludności starożytnego Rzymu (pierwotnie 3, obejmujące po 10 kurii, później 4 miejskie i 31 wiejskich)'.

1. przywódca

Definicja

przywódca pewnej grupy społecznej występujący w jej imieniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • młody; niemiecki trybun; trybun ludowy, partyjny, robotniczy, związkowy; szlachecki; socjalistyczny; wiecowy
  • trybun ludu, szlachty

Cytaty

Gambetta, wyszczekany adwokat i trybun ludu, był postacią ze wszech miar malowniczą [...].

źródło: NKJP: Brat Chama: Polka potrafi, Dziennik Polski - Kultura, 2001-03-12

Kiedy trzeba, wchodzi w rolę wytrawnego dyplomaty, kiedy indziej umie być politycznym intrygantem lub wspaniałym trybunem wiecowym.

źródło: NKJP: Wojciech Jankowski: Biały lis z Tibilisi, Gazeta Wyborcza, 1992-10-09

Dlaczego stworzyli nam taką Polskę, w której policja biła pałkami zarówno starych, zasłużonych polityków, jak i młodych trybunów przemawiających w uniwersyteckich salach, dlaczego okazaliśmy się tak słabi, choć zapewniano nas codziennie o naszej potędze?

źródło: NKJP: Wiesław Paweł Szymański: Niedźwiedź w katedrze, 1979

[...] nigdy, przez 33 lata, do sejmu nie przeszedł kandydat z nie mandatowych miejsc „pod kreską”. Pierwszy miał tego doświadczyć na własnej skórze Lechosław Goździk, ludowy bohater października - pierwszy w PRL partyjny trybun z Żerania.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek : życie i narodziny legendy, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybun
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr
D. trybuna
 trybunów
C. trybunowi
 trybunom
B. trybuna
 trybunów
N. trybunem
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybunie
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr

Składnia

bez ograniczeń + trybun +
JAKI
bez ograniczeń + trybun +
KOGO

2. propagator

Definicja

książk. 
propagator idei

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Połączenia

  • trybun rewolucji

Cytaty

To był naprawdę trybun biologii roślin. Tak klarownego wykładu o fotosyntezie, tak pięknych przenośni, prawda, nieco przebarwiających sprawę, dotąd nie słyszałem.

źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

Przyjechałem do Rosji piętnaście lat temu jako zwolennik demokracji i powszechnych swobód obywatelskich, a wyjadę stąd pewnie jako trybun niewolnictwa i obozów pracy.

źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Dom nad Oniego, 2006

Trudno powiedzieć, że Danton był skorumpowany w sensie dosłownym [...]. Jednak profesor Baszkiewicz, który podejrzliwie bada rachunki tego trybuna rewolucji, stwierdza, że Danton istotnie bardzo się wzbogacił w okresie największej rewolucyjnej zawieruchy [...].

źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór : rzeczy mniejsze, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybun
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr
D. trybuna
 trybunów
C. trybunowi
 trybunom
B. trybuna
 trybunów
N. trybunem
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybunie
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr

Składnia

bez ograniczeń + trybun +
CZEGO

3. urzędnik w starożytnym Rzymie

Definicja

wybierany urzędnik reprezentujący lud rzymski wobec władz

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • trybun ludowy, plebejski
  • trybun Gajusz Grakchus, Tyberiusz Grakchus
  • trybun ludu
  • być, zostać trybunem; obwołany, wybrany trybunem

Cytaty

Paulus, już na początku bitwy ciężko ranny od kamienia z procy, mężnie walczył do ostatka, za nic sobie mając śmierć i umierając z własnej woli wśród poległych żołnierzy, których nie chciał opuścić, chociaż trybun ludowy, Gnejusz Lentulus, uciekając radził i jemu uciekać.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

Tyberiusz został trybunem plebejskim w 133 p.n.e. i w tym samym roku wniósł projekt ustawy, która pozwoliłaby na utworzenie działek dla obywateli z terenów należących do państwa (ager publicus), które zdobyte zostały po drugiej wojnie punickiej [...].

źródło: NKJP: Kamilcia2g: Reformy Grakchów, Wikipedia.pl, 2009-01-18

[...] przeprowadzili trybuni ludu, Marek Duilliusz i Lucjusz Meneniusz ustawę [...] o procencie mającym wynosić 1/12 część kapitału.

źródło: NKJP: Anna Pikulska-Robaszkiewicz: Lichwa w państwie i prawie republikańskiego Rzymu, 1999

Edylowie byli urzędnikami przydzielonymi do pomocy trybunom. Początkowo pochodzili z mianowania samych trybunów [...].

źródło: NKJP: MelancholieBot: Edyl, Wikipedia.pl, 2009-05-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybun
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr
D. trybuna
 trybunów
C. trybunowi
 trybunom
B. trybuna
 trybunów
N. trybunem
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybunie
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr

4. oficer w starożytnym Rzymie

Definicja

osoba posiadająca stopień oficerski w armii starożytnego Rzymu, wyższy od setnika

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • trybun wojskowy

Cytaty

W środku czworoboku znalazł się trybun, setnik, trębacz i żołnierz prowadzący Pawła.

źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949

Tłum rzucił się na Apostoła i dokonałby samosądu, gdyby nie interwencja żołnierzy rzymskich pod wodzą trybuna Lizjasza. Paweł został związany, a ponieważ trybun nie mógł w zgiełku dowiedzieć się, o co oskarżają pojmanego, nakazał zaprowadzić go do twierdzy Antonia.

źródło: NKJP: Ks. Tomasz Jelonek: Końcowe lata życia św. Pawła, Głos Ojca Pio, 2009-08

Nagle Galeriusz odepchnął tych, którzy tłoczyli się wokół niego. Skierował się w stronę Konstantyna, chwycił go za ramiona i zdecydowanym głosem powiedział: - Pozdrawiam syna cesarza Konstancjusza Chlorusa, trybuna wojskowego o niezrównanej odwadze, który walczył na granicach Imperium!

źródło: NKJP: Max Gallo: Konstantyn Wielki Imperium Chrystusa, 2009

[...] wysłał na ścieżki górskie, dwa oddziały dowodzone przez trybunów Luciusa Valerusa Flaccusa i Marcusa Porciusa Katona. Każdy z trybunów dowodził 2 000 żołnierzy, których zadaniem było uderzenie na wojska Antiocha od tyłu.

źródło: NKJP: Alexbot: Bitwa pod Termopilami (191 p.n.e.), Wikipedia.pl, 2009-04-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybun
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr
D. trybuna
 trybunów
C. trybunowi
 trybunom
B. trybuna
 trybunów
N. trybunem
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybunie
 trybuni
trybunowie
 ndepr
trybuny
 depr
Data ostatniej modyfikacji: 23.10.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN