UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szlam

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

niem. Schlamm

1. muł

Definicja

naturalny błotnisty osad zbierający się na dnie i brzegach zbiorników wodnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia gleba

Relacje znaczeniowe

synonimy:  muł, namuł, żuł
hiperonimy:  osad

Połączenia

  • szlam i muł
  • warstwa; fetor, smród, zapach szlamu
  • szlam pokrywa coś, zalega coś

Cytaty

Naukowcy uważają, że szlam niesiony przez rzekę zatka na wieki turbiny.

źródło: NKJP: Krzysztof Łoziński: Chiny w sześć lat po Tiananmen - kombinacja represji i wolnego rynku, Gazeta Wyborcza, 1995-06-03

Trzeba pamiętać, że każda powódź nanosi [...] dobroczynny szlam, że użyźnia ziemię, na której można budować od nowa.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Pliki podróżne, Polityka, 2009-02-21

[...] część zabytkowych kamieniczek zamieniła się w sterty gruzu, pozostałe tonęły do pierwszego piętra w brunatnym szlamie.

źródło: NKJP: Bianka Mikołajewska, Mariusz Urbanek: Sąsiedzi schną nierówno, Polityka, 2002-08-31

Apeluje do instytucji w kraju i do europejskich organizacji, zdobywa pompy do szlamu, gumowe rękawice, szczepionki, lekarstwa, załatwia kolonie dla dzieci powodzian [...].

źródło: NKJP: Małgorzata Szejnert: Czarny ogród, 2007

W płytkiej sadzawce, [...] spoczywała przedziwna, podługowata forma, nieco podobna do krzyża pięciometrowej długości; okrywające ją z zewnątrz blachy rozpadły się dawno i utworzyły na dnie zmieszany ze szlamem, rudy od rdzy ił.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1964

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szlam
 szlamy
D. szlamu
 szlamów
C. szlamowi
 szlamom
B. szlam
 szlamy
N. szlamem
 szlamami
Ms. szlamie
 szlamach
W. szlamie
 szlamy

Inne uwagi

Zwykle lp

2. odpad

Definicja

produkt odpadowy zbierany w specjalnych zbiornikach wodnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ochrona i zanieczyszczenie środowiska

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  odpad

Połączenia

  • radioaktywny szlam; szlam cynkowy; anodowy

Cytaty

Łącznie wyprodukowano tu 220 tys. ton uranu, ale by ten wynik osiągnąć, należało wydobyć 200 mln ton ziemi i składować 150 mln m sześc. radioaktywnego szlamu.

źródło: NKJP: Przemysław Konopka: Niemcy, Gazeta Wyborcza, 1995-11-28

Złoto o czystości 99,95 proc. - obok kilku innych cennych pierwiastków i związków chemicznych - pozyskuje się ze szlamu anodowego, będącego produktem ubocznym procesu wytwarzania miedzi elektrolitycznej.

źródło: NKJP: Marzenia o Eldorado, Dziennik Polski, 2002-02-27

Oczyszczalnia ogłosiła przetarg, jeszcze przed zimą chce opróżnić na popiół jedną z betonowych lagun, wypełnionych szlamem z oczyszczalni.

źródło: NKJP: Popioły i osady, Dziennik Polski, 2001-09-21

Powstające odpady poprodukcyjne zawierające azbest (szlamy, wybrakowane elementy), trafiły na ziemne składowisko w rejonie wyrobiska górniczego [...].

źródło: NKJP: pow, drapa: Kolejne miliony na azbestową bombę, Dziennik Zachodni, 2010-03-15

Nigdy nie będziemy mieć stuprocentowej pewności, że odpady znajdujące się nawet kilkaset metrów poniżej formacji wodonośnej nie będą stanowiły dla niej takiego zagrożenia, jakie dla eksploatowanych wód gruntowych stanowią składowiska odpadów i zbiorniki retencyjne szlamów na powierzchni ziemi.

źródło: NKJP: Czesława Rosik-Dulewska: Podstawy gospodarki odpadami, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szlam
 szlamy
D. szlamu
 szlamów
C. szlamowi
 szlamom
B. szlam
 szlamy
N. szlamem
 szlamami
Ms. szlamie
 szlamach
W. szlamie
 szlamy

Składnia

bez ograniczeń + szlam +
(JAKI)

3. zaprawa

Definicja

bud. 
zaprawa stosowana do wypełniania szczelin lub jako materiał izolacyjny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zaprawa

Połączenia

  • elastyczny szlam; szlam cementowy, izolacyjny, izolujący, uszczelniającym, wodoodporny
  • nakładać szlam
  • uszczelnić, zaizolować szlamem

Cytaty

Fundamenty zostały zaizolowane specjalnym szlamem, masą bitumiczną i folią.

źródło: NKJP: (ANS): Zamkowi na ratunek, Gazeta Krakowska, 2005-12-23

Woda deszczowa, trafiająca na balkon w czasie wichury, penetruje go niczym woda pod ciśnieniem. Jako zabezpieczenie przed jej wnikaniem najczęściej stosuje się 2–3 warstwy tzw. płynnej folii pod płytkami albo warstwę specjalnej zaprawy nazywanej szlamem izolacyjnym.

źródło: Internet: budujemydom.pl

Szlamy uszczelniające jako hydroizolacje zespolone z okładziną mogą być nakładane pędzlem, z reguły w dwóch warstwach.

źródło: Internet: izolacje.com.pl

Połączenia ścian i posadzek wewnątrz budynku powinny zostać uszczelnione systemowym elastycznym szlamem uszczelniającym.

źródło: Internet: chrzanow.sr.gov.pl

Spoiny pomiędzy poszczególnymi warstwami materiału należy uszczelnić szlamem cementowym.

źródło: Internet: psseopole.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szlam
 szlamy
D. szlamu
 szlamów
C. szlamowi
 szlamom
B. szlam
 szlamy
N. szlamem
 szlamami
Ms. szlamie
 szlamach
W. szlamie
 szlamy
Data ostatniej modyfikacji: 01.12.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN