UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zgoła

Chronologizacja

XVI w., SPXVI

Pochodzenie

Uniwerbizowane wyrażenie przysłówkowe z goła; zob. goły

1. zgoła rozpaczliwy

Definicja

książk. 
to, o czym mowa, ma cechę w takim stopniu, że powiedzieć o tym cokolwiek mniej byłoby złe

Kategoria znaczeniowa

wykładnik doboru wyrażenia

Relacje znaczeniowe

(quasi)synonimy:  wprost II, wręcz II

Cytaty

- No, tak - powiedział sędzia Romnicki i już chciał zakończyć rozmowę, lecz nagle odczuł podwójną przykrość. Że będzie musiał się rozstać z tym miłym, milczącym dzieckiem. I że dolega mu coś ważnego, jakiś niepokój, gorycz lub zgoła rozczarowanie.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1990

Albo Nikołaj Iwanowicz Azimow doświadczył czegoś na kształt życzeniowej halucynacji, albo nastąpiło nieoczekiwane i zgoła nadprogramowe spotkanie z Białą Damą Białego Domku, czego nie można wykluczyć, chociaż Kola nie miał pojęcia o legendach Łazienkowskiego parku.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Ale chociaż polityczna władza nad Medo-Persją przeszła niepodzielnie w ręce Persów, to jednak nie zepchnięto Medów na margines życia społecznego, i w nowej rzeczywistości odgrywali oni zgoła niepoślednią rolę.

źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Rzeczy ostateczne człowieka i świata: eschatologia Zaratusztrianizmu, 2005

Natomiast kiedy to piszę, czuję na piersiach chłód lufy pistoletu, kieszenie mam wypchane magazynkami nabojów i zgoła niewyobrażalnymi zwiastunami mordu.

źródło: NKJP: Christian Skrzyposzek, Wolna Trybuna, 1999

Brońcia przenosi wzrok z jej twarzy tryskającej humorem na stężały profil Szczęsnego, widzi, że tych dwojga ona, Brońcia z piątej klasy, zgoła nie obchodzi, i sposępniała idzie w stronę drzwi.

źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1952

Odmiana

część mowy: partykuła

podklasa: uściślająca

Składnia

zgoła _
ograniczenia zakresu użycia:
nie z Cz. t. rozk.
szyk: zmienny: neutralna antepozycja

2. zgoła nie z chęci zabawy

Definicja

to, o czym mowa, ma daną cechę w stopniu takim, że pod żadnym względem nie można powiedzieć, że jej nie ma, chociaż można było myśleć, że ma tę cechę w stopniu mniejszym lub wcale

Kategoria znaczeniowa

wykładnik stopnia cechy

Relacje znaczeniowe

(quasi)synonimy:  całkiem, całkowicie

Cytaty

Zygmunt zaś, mimo socjalistycznego światopoglądu, jest pokojowo nastawiony do całego świata i żywi zgoła nierewolucyjny szacunek do rzeczy dokonanych.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006

Wolał nie mieć nic wspólnego z rosyjskimi służbami dyplomatycznymi. Zaczęłyby się zgoła niepotrzebne wypytywania i dociekania.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Frasobliwa ostatnio dwórka wyglądała dziś zgoła inaczej.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1996

Na to odpowiem z kolei, iż tak zgoła nie jest.

źródło: NKJP: Leszek Kołakowski: Obecność mitu, 1994

Odmiana

część mowy: operator metapredykatywny

podklasa: operator gradacji

Składnia

zgoła _
Cz., Przym. st. równy, Przysł.st. równy - cecha stopniowalna w Zd.z negacją
szyk: stały: antepozycja
Data ostatniej modyfikacji: 28.03.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json