UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

danina

Chronologizacja

1425, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. danina
daniny
D. daniny
danin
C. daninie
daninom
B. daninę
daniny
N. daniną
daninami
Ms. daninie
daninach
W. danino
daniny

Pochodzenie

płn. psł. *danina 'nadanie; coś nadanego, nadane mienie'

1. dla króla

Definicja

książk. 
dawniej obowiązkowe świadczenie w postaci dóbr materialnych lub opłaty pieniężnej składane na rzecz panującego lub państwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse podatki, opłaty, świadczenia pieniężne

Połączenia

  • danina w naturze
  • nałożyć/nakładać; pobierać, ściągać; składać, uiszczać daninę

Cytaty

Przyczyną rewolty był rosnący ucisk fiskalny, zastąpienie danin w naturze podatkami płaconymi w złocie [...].

źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa, 2007

Państwa europejskie oraz Stany Zjednoczone płaciły daniny władcom Maroka, Turcji, Algierii i Trypolitanii za ochronę statków na Morzu Śródziemnym.

źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryk, 1999

Nie licząc danin w naturze ściąganych z Izraelitów, podatki, cła handlowe i trybut wasalów dawały mu w sumie 666 talentów złota (czyli 22825 kg złota rocznie).

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963

Danina [...] pobierana co roku dla króla Franków z całego terytorium Alemanii nie była - rzecz jasna - świadczeniem czynszowników w monarszych posiadłościach ziemskich, lecz powszechnym ciężarem publicznym wolnej ludności.

źródło: NKJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004

2. krwi

Definicja

książk. 
coś cennego, co jest poświęcone, oddane ze względu na jakieś wyższe dobro, wyższą konieczność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • danina krwi; życia

Cytaty

Otaczane dziś należną czcią groby żołnierzy świadczą o daninie krwi Polaków złożonej w ofierze Ojczyźnie.

źródło: NKJP: Leszek Podhorodecki: Otwock i Karczew we wrześniu 1939 roku, Wieści Podwarszawskie nr 22, 1998

Swą posługą chorym, daniną zdrowia, a czasem nawet życia, zapisały piękną kartę w dziejach tego szpitala.

źródło: NKJP: Jan Paweł: Boże prawo: Nie zabijaj!, Gazeta Wyborcza, 1997-06-10

[...] nie ulega wątpliwości, że to danina, którą złożyć trzeba, by odzyskać niepodległą ojczyznę.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006

Mimo małego doświadczenia polscy spadochroniarze wykazali się wielkimi umiejętnościami i poświęceniem. Złożyli za to dużą daninę krwi.

źródło: NKJP: Maciej Hubka, Łukasz Politański: Walki Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1940-1945 Wstęp, 2009

W powojennych latach świadomie pomijano lub zupełnie lekceważono ofiarę przelanej krwi oraz daninę życia polskich żołnierzy walczących na różnych frontach świata.

źródło: NKJP: Tadeusz Gałecki: Od „wyzwolenia” do zniewolenia, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska” nr 23 (705), 2005-06-09

Składnia

bez ograniczeń + danina +
CZEGO

3. dla fiskusa

Definicja

książk. 
podatek lub inna oplata o zbliżonym charakterze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse podatki, opłaty, świadczenia pieniężne

Połączenia

  • danina dla fiskusa, dla ZUS; na rzecz państwa, na rzecz ZUS

Cytaty

Banki nadal szukają sposobów, żeby ich klienci mogli uniknąć 20-procentowej daniny dla fiskusa.

źródło: NKJP: Coraz niższe oprocentowanie lokat, Polityka nr 2372, 2002-10-19

Nakaz płacenia daniny na rzecz ZUS i kas chorych co miesiąc stanowiłby więc dla nich spory wysiłek materialny.

źródło: NKJP: Renata Majewska: „Niby” twórcy na umowie o dzieło, Gazeta Ubezpieczeniowa, 1999-05-04

Musimy wywiązywać się z płacenia danin na rzecz państwa w stopniu określonym przez przepisy.

źródło: NKJP: Danuta Marcinkowska: Pochwała wolności, Polska Głos Wielkopolski, 2004-05-12

Daniny na rzecz państwa płacimy na każdym kroku i żeby na nie zarobić, musimy pracować przez pół roku.

źródło: NKJP: Łukasz Pałka: Podatkowa patologia, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-06-23

Wiadomo, że można by obniżyć daninę dla ZUS bez uszczerbku dla przyszłej emerytury, na którą (już po reformie) idzie ledwie połowa naszej wielkiej składki.

źródło: NKJP: Joanna Solska: Goło, niewesoło, Polityka nr 2518, 2005-08-27

Składnia

bez ograniczeń + danina +
(dla KOGO/CZEGO)
bez ograniczeń + danina +
(na rzecz KOGO/CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 14.03.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json