UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chusta

Chronologizacja

1450, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chusta
chusty
D. chusty
chust
C. chuście
chustom
B. chustę
chusty
N. chustą
chustami
Ms. chuście
chustach
W. chusto
chusty

Pochodzenie

może ukr. fústa / chvústa

z rum. fustă 'spódnica, halka'

1. ubranie

Definicja

rzecz w formie dużego kawałka trójkątnego lub kwadratowego materiału, zrobiona po to, żeby okrywać nią głowę lub ramiona i tułów

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ubiór

Połączenia

  • arabska, cygańska, góralska, śląska; bawełniana, jedwabna, kaszmirowa, lniana, płócienna, wełniana; biała, czarna, czerwona,...; barwna, ciemna, kolorowa, kraciasta, kwiecista, wielobarwna, wzorzysta; ciepła; duża, gruba; przejrzysta, powiewająca, zwiewna; haftowana, malowana, wyszywana; tradycyjna chusta
  • chusta arafatka
  • chusta na głowę, na szyję; w kwiaty, w pasy
  • chusta z frędzlami
  • chusta na głowie, na plecach, na ramionach, na szyi
  • róg, skraj chusty
  • włosy pod chustą; św. Weronika z chustą
  • baba, babina, dziewczyna, kobiecina, kobieta, staruszka w chuście
  • nosić, mieć na głowie; zakładać, narzucić, zarzucić na ramiona; wiązać, zawiązać, rozwiązać chustę
  • machać; przykryć, zasłonić; okręcona, okutana, omotana, opatulona, owinięta, przepasana, przewiązana chustą; obwiązać chustą głowę
  • okutana, zakutana, zawinięta w chustę
  • chodzić w chuście

Cytaty

Chusta zawsze była szczególną ozdobą ludzkiego stroju. Zwłaszcza kobiecego. Kobiety nadały chuście dziesiątki znaczeń. Znaczeń czysto praktycznych. Ale także znaczeń symbolicznych. Chusta jest nakryciem i ochroną głowy oraz ciała. Ale jednocześnie chusta jest ozdobą, a sposób jej noszenia - bywa znaczący.

źródło: NKJP: Chusta rezerwisty, Dziennik Polski, 1999-07-23

Widzimy tam młodego człowieka w robotniczej kurtce, Krystynę Jandę w czarnej chuście na głowie, fruwające w powietrzu ulotki.

źródło: NKJP: Mirosław Przylipiak: Legenda o Janku Wiśniewskim, prasa 1994

Wysypało się ludzkie mrowie. Dawno niemyci, niegoleni mężczyźni, w koszulach lub bluzach. [...] Baby przewiązane dużymi chustami.

źródło: NKJP: Włodzimierz Pawluczuk: Judasz, 2004

Pulchna, ciemnowłosa Ilonka z haftowaną chustą na ramionach wirowała w tańcu między swymi gośćmi.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Namiętnik, 1998

U podstaw wysokiego krzyża, stojącego na obelisku, widnieje rzeźba śpiącej kobiety, z narzuconą na ramiona chustą i złożonymi rękami.

źródło: NKJP: Aria na ratowanie nagrobków, Dziennik Polski, 2003-01-28

2. oznaka

Definicja

kawałek materiału w formie trójkąta lub kwadratu, noszony jako oznaka przynależności do określonej grupy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chustka

Połączenia

  • chusta harcerska, wojskowa; piracka; islamska
  • chusta pioniera, rezerwisty, pielgrzyma; chusty muzułmanek
  • nosić; założyć chustę

Cytaty

Prawie wszyscy przychodzili do szkoły w bluzach i chustach o określonej kombinacji kolorów. [...] Nosili je zarówno chłopcy, jak i dziewczęta, a każda chusta i bluza oznaczała inną organizację.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Irańskie ministerstwo spraw wewnętrznych opracowało przepisy określające, co mogą, a czego nie mogą nosić kobiety. Regulują one co do milimetra długość płaszcza i sposób zawiązania chusty.

źródło: NKJP: Piotr Kłodkowski, Islam ściąga chustę, prasa, 2005

Opiszemy zatem raz jeszcze chustę rezerwisty. Forma leżącego trójkąta eksponuje trzy napisy na trzech bokach. Napis podstawowy, wieńczący górę chusty, to słowo „Rezerwa”.

źródło: NKJP: Chusta rezerwisty, Dziennik Polski, 1999-07-23

3. rzecz

Definicja

kawałek materiału, kwadratowy lub trójkątny, używany w różnych celach

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chustka

Połączenia

  • chusta chirurgiczna, operacyjna; trójkątna; modlitewna, rytualna
  • chusta św. Weroniki
  • chusta z gazy

Cytaty

Zaszycie w brzuchu chusty operacyjnej to błąd medyczny, na skutek którego mogłam utracić życie.

źródło: NKJP: (G): Cena cierpienia, Dziennik Polski, 2000-10-20

Palące się równym płomieniem świece nadawały wróżce ciepły i tajemniczy blask. [...] Zdjęła czarną chustę z kryształowej kuli.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Wielką miłość tanio sprzedam, 2003

Data ostatniej modyfikacji: 24.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj