UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kwadra

Chronologizacja

1534, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kwadra
kwadry
D. kwadry
kwadr
C. kwadrze
kwadrom
B. kwadrę
kwadry
N. kwadrą
kwadrami
Ms. kwadrze
kwadrach
W. kwadro
kwadry

Pochodzenie

łac. quadra 'kwadrat; kwadratowy kształt; ćwierć'

1. Księżyca

Definicja

jedna z czterech zmieniających się co siedem dni postaci, w jakich widoczny jest Księżyc, zależna od jego położenia względem Słońca i Ziemi

Noty o użyciu

Używane także w znaczeniu 'faza Księżyca, w której widoczna jest połowa jego tarczy', np. Będą oni mogli obejrzeć tarczę Merkurego, która będzie wyglądać jak tarcza Księżyca w kwadrze.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat gwiazdy i planety

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat słońce i księżyc, pory dnia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  faza

Połączenia

  • ostatnia, pierwsza kwadra
  • któraś kwadra Księżyca

Cytaty

Trzecia kwadra Księżyca korzystnie wpływa na sprawność intelektualną, ułatwiając właściwą ocenę sytuacji i podejmowanie decyzji. Choć Słońce nadal nie jest w zbyt korzystnym położeniu, atmosfera nie będzie już tak napięta, a ludzie będą mniej nerwowi.

źródło: NKJP: Potrzebna jest cierpliwość, Dziennik Bałtycki, 2001-03-10

Święto zaczęło się na przełomie listopada i grudnia, sygnałem do rozpoczęcia pierwszej (żałobnej) części ceremonii tradycyjnie było wejście księżyca w ostatnią kwadrę.

źródło: NKJP: Elżbieta Piersiakowa: Słodki sylwester Kurumbów, Dziennik Zachodni, 2003-12-27

[...] w nocy z 3 na 4 grudnia Księżyc w ostatniej kwadrze przesunie się poniżej Marsa.

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Pierwsza gwiazdka, Wiedza i Życie, 1996

Nowe obrazy, coraz bardziej ascetyczne w kolorze (z jednym kolorowym wyjątkiem), powtarzają motyw księżyca w kolejnych kwadrach.

źródło: NKJP: Pod ascetycznym księżycem, Dziennik Polski, 2004-03-29

Składnia

bez ograniczeń + kwadra +
KTÓRA + (CZEGO)

2. granitowa

Definicja

archit. 
kamienna płyta o kształcie zbliżonym do kwadratu, wykorzystywana w budownictwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  płyta

Połączenia

  • granitowe kwadry

Cytaty

We wsi znajduje się kościół średniowieczny, którego początki sięgają XIII wieku. Z tego okresu pochodzi romańskie prezbiterium z granitowych kwadr, z wyraźnym cokołem.

źródło: NKJP: Internet

Mury katedry wykonano [...] z granitu polnego, stosując w licu fundamentów kostkę dość drobną i niską, zaś w elewacjach zewnętrznych [...] - duże kwadry.

źródło: Kazimierz Malinowski (red.): Dziesięć wieków Poznania, 1956 (books.google.pl)

Jako budulca użyto kwadr granitowych układanych w regularne warstwy. Powierzchnie pomiędzy kwadrami wypełnione są zaprawą wapienną [...].

źródło: Internet: zamkidwory.forumoteka.pl

Składnia

bez ograniczeń + kwadra +
(JAKA)

3. obszar

Definicja

książk. 
teren będący jedną z części większego obszaru, takiego jak miasto czy dzielnica miasta, wyznaczany w niektórych systemach miejskich

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka miasto

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny typy terytoriów, podział administracyjny

Cytaty

Kwadry ponumerowano, nazw ulic nie ma. Obok, dookoła, przebiegają czteropasmowe autostrady, szerokie, przeważnie pozbawione chodników aleje.

źródło: NKJP: Olgierd Budrewicz: Piekło w kolorach, 1997

Brukowanie całego Rynku kosztowało około 2,5 tys. złotych reńskich. [...] W 1867 r. przebudowano zaledwie trzy kwadry.

źródło: NKJP: Jerzy Wideł: Przeróbka, Gazeta Krakowska, 2004-02-27

W swoim projekcie podzielił śródmieście Krakowa na kwadry Łokietka i Jagiellonów [...].

źródło: NKJP: Szukalski w innej skali, Dziennik Polski, 2000-06-24

Najgorszą sytuację mają działkowcy z Pracowniczego Ogrodu Działkowego im. Obrońców Pokoju. Zwłaszcza ci, których altany leżą w [...] kwadrze nr 7, zwanej przez nich „dołkiem”.

źródło: NKJP: Podtopiona Łódź: Express Ilustrowany, 2003-05-15

Data ostatniej modyfikacji: 02.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json