Chronologizacja
XVI w., Bor
Pochodzenie
psł. *dariti 'dać w darze, ofiarować coś komuś'
1. szacunkiem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie
Połączenia
- darzyć uczuciem; czcią, estymą, miłością, sentymentem, sympatią, szacunkiem, uwielbieniem, uznaniem, zaufaniem, jakimiś względami, życzliwością; niechęcią, nienawiścią
Cytaty
|
Za nikim nie tęsknił. Jedyną osobą, którą kiedykolwiek darzył uczuciem, była jego matka. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Sprawa Niny S., 2009 |
|
|
Spotykałem się z opiniami ludzi, których darzyłem szacunkiem, że w ówczesnych warunkach nie powinienem był w ogóle brać się za pisanie podręczników. źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004 |
|
|
Pośród instytucji życia publicznego, które darzymy największym zaufaniem, znalazły się: małżeństwo, Kościół katolicki oraz – co ciekawe i warte podkreślenia – prasa. źródło: NKJP: mu: Lojalni, ambitni, optymiści - tak myślimy o sobie, Trybuna Śląska, 2001-03-08 |
|
|
Dzisiejsi londyńczycy darzą ogromnym sentymentem charakterystyczne czerwone kółka z napisem „Underground” [...]. źródło: NKJP: Matthew Rose: Wyprzedaż przedmiotów związanych z londyńskim metrem, Gazeta Wyborcza, 1995-11-27 |
|
|
Herod nie był Żydem, pochodził z Idumei, starotestamentowego Edomu, a więc z ludu zawsze z Żydami walczącego i przez nich darzonego pogardą [...]. źródło: NKJP: Jan Gać: Ziemia Święta Kulturowy przewodnik śladami Jezusa, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
darzę |
darzymy |
|||
| 2 os. |
darzysz |
darzycie |
|||
| 3 os. |
darzy |
darzą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
darzyłem +(e)m darzył |
darzyłam +(e)m darzyła |
darzyłom +(e)m darzyło |
darzyliśmy +(e)śmy darzyli |
darzyłyśmy +(e)śmy darzyły |
| 2 os. |
darzyłeś +(e)ś darzył |
darzyłaś +(e)ś darzyła |
darzyłoś +(e)ś darzyło |
darzyliście +(e)ście darzyli |
darzyłyście +(e)ście darzyły |
| 3 os. |
darzył |
darzyła |
darzyło |
darzyli |
darzyły |
bezosobnik: darzono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę darzył będę darzyć |
będę darzyła będę darzyć |
będę darzyło będę darzyć |
będziemy darzyli będziemy darzyć |
będziemy darzyły będziemy darzyć |
| 2 os. |
będziesz darzył będziesz darzyć |
będziesz darzyła będziesz darzyć |
będziesz darzyło będziesz darzyć |
będziecie darzyli będziecie darzyć |
będziecie darzyły będziecie darzyć |
| 3 os. |
będzie darzył będzie darzyć |
będzie darzyła będzie darzyć |
będzie darzyło będzie darzyć |
będą darzyli będą darzyć |
będą darzyły będą darzyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
darzmy |
|
| 2 os. |
darz |
darzcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
darzyłbym bym darzył |
darzyłabym bym darzyła |
darzyłobym bym darzyło |
darzylibyśmy byśmy darzyli |
darzyłybyśmy byśmy darzyły |
| 2 os. |
darzyłbyś byś darzył |
darzyłabyś byś darzyła |
darzyłobyś byś darzyło |
darzylibyście byście darzyli |
darzyłybyście byście darzyły |
| 3 os. |
darzyłby by darzył |
darzyłaby by darzyła |
darzyłoby by darzyło |
darzyliby by darzyli |
darzyłyby by darzyły |
bezosobnik: darzono by
bezokolicznik: darzyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
darząc
gerundium: darzenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | darzenie |
darzenia |
| D. | darzenia |
darzeń |
| C. | darzeniu |
darzeniom |
| B. | darzenie |
darzenia |
| N. | darzeniem |
darzeniami |
| Ms. | darzeniu |
darzeniach |
| W. | darzenie |
darzenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: darzący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | darzący |
darzący |
darzący |
darzące |
darząca |
| D. | darzącego |
darzącego |
darzącego |
darzącego |
darzącej |
| C. | darzącemu |
darzącemu |
darzącemu |
darzącemu |
darzącej |
| B. | darzącego |
darzącego |
darzący |
darzące |
darzącą |
| N. | darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącą |
| Ms. | darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | darzący |
darzący |
darzące |
darzące |
| D. | darzących |
darzących |
darzących |
darzących |
| C. | darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącym |
| B. | darzących |
darzących |
darzących |
darzące |
| N. | darzącymi |
darzącymi |
darzącymi |
darzącymi |
| Ms. | darzących |
darzących |
darzących |
darzących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: darzony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | darzony |
darzony |
darzony |
darzone |
darzona |
| D. | darzonego |
darzonego |
darzonego |
darzonego |
darzonej |
| C. | darzonemu |
darzonemu |
darzonemu |
darzonemu |
darzonej |
| B. | darzonego |
darzonego |
darzony |
darzone |
darzoną |
| N. | darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzoną |
| Ms. | darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | darzeni |
darzeni |
darzone |
darzone |
| D. | darzonych |
darzonych |
darzonych |
darzonych |
| C. | darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonym |
| B. | darzonych |
darzonych |
darzonych |
darzone |
| N. | darzonymi |
darzonymi |
darzonymi |
darzonymi |
| Ms. | darzonych |
darzonych |
darzonych |
darzonych |
Składnia
| Rzosobowy | + | darzyć | + |
KOGO/CO +
CZYM
|
2. łaską
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie
Połączenia
- darzyć łaską, szczęściem
Cytaty
|
Módlmy się za naszego papieża [...]. Niech go Pan strzeże, zachowa przy życiu, darzy szczęściem na ziemi i broni przed nieprzyjaciółmi. źródło: NKJP: Kinga Helena Szczurek: Katolicka nauka o czyśćcu i formy niesienia pomocy zmarłym, 2008 |
|
|
[...] idąc, rozglądał się wokoło, darząc wszystkich obecnych sennym uśmiechem oraz roztargnionym spojrzeniem. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Piołun i miód. Kroniki Drugiego Kręgu Księga III, 2003 |
|
|
[...] wszyscy jesteśmy dziećmi Stwórcy. Pan darzy nas miłością, miłosierdziem, troszczy się zarówno o świętych, jak i o grzeszników... źródło: NKJP: Jan Gać: Ziemia Święta. Kulturowy przewodnik śladami Jezusa, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
darzę |
darzymy |
|||
| 2 os. |
darzysz |
darzycie |
|||
| 3 os. |
darzy |
darzą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
darzyłem +(e)m darzył |
darzyłam +(e)m darzyła |
darzyłom +(e)m darzyło |
darzyliśmy +(e)śmy darzyli |
darzyłyśmy +(e)śmy darzyły |
| 2 os. |
darzyłeś +(e)ś darzył |
darzyłaś +(e)ś darzyła |
darzyłoś +(e)ś darzyło |
darzyliście +(e)ście darzyli |
darzyłyście +(e)ście darzyły |
| 3 os. |
darzył |
darzyła |
darzyło |
darzyli |
darzyły |
bezosobnik: darzono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę darzył będę darzyć |
będę darzyła będę darzyć |
będę darzyło będę darzyć |
będziemy darzyli będziemy darzyć |
będziemy darzyły będziemy darzyć |
| 2 os. |
będziesz darzył będziesz darzyć |
będziesz darzyła będziesz darzyć |
będziesz darzyło będziesz darzyć |
będziecie darzyli będziecie darzyć |
będziecie darzyły będziecie darzyć |
| 3 os. |
będzie darzył będzie darzyć |
będzie darzyła będzie darzyć |
będzie darzyło będzie darzyć |
będą darzyli będą darzyć |
będą darzyły będą darzyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
darzmy |
|
| 2 os. |
darz |
darzcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
darzyłbym bym darzył |
darzyłabym bym darzyła |
darzyłobym bym darzyło |
darzylibyśmy byśmy darzyli |
darzyłybyśmy byśmy darzyły |
| 2 os. |
darzyłbyś byś darzył |
darzyłabyś byś darzyła |
darzyłobyś byś darzyło |
darzylibyście byście darzyli |
darzyłybyście byście darzyły |
| 3 os. |
darzyłby by darzył |
darzyłaby by darzyła |
darzyłoby by darzyło |
darzyliby by darzyli |
darzyłyby by darzyły |
bezosobnik: darzono by
bezokolicznik: darzyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
darząc
gerundium: darzenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | darzenie |
darzenia |
| D. | darzenia |
darzeń |
| C. | darzeniu |
darzeniom |
| B. | darzenie |
darzenia |
| N. | darzeniem |
darzeniami |
| Ms. | darzeniu |
darzeniach |
| W. | darzenie |
darzenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: darzący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | darzący |
darzący |
darzący |
darzące |
darząca |
| D. | darzącego |
darzącego |
darzącego |
darzącego |
darzącej |
| C. | darzącemu |
darzącemu |
darzącemu |
darzącemu |
darzącej |
| B. | darzącego |
darzącego |
darzący |
darzące |
darzącą |
| N. | darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącą |
| Ms. | darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | darzący |
darzący |
darzące |
darzące |
| D. | darzących |
darzących |
darzących |
darzących |
| C. | darzącym |
darzącym |
darzącym |
darzącym |
| B. | darzących |
darzących |
darzących |
darzące |
| N. | darzącymi |
darzącymi |
darzącymi |
darzącymi |
| Ms. | darzących |
darzących |
darzących |
darzących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: darzony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | darzony |
darzony |
darzony |
darzone |
darzona |
| D. | darzonego |
darzonego |
darzonego |
darzonego |
darzonej |
| C. | darzonemu |
darzonemu |
darzonemu |
darzonemu |
darzonej |
| B. | darzonego |
darzonego |
darzony |
darzone |
darzoną |
| N. | darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzoną |
| Ms. | darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | darzeni |
darzeni |
darzone |
darzone |
| D. | darzonych |
darzonych |
darzonych |
darzonych |
| C. | darzonym |
darzonym |
darzonym |
darzonym |
| B. | darzonych |
darzonych |
darzonych |
darzone |
| N. | darzonymi |
darzonymi |
darzonymi |
darzonymi |
| Ms. | darzonych |
darzonych |
darzonych |
darzonych |
Składnia
| Rzosobowy | + | darzyć | + |
KOGO +
CZYM
|