UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oszaleć

Chronologizacja

1522, SPXVI

Pochodzenie

Zob. szaleć

1. zwariować

Definicja

zapaść na chorobę psychiczną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ześwirować, zwariować

Połączenia

  • człowiek, żołnierz oszalał; kobieta oszalała
  • niechybnie, zupełnie oszaleć; o mało co nie oszaleć
  • jeszcze nie oszalałem; chyba oszalałeś!

Cytaty

[...] generał rozkazał, by żołnierza zbadał psychiatra. Psychiatra uznał, że żołnierz oszalał i podpisał zaświadczenie zwalniające go ze służby.

źródło: NKJP: Katarzyna Wachowiak: Śmiej się! Czyli terapia doktora Clowna, Gazeta Krakowska, 2005-11-19

Ciągle mi się zdawało, że ktoś jest w kuchni. Prosiłam Mirkę, żeby przychodziła do mnie na noc. Bez niej oszalałabym.

źródło: NKJP: Elżbieta Mosingiewicz: Tylko nie budź Darka, Gazeta Wyborcza, 1995-07-03

Przecież ja zrobiłem wywiad w pani wiosce. Wszyscy mówią, że miała pani widzenia Matki Boskiej... – Czy pan oszalał? Jaka Matka Boska? Co to, Matka Boska ma interes przychodzić do takiej kobity jak ja?

źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003

- Czyś ty oszalała, Madziu? Ledwo wyszła z kataru, a już wietrzy się w otwartym oknie. Chcesz mieć grypę?

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Może nie, może tak, 1976

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszaleję
oszalejemy
2 os. oszalejesz
oszalejecie
3 os. oszaleje
oszaleją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszalałem
+(e)m oszalał
oszalałam
+(e)m oszalała
oszalałom
+(e)m oszalało
oszaleliśmy
+(e)śmy oszaleli
oszalałyśmy
+(e)śmy oszalały
2 os. oszalałeś
+(e)ś oszalał
oszalałaś
+(e)ś oszalała
oszalałoś
+(e)ś oszalało
oszaleliście
+(e)ście oszaleli
oszalałyście
+(e)ście oszalały
3 os. oszalał
oszalała
oszalało
oszaleli
oszalały

bezosobnik: oszalano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszalejmy
2 os. oszalej
oszalejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszalałbym
bym oszalał
oszalałabym
bym oszalała
oszalałobym
bym oszalało
oszalelibyśmy
byśmy oszaleli
oszalałybyśmy
byśmy oszalały
2 os. oszalałbyś
byś oszalał
oszalałabyś
byś oszalała
oszalałobyś
byś oszalało
oszalelibyście
byście oszaleli
oszalałybyście
byście oszalały
3 os. oszalałby
by oszalał
oszalałaby
by oszalała
oszalałoby
by oszalało
oszaleliby
by oszaleli
oszalałyby
by oszalały

bezosobnik: oszalano by

bezokolicznik: oszaleć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oszalawszy

gerundium: oszalenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oszalenie
oszalenia
D. oszalenia
oszaleń
C. oszaleniu
oszaleniom
B. oszalenie
oszalenia
N. oszaleniem
oszaleniami
Ms. oszaleniu
oszaleniach
W. oszalenie
oszalenia

Składnia

Rz osobowy + oszaleć + bez ograniczeń

2. z miłości

Definicja

stracić panowanie nad sobą pod wpływem silnych przeżyć, emocji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

  • oszaleć z miłości, z radości, z rozpaczy, ze szczęścia

Cytaty

Wojnę nerwów wytrzymał za to kapitan „Szarotek” i za moment wszyscy zawodnicy oszaleli z radości. Rzucili się na Tomka Rajskiego, niewątpliwie bohatera meczu.

źródło: NKJP: Stefan Leśniowski: Szalona noc w Nowym Targu, Gazeta Krakowska, 2007-03-12

Zaskoczona publiczność najpierw zamarłaby ze zgrozy, a następnie [...] poskromiłby zwierzę - publiczność oszalałaby z radości.

źródło: NKJP: Paweł Huelle: Weiser Dawidek, 1997

Popularny malarz Jerzy Nowosielski chwali tego kolekcjonera, mówiąc, że oszalał z zachwytu, dawno nie doznał tylu emocji artystycznych, co w gościnnym domu Macaka.

źródło: NKJP: Janusz Miliszkiewicz: Przygoda bycia Polakiem, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszaleję
oszalejemy
2 os. oszalejesz
oszalejecie
3 os. oszaleje
oszaleją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszalałem
+(e)m oszalał
oszalałam
+(e)m oszalała
oszalałom
+(e)m oszalało
oszaleliśmy
+(e)śmy oszaleli
oszalałyśmy
+(e)śmy oszalały
2 os. oszalałeś
+(e)ś oszalał
oszalałaś
+(e)ś oszalała
oszalałoś
+(e)ś oszalało
oszaleliście
+(e)ście oszaleli
oszalałyście
+(e)ście oszalały
3 os. oszalał
oszalała
oszalało
oszaleli
oszalały

bezosobnik: oszalano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszalejmy
2 os. oszalej
oszalejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszalałbym
bym oszalał
oszalałabym
bym oszalała
oszalałobym
bym oszalało
oszalelibyśmy
byśmy oszaleli
oszalałybyśmy
byśmy oszalały
2 os. oszalałbyś
byś oszalał
oszalałabyś
byś oszalała
oszalałobyś
byś oszalało
oszalelibyście
byście oszaleli
oszalałybyście
byście oszalały
3 os. oszalałby
by oszalał
oszalałaby
by oszalała
oszalałoby
by oszalało
oszaleliby
by oszaleli
oszalałyby
by oszalały

bezosobnik: oszalano by

bezokolicznik: oszaleć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oszalawszy

gerundium: oszalenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oszalenie
oszalenia
D. oszalenia
oszaleń
C. oszaleniu
oszaleniom
B. oszalenie
oszalenia
N. oszaleniem
oszaleniami
Ms. oszaleniu
oszaleniach
W. oszalenie
oszalenia

Składnia

RZ osobowy + oszaleć +
z CZEGO

3. na punkcie gier

Definicja

pot. 
zacząć przejawiać przesadne zainteresowanie lub zafascynowanie kimś lub czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • świat oszalał na punkcie kogoś/czegoś
  • oszaleć na punkcie kobiety, na punkcie muzyki, na punkcie nowych technologii, na punkcie piłki nożnej

Cytaty

[...] świat już zdążył oszaleć na punkcie gier.

źródło: NKJP: Przegląd gier komputerowych, 2008-07-30

Mediolan oszalał na punkcie białych ciżemek, obowiązkowo w połączeniu z czarnymi rajstopami.

źródło: NKJP: Magda Konwicka: Moda. Panie w Mediolanie, Gazeta Wyborcza, 1999-04-24

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszaleję
oszalejemy
2 os. oszalejesz
oszalejecie
3 os. oszaleje
oszaleją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszalałem
+(e)m oszalał
oszalałam
+(e)m oszalała
oszalałom
+(e)m oszalało
oszaleliśmy
+(e)śmy oszaleli
oszalałyśmy
+(e)śmy oszalały
2 os. oszalałeś
+(e)ś oszalał
oszalałaś
+(e)ś oszalała
oszalałoś
+(e)ś oszalało
oszaleliście
+(e)ście oszaleli
oszalałyście
+(e)ście oszalały
3 os. oszalał
oszalała
oszalało
oszaleli
oszalały

bezosobnik: oszalano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszalejmy
2 os. oszalej
oszalejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszalałbym
bym oszalał
oszalałabym
bym oszalała
oszalałobym
bym oszalało
oszalelibyśmy
byśmy oszaleli
oszalałybyśmy
byśmy oszalały
2 os. oszalałbyś
byś oszalał
oszalałabyś
byś oszalała
oszalałobyś
byś oszalało
oszalelibyście
byście oszaleli
oszalałybyście
byście oszalały
3 os. oszalałby
by oszalał
oszalałaby
by oszalała
oszalałoby
by oszalało
oszaleliby
by oszaleli
oszalałyby
by oszalały

bezosobnik: oszalano by

bezokolicznik: oszaleć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oszalawszy

gerundium: oszalenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oszalenie
oszalenia
D. oszalenia
oszaleń
C. oszaleniu
oszaleniom
B. oszalenie
oszalenia
N. oszaleniem
oszaleniami
Ms. oszaleniu
oszaleniach
W. oszalenie
oszalenia

Składnia

Rz osobowy + oszaleć +
na punkcie KOGO/CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 28.08.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj