Chronologizacja
Na podstawie indeksu haseł.
Pochodzenie
Zob. boleć (o nodze)
1. o brzuchu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób
Połączenia
- brzuch, ząb zabolał, głowa zabolała, coś, gardło, serce zabolało; oczy zabolały
- mocno zaboleć
- może zaboleć
Cytaty
|
[...] chciałem mu powiedzieć, że znam jego matkę, bo przecież widziałem ich kiedyś razem na ulicy mojego miasta, ale nagle noga zabolała mnie dotkliwie i zemdlałem powtórnie. źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabeł: opowiadania i reportaże, 2007 |
|
|
Jeśli więc np. Hiszpan zawsze z własnej kieszeni płaci za leczenie zębów, to Polaka, którego w Hiszpanii zaboli ząb, też obciążą rachunkiem. źródło: NKJP: Sylwia Malcher-Nowak: Chory wyjazd, Gazeta Lubuska, 2005 |
|
|
Oczy aż zabolały mnie od mocnego światła, nagle blask przysłonił jakiś cień, jak gdyby ktoś w czarnym płaszczu zbliżał się do mnie. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1967 |
|
|
Jeśli ktoś zwróci na mnie uwagę, to go kopnę. Tak, żeby zabolało. źródło: NKJP: Anna Nasiłowska: Historie miłosne, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zabolę |
zabolimy |
|||
| 2 os. |
zabolisz |
zabolicie |
|||
| 3 os. |
zaboli |
zabolą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zabolałem +(e)m zabolał |
zabolałam +(e)m zabolała |
zabolałom +(e)m zabolało |
zaboleliśmy +(e)śmy zaboleli |
zabolałyśmy +(e)śmy zabolały |
| 2 os. |
zabolałeś +(e)ś zabolał |
zabolałaś +(e)ś zabolała |
zabolałoś +(e)ś zabolało |
zaboleliście +(e)ście zaboleli |
zabolałyście +(e)ście zabolały |
| 3 os. |
zabolał |
zabolała |
zabolało |
zaboleli |
zabolały |
bezosobnik: zabolano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zabólmy |
|
| 2 os. |
zaból |
zabólcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zabolałbym bym zabolał |
zabolałabym bym zabolała |
zabolałobym bym zabolało |
zabolelibyśmy byśmy zaboleli |
zabolałybyśmy byśmy zabolały |
| 2 os. |
zabolałbyś byś zabolał |
zabolałabyś byś zabolała |
zabolałobyś byś zabolało |
zabolelibyście byście zaboleli |
zabolałybyście byście zabolały |
| 3 os. |
zabolałby by zabolał |
zabolałaby by zabolała |
zabolałoby by zabolało |
zaboleliby by zaboleli |
zabolałyby by zabolały |
bezosobnik: zabolano by
bezokolicznik: zaboleć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zabolawszy
gerundium: zabolenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zabolenie |
zabolenia |
| D. | zabolenia |
zaboleń |
| C. | zaboleniu |
zaboleniom |
| B. | zabolenie |
zabolenia |
| N. | zaboleniem |
zaboleniami |
| Ms. | zaboleniu |
zaboleniach |
| W. | zabolenie |
zabolenia |
Inne uwagi
Używany tylko w 3. os. lp i lm
Składnia
| RZ nieżywotny | + | zaboleć | + |
KOGO
|
2. o słowach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | ubóść |
Połączenia
- wiadomość zabolała, słowa zabolały
- bardzo, trochę zabolało
- może zaboleć
Cytaty
|
[...] szczególnie mocno pragniemy zaprotestować i przeciwstawić się zamysłowi likwidacji szkoły w Kamienicy, szkoły która ma już za sobą 35-letnią historię. Taka decyzja [...] szczególnie mocno zaboli mieszkańców gminy Gostycyn, nie spotka się z ich zrozumieniem i zostanie odczytana jednoznacznie. źródło: NKJP: Kamila Mróz, Kamienica pozostanie, Tygodnik Tucholski, 2004 |
|
|
Odmowa za bardzo by bolała, a jeszcze bardziej zabolałaby go zgoda. źródło: NKJP: Matthew Woodring Stover: Bohaterowie umierają, Esensja, 2009-07-02 |
|
|
Najbardziej zabolało ją, gdy człowiek, którego kochała powiedział, że nikt przy zdrowych zmysłach nie oparłby swej przyszłości na związku z kimś takim jak ona, że jego nowa wybranka znacznie lepiej nadaje się na żonę i matkę jego dzieci. źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Przekraczając światło, 1996 |
|
|
„Nikt go nie lubił”. To zdanie najbardziej go zabolało. źródło: NKJP: Marek Krajewski; Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zabolę |
zabolimy |
|||
| 2 os. |
zabolisz |
zabolicie |
|||
| 3 os. |
zaboli |
zabolą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zabolałem +(e)m zabolał |
zabolałam +(e)m zabolała |
zabolałom +(e)m zabolało |
zaboleliśmy +(e)śmy zaboleli |
zabolałyśmy +(e)śmy zabolały |
| 2 os. |
zabolałeś +(e)ś zabolał |
zabolałaś +(e)ś zabolała |
zabolałoś +(e)ś zabolało |
zaboleliście +(e)ście zaboleli |
zabolałyście +(e)ście zabolały |
| 3 os. |
zabolał |
zabolała |
zabolało |
zaboleli |
zabolały |
bezosobnik: zabolano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zabólmy |
|
| 2 os. |
zaból |
zabólcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zabolałbym bym zabolał |
zabolałabym bym zabolała |
zabolałobym bym zabolało |
zabolelibyśmy byśmy zaboleli |
zabolałybyśmy byśmy zabolały |
| 2 os. |
zabolałbyś byś zabolał |
zabolałabyś byś zabolała |
zabolałobyś byś zabolało |
zabolelibyście byście zaboleli |
zabolałybyście byście zabolały |
| 3 os. |
zabolałby by zabolał |
zabolałaby by zabolała |
zabolałoby by zabolało |
zaboleliby by zaboleli |
zabolałyby by zabolały |
bezosobnik: zabolano by
bezokolicznik: zaboleć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zabolawszy
gerundium: zabolenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zabolenie |
zabolenia |
| D. | zabolenia |
zaboleń |
| C. | zaboleniu |
zaboleniom |
| B. | zabolenie |
zabolenia |
| N. | zaboleniem |
zaboleniami |
| Ms. | zaboleniu |
zaboleniach |
| W. | zabolenie |
zabolenia |
Inne uwagi
Używany tylko w 3. os. lp i lm
Składnia
| Rz nieżywotny | + | zaboleć | + |
KOGO
|