UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dolać

Chronologizacja

1560, SPXVI

Pochodzenie

Zob. lać

1. wina

Definicja

lejąc zwiększyć ilość cieczy w pojemniku, w którym już była jej pewna ilość

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

antonimy:  odlać

Połączenia

  • dolać soku; zupy; płynu, wody, wrzątku; koniaku, wina; benzyny
  • dolać gościowi
  • dolać do kawy; do wody; do kieliszka, do miski; do spryskiwaczy

Cytaty

Andrew dolał jej wina, Elizabeth szumiało trochę w głowie, ale było to przyjemne uczucie.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Imię twoje , 2008

Nie zapomnijmy również dolać płyn do spryskiwaczy, bo pogoda może nam sprawić niespodziankę.

źródło: NKJP: Sławomir Czwal: Jedź ostrożnie i ...sprawdź auto przed świątecznym wyjazdem !!, Echo Dnia, 2007-12-24

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doleję
dolejemy
2 os. dolejesz
dolejecie
3 os. doleje
doleją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dolałem
+(e)m dolał
dolałam
+(e)m dolała
dolałom
+(e)m dolało
dolaliśmy
doleliśmy
+(e)śmy dolali
+(e)śmy doleli
dolałyśmy
+(e)śmy dolały
2 os. dolałeś
+(e)ś dolał
dolałaś
+(e)ś dolała
dolałoś
+(e)ś dolało
dolaliście
doleliście
+(e)ście dolali
+(e)ście doleli
dolałyście
+(e)ście dolały
3 os. dolał
dolała
dolało
dolali
doleli
dolały

bezosobnik: dolano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dolejmy
2 os. dolej
dolejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dolałbym
bym dolał
dolałabym
bym dolała
dolałobym
bym dolało
dolalibyśmy
dolelibyśmy
byśmy dolali
byśmy doleli
dolałybyśmy
byśmy dolały
2 os. dolałbyś
byś dolał
dolałabyś
byś dolała
dolałobyś
byś dolało
dolalibyście
dolelibyście
byście dolali
byście doleli
dolałybyście
byście dolały
3 os. dolałby
by dolał
dolałaby
by dolała
dolałoby
by dolało
dolaliby
doleliby
by dolali
by doleli
dolałyby
by dolały

bezosobnik: dolano by

bezokolicznik: dolać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: dolawszy

gerundium: dolanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dolanie
dolania
D. dolania
dolań
C. dolaniu
dolaniom
B. dolanie
dolania
N. dolaniem
dolaniami
Ms. dolaniu
dolaniach
W. dolanie
dolania

imiesłów przymiotnikowy bierny: dolany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dolany
dolany
dolany
dolane
dolana
D. dolanego
dolanego
dolanego
dolanego
dolanej
C. dolanemu
dolanemu
dolanemu
dolanemu
dolanej
B. dolanego
dolanego
dolany
dolane
dolaną
N. dolanym
dolanym
dolanym
dolanym
dolaną
Ms. dolanym
dolanym
dolanym
dolanym
dolanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dolani
dolani
dolane
dolane
D. dolanych
dolanych
dolanych
dolanych
C. dolanym
dolanym
dolanym
dolanym
B. dolanych
dolanych
dolanych
dolane
N. dolanymi
dolanymi
dolanymi
dolanymi
Ms. dolanych
dolanych
dolanych
dolanych

odpowiednik aspektowy: dolewać

Składnia

Rzosobowy + dolać +
CZEGO + (do CZEGO)

2. pobić

Definicja

wulg. 
pobić kogoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

W dziennikach francuskich nie mówi się, że to Arabowie biją białych. Tak jak np. w Nowym Jorku boją się mówić, że Murzyni dolali Żydom. Jak w tej sytuacji mówić o źródłach tych faktów? - pyta Cejrowski.

źródło: NKJP: Usenet.pl, 2005-11-19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doleję
dolejemy
2 os. dolejesz
dolejecie
3 os. doleje
doleją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dolałem
+(e)m dolał
dolałam
+(e)m dolała
dolałom
+(e)m dolało
dolaliśmy
doleliśmy
+(e)śmy dolali
+(e)śmy doleli
dolałyśmy
+(e)śmy dolały
2 os. dolałeś
+(e)ś dolał
dolałaś
+(e)ś dolała
dolałoś
+(e)ś dolało
dolaliście
doleliście
+(e)ście dolali
+(e)ście doleli
dolałyście
+(e)ście dolały
3 os. dolał
dolała
dolało
dolali
doleli
dolały

bezosobnik: dolano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dolejmy
2 os. dolej
dolejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dolałbym
bym dolał
dolałabym
bym dolała
dolałobym
bym dolało
dolalibyśmy
dolelibyśmy
byśmy dolali
byśmy doleli
dolałybyśmy
byśmy dolały
2 os. dolałbyś
byś dolał
dolałabyś
byś dolała
dolałobyś
byś dolało
dolalibyście
dolelibyście
byście dolali
byście doleli
dolałybyście
byście dolały
3 os. dolałby
by dolał
dolałaby
by dolała
dolałoby
by dolało
dolaliby
doleliby
by dolali
by doleli
dolałyby
by dolały

bezosobnik: dolano by

bezokolicznik: dolać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: dolawszy

gerundium: dolanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dolanie
dolania
D. dolania
dolań
C. dolaniu
dolaniom
B. dolanie
dolania
N. dolaniem
dolaniami
Ms. dolaniu
dolaniach
W. dolanie
dolania

3. pokonać

Definicja

pot. 
pokonać kogoś w rywalizacji sportowej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

  • dolać Niemcom

Cytaty

Mam nadzieję, że dolejemy Niemcom - podnieca się Thomas przed rozpoczęciem wyścigów między klasami szkoły podstawowej, tradycyjnie odbywających się w dniach świąt Unii Europejskiej.

źródło: NKJP: Małgorzata Alterman: Gazeta Wyborcza, 1995-10-02

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doleję
dolejemy
2 os. dolejesz
dolejecie
3 os. doleje
doleją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dolałem
+(e)m dolał
dolałam
+(e)m dolała
dolałom
+(e)m dolało
dolaliśmy
doleliśmy
+(e)śmy dolali
+(e)śmy doleli
dolałyśmy
+(e)śmy dolały
2 os. dolałeś
+(e)ś dolał
dolałaś
+(e)ś dolała
dolałoś
+(e)ś dolało
dolaliście
doleliście
+(e)ście dolali
+(e)ście doleli
dolałyście
+(e)ście dolały
3 os. dolał
dolała
dolało
dolali
doleli
dolały

bezosobnik: dolano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. dolejmy
2 os. dolej
dolejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. dolałbym
bym dolał
dolałabym
bym dolała
dolałobym
bym dolało
dolalibyśmy
dolelibyśmy
byśmy dolali
byśmy doleli
dolałybyśmy
byśmy dolały
2 os. dolałbyś
byś dolał
dolałabyś
byś dolała
dolałobyś
byś dolało
dolalibyście
dolelibyście
byście dolali
byście doleli
dolałybyście
byście dolały
3 os. dolałby
by dolał
dolałaby
by dolała
dolałoby
by dolało
dolaliby
doleliby
by dolali
by doleli
dolałyby
by dolały

bezosobnik: dolano by

bezokolicznik: dolać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: dolawszy

gerundium: dolanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dolanie
dolania
D. dolania
dolań
C. dolaniu
dolaniom
B. dolanie
dolania
N. dolaniem
dolaniami
Ms. dolaniu
dolaniach
W. dolanie
dolania

Frazeologizmy

ktoś/coś dolał/dolało oliwy do ognia
Data ostatniej modyfikacji: 09.04.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json