UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wymyślać

Chronologizacja

SStp, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. myśleć

1. jakąś historię

Definicja

zastanawiając się nad czymś, tworzyć coś nowego lub fikcyjnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • wymyślać imiona, logo, nazwy, neologizmy, przezwiska, tytuły, slogany reklamowe; metody, rozwiązanie, sposoby, strategie; dowcipy, fabułę, jakąś historię, horrory, intrygi, skecze, zabawę, zagadki, życiorysy; powody, preteksty, przeszkody, usprawiedliwienia
  • wymyślać w pośpiechu
  • wymyślać na poczekaniu
  • lubić wymyślać

Cytaty

[...] ludzie wymyślali coraz to nowe maszyny i skomplikowane urządzenia.

źródło: NKJP: Monika Rakusa: Baśnie dla Antosia, 2010

Aby zapobiec waśniom, Kajko wymyśla genialne rozwiązanie – mianowicie bezkrwawy bój, czyli mecz piłkarski.

źródło: NKJP: Marcin Osuch, Konrad Wągrowski: 10 naj… Futbol na obrazkach, Esensja, 2008, nr 6

[...] twórcy gry najpierw wymyślali świat, postacie go zaludniające i starali się przewidywać zdarzenia, jakie w świecie tym mogą mieć miejsce, a następnie tworzyli mechanikę gry.

źródło: NKJP: Andrzej Lemanowicz: Historia RPG, Esensja, 2008, nr 8

Plotkując o kimś, wymyślając jakieś niestworzone rzeczy o innych kobietach, wyraźnie się rozładowywała.

źródło: NKJP: Stefan Pastuszewski: Powłoka, Akant, 2008

Leżała na podłodze, wymyślając, jakim podstępem mogłaby […] zwabić go na powrót do siebie.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wymyślam
wymyślamy
2 os. wymyślasz
wymyślacie
3 os. wymyśla
wymyślają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wymyślałem
+(e)m wymyślał
wymyślałam
+(e)m wymyślała
wymyślałom
+(e)m wymyślało
wymyślaliśmy
+(e)śmy wymyślali
wymyślałyśmy
+(e)śmy wymyślały
2 os. wymyślałeś
+(e)ś wymyślał
wymyślałaś
+(e)ś wymyślała
wymyślałoś
+(e)ś wymyślało
wymyślaliście
+(e)ście wymyślali
wymyślałyście
+(e)ście wymyślały
3 os. wymyślał
wymyślała
wymyślało
wymyślali
wymyślały

bezosobnik: wymyślano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wymyślał
będę wymyślać
będę wymyślała
będę wymyślać
będę wymyślało
będę wymyślać
będziemy wymyślali
będziemy wymyślać
będziemy wymyślały
będziemy wymyślać
2 os. będziesz wymyślał
będziesz wymyślać
będziesz wymyślała
będziesz wymyślać
będziesz wymyślało
będziesz wymyślać
będziecie wymyślali
będziecie wymyślać
będziecie wymyślały
będziecie wymyślać
3 os. będzie wymyślał
będzie wymyślać
będzie wymyślała
będzie wymyślać
będzie wymyślało
będzie wymyślać
będą wymyślali
będą wymyślać
będą wymyślały
będą wymyślać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wymyślajmy
2 os. wymyślaj
wymyślajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wymyślałbym
bym wymyślał
wymyślałabym
bym wymyślała
wymyślałobym
bym wymyślało
wymyślalibyśmy
byśmy wymyślali
wymyślałybyśmy
byśmy wymyślały
2 os. wymyślałbyś
byś wymyślał
wymyślałabyś
byś wymyślała
wymyślałobyś
byś wymyślało
wymyślalibyście
byście wymyślali
wymyślałybyście
byście wymyślały
3 os. wymyślałby
by wymyślał
wymyślałaby
by wymyślała
wymyślałoby
by wymyślało
wymyślaliby
by wymyślali
wymyślałyby
by wymyślały

bezosobnik: wymyślano by

bezokolicznik: wymyślać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

wymyślając

gerundium: wymyślanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wymyślanie
wymyślania
D. wymyślania
wymyślań
C. wymyślaniu
wymyślaniom
B. wymyślanie
wymyślania
N. wymyślaniem
wymyślaniami
Ms. wymyślaniu
wymyślaniach
W. wymyślanie
wymyślania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wymyślający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wymyślający
wymyślający
wymyślający
wymyślające
wymyślająca
D. wymyślającego
wymyślającego
wymyślającego
wymyślającego
wymyślającej
C. wymyślającemu
wymyślającemu
wymyślającemu
wymyślającemu
wymyślającej
B. wymyślającego
wymyślającego
wymyślający
wymyślające
wymyślającą
N. wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającą
Ms. wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wymyślający
wymyślający
wymyślające
wymyślające
D. wymyślających
wymyślających
wymyślających
wymyślających
C. wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
B. wymyślających
wymyślających
wymyślających
wymyślające
N. wymyślającymi
wymyślającymi
wymyślającymi
wymyślającymi
Ms. wymyślających
wymyślających
wymyślających
wymyślających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wymyślany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wymyślany
wymyślany
wymyślany
wymyślane
wymyślana
D. wymyślanego
wymyślanego
wymyślanego
wymyślanego
wymyślanej
C. wymyślanemu
wymyślanemu
wymyślanemu
wymyślanemu
wymyślanej
B. wymyślanego
wymyślanego
wymyślany
wymyślane
wymyślaną
N. wymyślanym
wymyślanym
wymyślanym
wymyślanym
wymyślaną
Ms. wymyślanym
wymyślanym
wymyślanym
wymyślanym
wymyślanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wymyślani
wymyślani
wymyślane
wymyślane
D. wymyślanych
wymyślanych
wymyślanych
wymyślanych
C. wymyślanym
wymyślanym
wymyślanym
wymyślanym
B. wymyślanych
wymyślanych
wymyślanych
wymyślane
N. wymyślanymi
wymyślanymi
wymyślanymi
wymyślanymi
Ms. wymyślanych
wymyślanych
wymyślanych
wymyślanych

odpowiednik aspektowy: wymyślić

Składnia

Rzosobowy + wymyślać +
CO
Rzosobowy + wymyślać +
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE

2. komuś od durniów

Definicja

krzyczeć na kogoś, używając obraźliwych słów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  objeżdżać, obtańcowywać

Połączenia

  • wymyślać na lekarzy, na polityków, na konkurenta, na szefa
  • wymyślać komuś od durniów, od idiotów, od najgorszych, od nikczemników
  • wymyślać ordynarnie

Cytaty

Wymyślali sobie nawzajem, on jej od dziwek, ona jemu od szpicli, ale potem się godzili i szli do łóżka.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Listy miłości, 2008

Milena widzi dewastację [...] i dostaje furii; wymyśla mu w najordynarniejszych słowach, bije po głowie.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Seans,1997

Policjanci wściekli się i zaczęli mu wymyślać, iż za to zapłaci, że to skandal.

źródło: NKJP: Jakub Szymczak: Wolni, Akant, 2009

I dokąd miałem uciekać? […] Tu przynajmniej mogę wołać o pomoc, buntować się, wymyślać na antysemitów.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Czekał. […] Pragnął, żeby zaczęli krzyczeć i wymyślać, żeby unieśli się nagłym gniewem. Lecz oni tylko patrzyli.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wymyślam
wymyślamy
2 os. wymyślasz
wymyślacie
3 os. wymyśla
wymyślają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wymyślałem
+(e)m wymyślał
wymyślałam
+(e)m wymyślała
wymyślałom
+(e)m wymyślało
wymyślaliśmy
+(e)śmy wymyślali
wymyślałyśmy
+(e)śmy wymyślały
2 os. wymyślałeś
+(e)ś wymyślał
wymyślałaś
+(e)ś wymyślała
wymyślałoś
+(e)ś wymyślało
wymyślaliście
+(e)ście wymyślali
wymyślałyście
+(e)ście wymyślały
3 os. wymyślał
wymyślała
wymyślało
wymyślali
wymyślały

bezosobnik: wymyślano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wymyślał
będę wymyślać
będę wymyślała
będę wymyślać
będę wymyślało
będę wymyślać
będziemy wymyślali
będziemy wymyślać
będziemy wymyślały
będziemy wymyślać
2 os. będziesz wymyślał
będziesz wymyślać
będziesz wymyślała
będziesz wymyślać
będziesz wymyślało
będziesz wymyślać
będziecie wymyślali
będziecie wymyślać
będziecie wymyślały
będziecie wymyślać
3 os. będzie wymyślał
będzie wymyślać
będzie wymyślała
będzie wymyślać
będzie wymyślało
będzie wymyślać
będą wymyślali
będą wymyślać
będą wymyślały
będą wymyślać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wymyślajmy
2 os. wymyślaj
wymyślajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wymyślałbym
bym wymyślał
wymyślałabym
bym wymyślała
wymyślałobym
bym wymyślało
wymyślalibyśmy
byśmy wymyślali
wymyślałybyśmy
byśmy wymyślały
2 os. wymyślałbyś
byś wymyślał
wymyślałabyś
byś wymyślała
wymyślałobyś
byś wymyślało
wymyślalibyście
byście wymyślali
wymyślałybyście
byście wymyślały
3 os. wymyślałby
by wymyślał
wymyślałaby
by wymyślała
wymyślałoby
by wymyślało
wymyślaliby
by wymyślali
wymyślałyby
by wymyślały

bezosobnik: wymyślano by

bezokolicznik: wymyślać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

wymyślając

gerundium: wymyślanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wymyślanie
wymyślania
D. wymyślania
wymyślań
C. wymyślaniu
wymyślaniom
B. wymyślanie
wymyślania
N. wymyślaniem
wymyślaniami
Ms. wymyślaniu
wymyślaniach
W. wymyślanie
wymyślania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wymyślający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wymyślający
wymyślający
wymyślający
wymyślające
wymyślająca
D. wymyślającego
wymyślającego
wymyślającego
wymyślającego
wymyślającej
C. wymyślającemu
wymyślającemu
wymyślającemu
wymyślającemu
wymyślającej
B. wymyślającego
wymyślającego
wymyślający
wymyślające
wymyślającą
N. wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającą
Ms. wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wymyślający
wymyślający
wymyślające
wymyślające
D. wymyślających
wymyślających
wymyślających
wymyślających
C. wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
wymyślającym
B. wymyślających
wymyślających
wymyślających
wymyślające
N. wymyślającymi
wymyślającymi
wymyślającymi
wymyślającymi
Ms. wymyślających
wymyślających
wymyślających
wymyślających

odpowiednik aspektowy: zwymyślać

Składnia

Rzosobowy + wymyślać +
KOMU + (od KOGO[sub]pl[/sub])
Rzosobowy + wymyślać +
KOMU + (że ZDANIE)
Rzosobowy + wymyślać +
na KOGO

Frazeologizmy

ktoś prochu nie wymyśla
ktoś wymyśla od ostatnich komuś
ktoś wymyśla od najgorszych komuś
Data ostatniej modyfikacji: 29.01.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json