UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ustać

Chronologizacja

1386, SStp

Pochodzenie

psł. *u-stati, *u-stanǫ 'zaprzestać, stanąć, zatrzymać się, znieruchomieć; trwać'

1. przestać

Definicja

przestać dziać się lub trwać

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

wiatr, deszcz; ból, opór; stosunek pracy ustał; burza, ulewa ustała; członkostwo ustało; niepokoje, walki ustały
w razie ustania czegoś

Cytaty

Wiatr ustał zupełnie, powietrze zrobiło się martwe i ciężkie jak całun.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Krwawienie ustało dopiero po godzinie. Na dywanie czerniała ogromna kałuża i pomyślałem, że poszło chyba dobre pół litra krwi.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Jeżeli z opieką związany jest zarząd majątkiem wymagający znacznego nakładu pracy, sąd opiekuńczy może na żądanie opiekuna przyznać mu stosowne wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej.

źródło: NKJP: Sejm RP: Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, 1964

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ustanę	ustaniemy
2 os.	ustaniesz	ustaniecie
3 os.	ustanie	ustaną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałem +(e)m ustał	ustałam +(e)m ustała	ustałom +(e)m ustało	ustaliśmy +(e)śmy ustali	ustałyśmy +(e)śmy ustały
2 os.	ustałeś +(e)ś ustał	ustałaś +(e)ś ustała	ustałoś +(e)ś ustało	ustaliście +(e)ście ustali	ustałyście +(e)ście ustały
3 os.	ustał	ustała	ustało	ustali	ustały

bezosobnik: ustano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ustańmy
2 os.	ustań	ustańcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałbym bym ustał	ustałabym bym ustała	ustałobym bym ustało	ustalibyśmy byśmy ustali	ustałybyśmy byśmy ustały
2 os.	ustałbyś byś ustał	ustałabyś byś ustała	ustałobyś byś ustało	ustalibyście byście ustali	ustałybyście byście ustały
3 os.	ustałby by ustał	ustałaby by ustała	ustałoby by ustało	ustaliby by ustali	ustałyby by ustały

bezosobnik: ustano by

bezokolicznik: ustać

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

ustawszy

gerundium: ustanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ustanie	ustania
D.	ustania	ustań
C.	ustaniu	ustaniom
B.	ustanie	ustania
N.	ustaniem	ustaniami
Ms.	ustaniu	ustaniach
W.	ustanie	ustania

Składnia

Rz_nieżywotny

ustać

2. przerwać robienie czegoś

Definicja

książk.

przestać robić coś z powodu zmęczenia, osłabienia lub innych podobnych przyczyn

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Cytaty

Mają poczucie dobra i zła. Jak przyjdą po pijanemu i równo klną na wszystkich, to na drugi dzień skruszeni potrafią przepraszać bez końca. Mówię, że są to ci, którzy ustali w drodze, są zmęczeni i coś im w środku pękło.

źródło: NKJP: (kach): Ci, którzy ustali w drodze, Gazeta Krakowska, 2001-12-14

Choć od tamtych czasów Walia pozostawała pod angielską kontrolą, nigdy nie ustała w walce o ochronę swej kultury.

źródło: NKJP: Hanna Loch: Anglików wyrzucamy przez okno, Polityka, 2006-04-15

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ustanę	ustaniemy
2 os.	ustaniesz	ustaniecie
3 os.	ustanie	ustaną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałem +(e)m ustał	ustałam +(e)m ustała	ustałom +(e)m ustało	ustaliśmy +(e)śmy ustali	ustałyśmy +(e)śmy ustały
2 os.	ustałeś +(e)ś ustał	ustałaś +(e)ś ustała	ustałoś +(e)ś ustało	ustaliście +(e)ście ustali	ustałyście +(e)ście ustały
3 os.	ustał	ustała	ustało	ustali	ustały

bezosobnik: ustano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ustańmy
2 os.	ustań	ustańcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałbym bym ustał	ustałabym bym ustała	ustałobym bym ustało	ustalibyśmy byśmy ustali	ustałybyśmy byśmy ustały
2 os.	ustałbyś byś ustał	ustałabyś byś ustała	ustałobyś byś ustało	ustalibyście byście ustali	ustałybyście byście ustały
3 os.	ustałby by ustał	ustałaby by ustała	ustałoby by ustało	ustaliby by ustali	ustałyby by ustały

bezosobnik: ustano by

bezokolicznik: ustać

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

ustawszy

gerundium: ustanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ustanie	ustania
D.	ustania	ustań
C.	ustaniu	ustaniom
B.	ustanie	ustania
N.	ustaniem	ustaniami
Ms.	ustaniu	ustaniach
W.	ustanie	ustania

Inne uwagi

Zwykle neg

Składnia

Rz_żywotny

ustać

3. na nogach

Definicja

mimo trudności utrzymać się w pozycji stojącej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

nie móc ustać na nogach; w miejscu
trudno było ustać

Cytaty

A ja już siły nie mam i pieniędzy też, bilet mi się skończył powrotny tydzień temu i na dodatek, proszę spojrzeć, wczoraj mnie napadli. Usiądę chyba, nie ustoję.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

Chłopiec usiadł ciężko, nie mając sił ustać na nogach. Wpatrywał się nadal w ojca spojrzeniem wymowniejszym od krzyku.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ustoję	ustoimy
2 os.	ustoisz	ustoicie
3 os.	ustoi	ustoją

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałem +(e)m ustał	ustałam +(e)m ustała	ustałom +(e)m ustało	ustaliśmy +(e)śmy ustali	ustałyśmy +(e)śmy ustały
2 os.	ustałeś +(e)ś ustał	ustałaś +(e)ś ustała	ustałoś +(e)ś ustało	ustaliście +(e)ście ustali	ustałyście +(e)ście ustały
3 os.	ustał	ustała	ustało	ustali	ustały

bezosobnik: ustano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ustójmy
2 os.	ustój	ustójcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałbym bym ustał	ustałabym bym ustała	ustałobym bym ustało	ustalibyśmy byśmy ustali	ustałybyśmy byśmy ustały
2 os.	ustałbyś byś ustał	ustałabyś byś ustała	ustałobyś byś ustało	ustalibyście byście ustali	ustałybyście byście ustały
3 os.	ustałby by ustał	ustałaby by ustała	ustałoby by ustało	ustaliby by ustali	ustałyby by ustały

bezosobnik: ustano by

bezokolicznik: ustać

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

ustawszy

gerundium: ustanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ustanie	ustania
D.	ustania	ustań
C.	ustaniu	ustaniom
B.	ustanie	ustania
N.	ustaniem	ustaniami
Ms.	ustaniu	ustaniach
W.	ustanie	ustania

4. skok

Definicja

wykonując ćwiczenie sportowe, wytrzymać określony czas w pozycji stojącej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

ustać lądowanie, skok

Cytaty

[...] wylądował wprawdzie najdalej ze wszystkich zawodników biorących udział w konkursie (148 m), ale nie ustał lądowania i upadł.

źródło: NKJP: TOM: Na szczęście jest Kazachstan, Gazeta Poznańska, 2004-01-10

W drugim skoku podczas lądowania popełnił błąd, nie ustał skoku i spadł na czwarte miejsce.

źródło: NKJP: (leś): Klimek bez równowagi, Gazeta Krakowska, 2005-01-06

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ustoję	ustoimy
2 os.	ustoisz	ustoicie
3 os.	ustoi	ustoją

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałem +(e)m ustał	ustałam +(e)m ustała	ustałom +(e)m ustało	ustaliśmy +(e)śmy ustali	ustałyśmy +(e)śmy ustały
2 os.	ustałeś +(e)ś ustał	ustałaś +(e)ś ustała	ustałoś +(e)ś ustało	ustaliście +(e)ście ustali	ustałyście +(e)ście ustały
3 os.	ustał	ustała	ustało	ustali	ustały

bezosobnik: ustano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ustójmy
2 os.	ustój	ustójcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałbym bym ustał	ustałabym bym ustała	ustałobym bym ustało	ustalibyśmy byśmy ustali	ustałybyśmy byśmy ustały
2 os.	ustałbyś byś ustał	ustałabyś byś ustała	ustałobyś byś ustało	ustalibyście byście ustali	ustałybyście byście ustały
3 os.	ustałby by ustał	ustałaby by ustała	ustałoby by ustało	ustaliby by ustali	ustałyby by ustały

bezosobnik: ustano by

bezokolicznik: ustać

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

ustawszy

gerundium: ustanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ustanie	ustania
D.	ustania	ustań
C.	ustaniu	ustaniom
B.	ustanie	ustania
N.	ustaniem	ustaniami
Ms.	ustaniu	ustaniach
W.	ustanie	ustania

imiesłów przymiotnikowy bierny: ustany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ustany	ustany	ustany	ustane	ustana
D.	ustanego	ustanego	ustanego	ustanego	ustanej
C.	ustanemu	ustanemu	ustanemu	ustanemu	ustanej
B.	ustanego	ustanego	ustany	ustane	ustaną
N.	ustanym	ustanym	ustanym	ustanym	ustaną
Ms.	ustanym	ustanym	ustanym	ustanym	ustanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ustani	ustani	ustane	ustane
D.	ustanych	ustanych	ustanych	ustanych
C.	ustanym	ustanym	ustanym	ustanym
B.	ustanych	ustanych	ustanych	ustane
N.	ustanymi	ustanymi	ustanymi	ustanymi
Ms.	ustanych	ustanych	ustanych	ustanych

Składnia

ustać

5. psychicznie

Definicja

wytrzymać psychicznie i nie załamać się wobec jakiejś trudnej sytuacji

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Przede wszystkim mieliśmy dobrego kandydata, który to ustał, utrzymał i nie dał się zniszczyć systemowi, który przeciwko niemu wystąpił [...]

źródło: Internet: msn.com/pl-pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ustoję	ustoimy
2 os.	ustoisz	ustoicie
3 os.	ustoi	ustoją

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałem +(e)m ustał	ustałam +(e)m ustała	ustałom +(e)m ustało	ustaliśmy +(e)śmy ustali	ustałyśmy +(e)śmy ustały
2 os.	ustałeś +(e)ś ustał	ustałaś +(e)ś ustała	ustałoś +(e)ś ustało	ustaliście +(e)ście ustali	ustałyście +(e)ście ustały
3 os.	ustał	ustała	ustało	ustali	ustały

bezosobnik: ustano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ustójmy
2 os.	ustój	ustójcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustałbym bym ustał	ustałabym bym ustała	ustałobym bym ustało	ustalibyśmy byśmy ustali	ustałybyśmy byśmy ustały
2 os.	ustałbyś byś ustał	ustałabyś byś ustała	ustałobyś byś ustało	ustalibyście byście ustali	ustałybyście byście ustały
3 os.	ustałby by ustał	ustałaby by ustała	ustałoby by ustało	ustaliby by ustali	ustałyby by ustały

bezosobnik: ustano by

bezokolicznik: ustać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ustawszy

gerundium: ustanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ustanie	ustania
D.	ustania	ustań
C.	ustaniu	ustaniom
B.	ustanie	ustania
N.	ustaniem	ustaniami
Ms.	ustaniu	ustaniach
W.	ustanie	ustania

imiesłów przymiotnikowy bierny: ustany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ustany	ustany	ustany	ustane	ustana
D.	ustanego	ustanego	ustanego	ustanego	ustanej
C.	ustanemu	ustanemu	ustanemu	ustanemu	ustanej
B.	ustanego	ustanego	ustany	ustane	ustaną
N.	ustanym	ustanym	ustanym	ustanym	ustaną
Ms.	ustanym	ustanym	ustanym	ustanym	ustanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ustani	ustani	ustane	ustane
D.	ustanych	ustanych	ustanych	ustanych
C.	ustanym	ustanym	ustanym	ustanym
B.	ustanych	ustanych	ustanych	ustane
N.	ustanymi	ustanymi	ustanymi	ustanymi
Ms.	ustanych	ustanych	ustanych	ustanych

Data ostatniej modyfikacji: 28.06.2025