Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. mówić
1. publicznie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
Połączenia
- przemawiać do ludzi, do tłumu; na akademii, na konferencji, na kongresie, na pogrzebie, na wiecu, na zebraniu, na zjeździe; w Kongresie, w ONZ, w parlamencie, w Sejmie, w Senacie; w radiu, w telewizji; w imieniu kogoś
Cytaty
|
1 marca na wspólnym posiedzeniu obu izb Kongresu przemawiał Roosevelt. źródło: NKJP: Eugeniusz Duraczyński: Rząd polski na uchodźstwie1939-1345 : organizacja, personalia, polityka, 1993 |
|
|
- Obywatele Villa Valentia - powiedziała, a pierwsze jej słowa zabrzmiały trochę sztywno i nienaturalnie, co trzeba zrozumieć, jako że pierwszy raz w życiu przemawiała do wielotysięcznego tłumu. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
|
|
Poprzez naszą obecność w tym miejscu, pochylamy się nad ludźmi, którzy tworzyli historię. To dzięki nim Polska wybiła się na niepodległość - przemawiał do zebranych Stanisław Spólnik. źródło: NKJP: Gazeta Krakowska, 2002-11-12 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiam |
przemawiamy |
|||
| 2 os. |
przemawiasz |
przemawiacie |
|||
| 3 os. |
przemawia |
przemawiają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałem +(e)m przemawiał |
przemawiałam +(e)m przemawiała |
przemawiałom +(e)m przemawiało |
przemawialiśmy +(e)śmy przemawiali |
przemawiałyśmy +(e)śmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałeś +(e)ś przemawiał |
przemawiałaś +(e)ś przemawiała |
przemawiałoś +(e)ś przemawiało |
przemawialiście +(e)ście przemawiali |
przemawiałyście +(e)ście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiał |
przemawiała |
przemawiało |
przemawiali |
przemawiały |
bezosobnik: przemawiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę przemawiał będę przemawiać |
będę przemawiała będę przemawiać |
będę przemawiało będę przemawiać |
będziemy przemawiali będziemy przemawiać |
będziemy przemawiały będziemy przemawiać |
| 2 os. |
będziesz przemawiał będziesz przemawiać |
będziesz przemawiała będziesz przemawiać |
będziesz przemawiało będziesz przemawiać |
będziecie przemawiali będziecie przemawiać |
będziecie przemawiały będziecie przemawiać |
| 3 os. |
będzie przemawiał będzie przemawiać |
będzie przemawiała będzie przemawiać |
będzie przemawiało będzie przemawiać |
będą przemawiali będą przemawiać |
będą przemawiały będą przemawiać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiajmy |
|
| 2 os. |
przemawiaj |
przemawiajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałbym bym przemawiał |
przemawiałabym bym przemawiała |
przemawiałobym bym przemawiało |
przemawialibyśmy byśmy przemawiali |
przemawiałybyśmy byśmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałbyś byś przemawiał |
przemawiałabyś byś przemawiała |
przemawiałobyś byś przemawiało |
przemawialibyście byście przemawiali |
przemawiałybyście byście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiałby by przemawiał |
przemawiałaby by przemawiała |
przemawiałoby by przemawiało |
przemawialiby by przemawiali |
przemawiałyby by przemawiały |
bezosobnik: przemawiano by
bezokolicznik: przemawiać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
przemawiając
gerundium: przemawianie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przemawianie |
przemawiania |
| D. | przemawiania |
przemawiań |
| C. | przemawianiu |
przemawianiom |
| B. | przemawianie |
przemawiania |
| N. | przemawianiem |
przemawianiami |
| Ms. | przemawianiu |
przemawianiach |
| W. | przemawianie |
przemawiania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: przemawiający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiająca |
| D. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającej |
| C. | przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającej |
| B. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiającą |
| N. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającą |
| Ms. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiające |
| D. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
| C. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
| B. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiające |
| N. | przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
| Ms. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
odpowiednik aspektowy: przemówić
Składnia
|
+ | przemawiać | + |
do KOGO
|
|
+ | przemawiać | + |
MOWA WPROST
|
2. mówić do kogoś
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
Połączenia
- przemawiać w nieznanym języku
Cytaty
|
Mój bohater przemawia do kobiety wierszem. Bo się wstydzi mówić sam. On się boi, że wyznanie miłosne dzisiaj musi mieć jakiś bonus, żeby było atrakcyjne. źródło: NKJP: Anna Dziewit; Agnieszka Drotkiewicz: Teoria trutnia i inne, 2009 |
|
|
Potem słuchałem ojca. Przemawiał do matki nienaturalnym głosem: - Dzisiaj mam dla ciebie soczek i pierogi. Kupiłem w hali, udało mi się dostać. źródło: NKJP: Wojciech Chmielewski: Kawa u Doroty, 2010 |
|
|
Krystyna przykucnęła, wyciągnęła rękę i poczęła do nich przemawiać w nieznanym mu języku, jak się potem okazało, po polsku. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Miłośnica, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiam |
przemawiamy |
|||
| 2 os. |
przemawiasz |
przemawiacie |
|||
| 3 os. |
przemawia |
przemawiają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałem +(e)m przemawiał |
przemawiałam +(e)m przemawiała |
przemawiałom +(e)m przemawiało |
przemawialiśmy +(e)śmy przemawiali |
przemawiałyśmy +(e)śmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałeś +(e)ś przemawiał |
przemawiałaś +(e)ś przemawiała |
przemawiałoś +(e)ś przemawiało |
przemawialiście +(e)ście przemawiali |
przemawiałyście +(e)ście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiał |
przemawiała |
przemawiało |
przemawiali |
przemawiały |
bezosobnik: przemawiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę przemawiał będę przemawiać |
będę przemawiała będę przemawiać |
będę przemawiało będę przemawiać |
będziemy przemawiali będziemy przemawiać |
będziemy przemawiały będziemy przemawiać |
| 2 os. |
będziesz przemawiał będziesz przemawiać |
będziesz przemawiała będziesz przemawiać |
będziesz przemawiało będziesz przemawiać |
będziecie przemawiali będziecie przemawiać |
będziecie przemawiały będziecie przemawiać |
| 3 os. |
będzie przemawiał będzie przemawiać |
będzie przemawiała będzie przemawiać |
będzie przemawiało będzie przemawiać |
będą przemawiali będą przemawiać |
będą przemawiały będą przemawiać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiajmy |
|
| 2 os. |
przemawiaj |
przemawiajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałbym bym przemawiał |
przemawiałabym bym przemawiała |
przemawiałobym bym przemawiało |
przemawialibyśmy byśmy przemawiali |
przemawiałybyśmy byśmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałbyś byś przemawiał |
przemawiałabyś byś przemawiała |
przemawiałobyś byś przemawiało |
przemawialibyście byście przemawiali |
przemawiałybyście byście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiałby by przemawiał |
przemawiałaby by przemawiała |
przemawiałoby by przemawiało |
przemawialiby by przemawiali |
przemawiałyby by przemawiały |
bezosobnik: przemawiano by
bezokolicznik: przemawiać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
przemawiając
gerundium: przemawianie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przemawianie |
przemawiania |
| D. | przemawiania |
przemawiań |
| C. | przemawianiu |
przemawianiom |
| B. | przemawianie |
przemawiania |
| N. | przemawianiem |
przemawianiami |
| Ms. | przemawianiu |
przemawianiach |
| W. | przemawianie |
przemawiania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: przemawiający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiająca |
| D. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającej |
| C. | przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającej |
| B. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiającą |
| N. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającą |
| Ms. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiające |
| D. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
| C. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
| B. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiające |
| N. | przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
| Ms. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
odpowiednik aspektowy: przemówić
Składnia
|
+ | przemawiać | + |
do KOGO
|
3. trafiać skutecznie do kogoś
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Połączenia
- przemawiać do przekonania, do serca, do świadomości; do czytelników, do klienta, do młodych, do młodzieży, do odbiorcy, do widza
Cytaty
|
Ale jak uzbrojonemu, rozwścieczonemu tłumowi przemawiać do rozsądku? Za dużo nazbierało się zapiekłych krzywd, zbyt długo kneblowano usta, by teraz umiały milczeć. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
|
|
Nic zaś nie przemawia do wyobraźni tak skutecznie, jak zobaczenie egzekucji na własne oczy. Może dlatego takie wrażenie na widzach robił Krótki film o zabijaniu Krzysztofa Kieślowskiego. źródło: NKJP: Tomasz Raczek: Pies na telewizję, 1999 |
|
|
Słynny fresk Triumf Śmierci ocalał. Nie wiadomo, kto go malował: Orcagna, Traini, Lorenzetti? Charakter żadnego z tych malarzy nie pasuje do tego potężnego obrazu, który do dziś dnia przemawia do nas swą wewnętrzną prawdą. źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Wenecja i inne szkice, 2008 |
|
|
Z drugiej strony jest to też informacja dla piszących i wydawców, że do młodych ludzi przemawiają opowieści, takie jak książka Ziółkowskiej-Boehm źródło: NKJP: Janusz Marian Paluch: Kaja od Oleńki, Akant, 2006-10 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiam |
przemawiamy |
|||
| 2 os. |
przemawiasz |
przemawiacie |
|||
| 3 os. |
przemawia |
przemawiają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałem +(e)m przemawiał |
przemawiałam +(e)m przemawiała |
przemawiałom +(e)m przemawiało |
przemawialiśmy +(e)śmy przemawiali |
przemawiałyśmy +(e)śmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałeś +(e)ś przemawiał |
przemawiałaś +(e)ś przemawiała |
przemawiałoś +(e)ś przemawiało |
przemawialiście +(e)ście przemawiali |
przemawiałyście +(e)ście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiał |
przemawiała |
przemawiało |
przemawiali |
przemawiały |
bezosobnik: przemawiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę przemawiał będę przemawiać |
będę przemawiała będę przemawiać |
będę przemawiało będę przemawiać |
będziemy przemawiali będziemy przemawiać |
będziemy przemawiały będziemy przemawiać |
| 2 os. |
będziesz przemawiał będziesz przemawiać |
będziesz przemawiała będziesz przemawiać |
będziesz przemawiało będziesz przemawiać |
będziecie przemawiali będziecie przemawiać |
będziecie przemawiały będziecie przemawiać |
| 3 os. |
będzie przemawiał będzie przemawiać |
będzie przemawiała będzie przemawiać |
będzie przemawiało będzie przemawiać |
będą przemawiali będą przemawiać |
będą przemawiały będą przemawiać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiajmy |
|
| 2 os. |
przemawiaj |
przemawiajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałbym bym przemawiał |
przemawiałabym bym przemawiała |
przemawiałobym bym przemawiało |
przemawialibyśmy byśmy przemawiali |
przemawiałybyśmy byśmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałbyś byś przemawiał |
przemawiałabyś byś przemawiała |
przemawiałobyś byś przemawiało |
przemawialibyście byście przemawiali |
przemawiałybyście byście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiałby by przemawiał |
przemawiałaby by przemawiała |
przemawiałoby by przemawiało |
przemawialiby by przemawiali |
przemawiałyby by przemawiały |
bezosobnik: przemawiano by
bezokolicznik: przemawiać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
przemawiając
gerundium: przemawianie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przemawianie |
przemawiania |
| D. | przemawiania |
przemawiań |
| C. | przemawianiu |
przemawianiom |
| B. | przemawianie |
przemawiania |
| N. | przemawianiem |
przemawianiami |
| Ms. | przemawianiu |
przemawianiach |
| W. | przemawianie |
przemawiania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: przemawiający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiająca |
| D. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającej |
| C. | przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającej |
| B. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiającą |
| N. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającą |
| Ms. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiające |
| D. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
| C. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
| B. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiające |
| N. | przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
| Ms. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
Składnia
| Rzosobowy | + | przemawiać | + |
do CZEGO
|
4. uzewnętrzniać się
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Połączenia
- gniew, gorycz, rozgoryczenie, rozsądek, troska przemawia przez kogoś
Cytaty
|
To zawiść przemawia, płód nie dokończonej rewolucji, płód każdej rewolucji. źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem : (Francja 1940-1944), 1957 |
|
|
Od lat jestem Pana zwolenniczką, podziwiam Pana spokój i opanowanie w rozmowach z oponentami, mimo ich usilnych prób nigdy nie dał się Pan sprowokować, przemawia przez Pana rozsądek i oddanie dla kraju. źródło: Internet: www.borowski.pl |
|
|
Skromność przemawiająca przez Janickiego jest zaiste szczera i godna podziwu. źródło: NKJP: Janusz Wróblewski: Bałaganiarska wiązanka , Polityka, 2001-02-24 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiam |
przemawiamy |
|||
| 2 os. |
przemawiasz |
przemawiacie |
|||
| 3 os. |
przemawia |
przemawiają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałem +(e)m przemawiał |
przemawiałam +(e)m przemawiała |
przemawiałom +(e)m przemawiało |
przemawialiśmy +(e)śmy przemawiali |
przemawiałyśmy +(e)śmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałeś +(e)ś przemawiał |
przemawiałaś +(e)ś przemawiała |
przemawiałoś +(e)ś przemawiało |
przemawialiście +(e)ście przemawiali |
przemawiałyście +(e)ście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiał |
przemawiała |
przemawiało |
przemawiali |
przemawiały |
bezosobnik: przemawiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę przemawiał będę przemawiać |
będę przemawiała będę przemawiać |
będę przemawiało będę przemawiać |
będziemy przemawiali będziemy przemawiać |
będziemy przemawiały będziemy przemawiać |
| 2 os. |
będziesz przemawiał będziesz przemawiać |
będziesz przemawiała będziesz przemawiać |
będziesz przemawiało będziesz przemawiać |
będziecie przemawiali będziecie przemawiać |
będziecie przemawiały będziecie przemawiać |
| 3 os. |
będzie przemawiał będzie przemawiać |
będzie przemawiała będzie przemawiać |
będzie przemawiało będzie przemawiać |
będą przemawiali będą przemawiać |
będą przemawiały będą przemawiać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiajmy |
|
| 2 os. |
przemawiaj |
przemawiajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałbym bym przemawiał |
przemawiałabym bym przemawiała |
przemawiałobym bym przemawiało |
przemawialibyśmy byśmy przemawiali |
przemawiałybyśmy byśmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałbyś byś przemawiał |
przemawiałabyś byś przemawiała |
przemawiałobyś byś przemawiało |
przemawialibyście byście przemawiali |
przemawiałybyście byście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiałby by przemawiał |
przemawiałaby by przemawiała |
przemawiałoby by przemawiało |
przemawialiby by przemawiali |
przemawiałyby by przemawiały |
bezosobnik: przemawiano by
bezokolicznik: przemawiać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
przemawiając
gerundium: przemawianie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przemawianie |
przemawiania |
| D. | przemawiania |
przemawiań |
| C. | przemawianiu |
przemawianiom |
| B. | przemawianie |
przemawiania |
| N. | przemawianiem |
przemawianiami |
| Ms. | przemawianiu |
przemawianiach |
| W. | przemawianie |
przemawiania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: przemawiający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiająca |
| D. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającej |
| C. | przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającej |
| B. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiającą |
| N. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającą |
| Ms. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiające |
| D. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
| C. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
| B. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiające |
| N. | przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
| Ms. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
odpowiednik aspektowy: przemówić
Składnia
| Rznieżywotny | + | przemawiać | + |
przez KOGO
|
5. za czymś
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
ATEMATYCZNY
Połączenia
- argumenty, fakty, okoliczności przemawiają za czymś/(za kimś)
- przemawiać na korzyść, na rzecz;
- przemawiać za tezą, za trafnością, za tym, że...; za uznaniem
Cytaty
|
Na korzyść naszego bohatera przemawia jedynie fakt, że z tego przykrego doświadczenia wyciągnął należyte wnioski i w przyszłości już nigdy publicznie nie tłumaczył się, że jest niezdolny do pełnienia poważnych funkcji. źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek : życie i narodziny legendy, 2002 |
|
|
Wątpliwości zawsze powinny przemawiać na korzyść oskarżonego. To mądra zasada chroniąca przed nadużyciem prawa. źródło: NKJP: Maja Grohman: Przepis niejasny, Gazeta Wrocławska, 2003-05-17 |
|
|
I to już od momentu, w którym sprzeciwiliśmy się ustawie o tajemnicy państwowej i służbowej, przemawiając na rzecz wolności prasy. źródło: NKJP: Sprawozdanie z posiedzenia Senatu RP w dniu 26 kwietnia 1997 r., |
|
|
Artykuł 5 par. 1 tegoż dekretu rozstrzygał, iż „działanie pod przymusem, pod wpływem groźby, rozkazu lub nakazu nie zwalnia z odpowiedzialności karnej”, aczkolwiek może przemawiać za złagodzeniem kary. źródło: NKJP: Ryszarda Socha: Więzień w mitrze, Polityka, 2002-05-11 |
|
|
Na pomysł nakręcenia „Jasnych błękitnych okien” wpadła Beata Kawka, która jest równocześnie producentką filmu i współautorką scenariusza. To ona namówiła do wzięcia udziału w projekcie Bogusława Lindę. – Jedynym argumentem, który racjonalnie przemawiał za Bogusławem, był fakt, że nie jest on sentymentalny i nie dzieli kina na kobiece i męskie źródło: NKJP: Gazeta Krakowska, 2007-01-10 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiam |
przemawiamy |
|||
| 2 os. |
przemawiasz |
przemawiacie |
|||
| 3 os. |
przemawia |
przemawiają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałem +(e)m przemawiał |
przemawiałam +(e)m przemawiała |
przemawiałom +(e)m przemawiało |
przemawialiśmy +(e)śmy przemawiali |
przemawiałyśmy +(e)śmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałeś +(e)ś przemawiał |
przemawiałaś +(e)ś przemawiała |
przemawiałoś +(e)ś przemawiało |
przemawialiście +(e)ście przemawiali |
przemawiałyście +(e)ście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiał |
przemawiała |
przemawiało |
przemawiali |
przemawiały |
bezosobnik: przemawiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę przemawiał będę przemawiać |
będę przemawiała będę przemawiać |
będę przemawiało będę przemawiać |
będziemy przemawiali będziemy przemawiać |
będziemy przemawiały będziemy przemawiać |
| 2 os. |
będziesz przemawiał będziesz przemawiać |
będziesz przemawiała będziesz przemawiać |
będziesz przemawiało będziesz przemawiać |
będziecie przemawiali będziecie przemawiać |
będziecie przemawiały będziecie przemawiać |
| 3 os. |
będzie przemawiał będzie przemawiać |
będzie przemawiała będzie przemawiać |
będzie przemawiało będzie przemawiać |
będą przemawiali będą przemawiać |
będą przemawiały będą przemawiać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przemawiajmy |
|
| 2 os. |
przemawiaj |
przemawiajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przemawiałbym bym przemawiał |
przemawiałabym bym przemawiała |
przemawiałobym bym przemawiało |
przemawialibyśmy byśmy przemawiali |
przemawiałybyśmy byśmy przemawiały |
| 2 os. |
przemawiałbyś byś przemawiał |
przemawiałabyś byś przemawiała |
przemawiałobyś byś przemawiało |
przemawialibyście byście przemawiali |
przemawiałybyście byście przemawiały |
| 3 os. |
przemawiałby by przemawiał |
przemawiałaby by przemawiała |
przemawiałoby by przemawiało |
przemawialiby by przemawiali |
przemawiałyby by przemawiały |
bezosobnik: przemawiano by
bezokolicznik: przemawiać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
przemawiając
gerundium: przemawianie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przemawianie |
przemawiania |
| D. | przemawiania |
przemawiań |
| C. | przemawianiu |
przemawianiom |
| B. | przemawianie |
przemawiania |
| N. | przemawianiem |
przemawianiami |
| Ms. | przemawianiu |
przemawianiach |
| W. | przemawianie |
przemawiania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: przemawiający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiająca |
| D. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiającej |
| C. | przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającemu |
przemawiającej |
| B. | przemawiającego |
przemawiającego |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiającą |
| N. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającą |
| Ms. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przemawiający |
przemawiający |
przemawiające |
przemawiające |
| D. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
| C. | przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
przemawiającym |
| B. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiające |
| N. | przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
przemawiającymi |
| Ms. | przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
przemawiających |
odpowiednik aspektowy: przemówić
Składnia
| Rznieżywotny | + | przemawiać | + |
za CZYM/(za KIM)
|