UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

marsz I

rzeczownik

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

fr. marche

1. całodzienny

Definicja

przemieszczanie się równym, energicznym krokiem

Noty o użyciu

Forma marszem używana w znaczeniu 'równym, energicznym krokiem'.

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Połączenia

całodzienny, długi; ciężki, forsowny, szybki, wyczerpujący marsz
marsz na orientację; przez miasto, przez las
zmęczony marszem
kontynuować, podjąć, rozpocząć; opóźniać, utrudniać marsz

Cytaty

	Wyczerpani długim, przeszło dzisięciogodzinnym marszem przy 10 stopniach mrozu i zacinającym wietrze, dotarli szczęśliwie na Stare Wierchy. źródło: NKJP: Janusz Kapłon: Ze wspomnień ratownika GOPR - Byli blisko,Tygodnik Podhalański, 2000
	Zbyt gorąco na szybki marsz. źródło: NKJP: Monika Rakusa: Baśnie dla Antosia, 2010
	Załatwianie potrzeb fizjologicznych w marszu było swego rodzaju problemem. źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955
	[...] a potem zaczęła się tułaczka. Jakieś przypadkowe postoje, jakieś długie marsze. źródło: NKJP: Andrzej Krzywicki: Diabelski młyn, 2005
	Następnie szybkim marszem ruszyli w kierunku naszej siedziby. źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	marsz	marsze
D.	marszu	marszów
C.	marszowi	marszom
B.	marsz	marsze
N.	marszem	marszami
Ms.	marszu	marszach
W.	marszu	marsze

2. na Berlin

Definicja

przemieszczanie się zorganizowanych grup ludzi w wyznaczonym kierunku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Wojsko i wojna ➔ czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Połączenia

zwycięski marsz
marsz armii, korpusu, oddziału, wojsk
marsz na Berlin, na Moskwę...; na południe, na północ...; w głąb (kraju, terytorium...)
powstrzymać; przerwać marsz

Cytaty

Niemcy zajęli Krzepice i kontynuowali marsz na wschód.

źródło: NKJP: Marek Dutkiewicz: Walki Wołyńskiej Brygady Kawalerii pod Mokrą 1.09.1939, 2009

[...] odbył się triumfalny marsz wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.

źródło: NKJP: Krystyna Jagiełło: Dziedzice bezprawnej wolności, 2007

[...] po ciężkich marszach prowadzonych bardzo kiepskimi drogami, oddziały Zgrupowania KOP, liczące około trzech i pół tysiąca ludzi pod bronią, znalazły się w rejonie Szacka.

źródło: NKJP: Łukasz Politański: Walki KOP pod Szackiem i Wytycznem 28-29.09 i 31.09-1.10.1939, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	marsz	marsze
D.	marszu	marszów
C.	marszowi	marszom
B.	marsz	marsze
N.	marszem	marszami
Ms.	marszu	marszach
W.	marszu	marsze

Składnia

marsz

(na CO)

3. bezrobotnych

Definicja

zorganizowane przejście ulicą dużej grupy ludzi w tym celu, aby coś zamanifestować

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

protestujący marsz
marsz protestu, równości; Nadziei, Pamięci, Tolerancji; bezrobotnych, górników, lekarzy, protestujących
organizator marszu
marsz przeszedł
zorganizować/organizować marsz
brać udział, uczestniczyć w marszu

Cytaty

Gimnazjaliści z sieradzkiej „jedynki” przed niespełna dwoma tygodniami wzięli udział w marszu sprzeciwu wobec dorosłych, którzy ułatwiają nieletnim dostęp do alkoholu.

źródło: NKJP: (pg): Skazali nałóg, Dziennik Łódzki, 2005-06-01

Marsz górników jest kulminacją strajku w zagłębiu Jiu ogłoszonego 4 stycznia tego roku.

źródło: NKJP: Adrian Paculescu: Rumunia. Trzeci w ciągu dziewięciu lat marsz na stolicę, Gazeta Wyborcza, 1999-01-20

Do 17 września mają ustalić formę protestu. Mogą to być marsze milczenia, okupacje gabinetów dyrektorskich bądź inne formy.

źródło: NKJP: (RW): Pielęgniarki i położne zapowiadają okupację gabinetów, Gazeta Wrocławska, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	marsz	marsze
D.	marszu	marszów
C.	marszowi	marszom
B.	marsz	marsze
N.	marszem	marszami
Ms.	marszu	marszach
W.	marszu	marsze

Składnia

marsz

KOGO/CZEGO

4. ku wolności

Definicja

zdecydowane dążenie do zrealizowania wytyczonego celu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ doktryny i poglądy polityczne

Połączenia

marsz do socjalizmu
marsz ku wolności

Cytaty

Oba najważniejsze ugrupowania [...] chcą przewodzić w marszu Albanii ku Unii Europejskiej.

źródło: NKJP: Jędrzej Winiecki: Czar sztandaru, Polityka, 2009-05-23

Hongkong jest etapem w wielkim marszu ku zjednoczeniu wszystkich chińskich ziem.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski, Nic od nas nie zależało - mówią mieszkańcy byłej kolonii, Gazeta Wyborcza, 1997-07-01

[...] stalowym głosem gromił agentów imperializmu i wrogów klasowych, opóźniających zwycięski marsz do socjalizmu [...].

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	marsz	marsze
D.	marszu	marszów
C.	marszowi	marszom
B.	marsz	marsze
N.	marszem	marszami
Ms.	marszu	marszach
W.	marszu	marsze

Składnia

marsz

do CZEGO | ku CZEMU

5. utwór

Definicja

utwór muzyczny o wyraźnym parzystym rytmie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ muzyka

Połączenia

żołnierskie marsze; marsz pogrzebowy, weselny
marsz Mendelssohna, Radetzky'ego...; Marsz Mokotowa, gladiatorów
w rytm marsza
grać, zagrać marsza

Cytaty

	Mechanizm napędzany kulką na złotym druciku uruchomił pozytywkę z Marszem tureckim Mozarta [...]. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2003
	Ruszył więc w takt marsza „Most na rzece Kwai” [...]. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zorro, załóż okulary!, 2001
	Z niewidzialnych głośników sączyła się subtelna muzyka, tym razem przypominająca marsza weselnego. źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000
	W spektaklu pojawiają się też żołnierskie marsze, rytmy funkowe i jazzowe. źródło: NKJP: (PAP): Metropol, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	marsz	marsze
D.	marsza marszu	marszów
C.	marszowi	marszom
B.	marsza rzadziej marsz	marsze
N.	marszem	marszami
Ms.	marszu	marszach
W.	marszu	marsze

Frazeologizmy

czarny marsz
marsz milczenia
kiszki marsza grają komuś
marsz gwiaździsty
z marszu

Data ostatniej modyfikacji: 29.12.2013