UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

roztopić

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

psł. *orztopiti 'przez ogrzewanie zamienić ciało stałe w płynne, roztapić'

Zob. topić 3 (< psł. *topiti 2.)

Definicja

ogrzawszy ciało stałe, spowodować, że zamieniło się w ciecz

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozpuścić, stopić

Połączenia

  • roztopić czekoladę, lód, masło, metal, miedź, ołów, złoto..., śnieg, tłuszcz, wosk
  • roztopić na ogniu, na parze, na patelni
  • roztopić w naczyniu, w rondlu
  • roztopić i schłodzić

Cytaty

Na wielkiej patelni roztopił masło i ułożył na niej pokrojone w plasterki kartofle.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Kasiarze podkopem [...] dostali się do stalowego skarbca banku i posługując się nieznanymi dotychczas policji narzędziami, rozpruli i roztopili grube na 18 cm pancerne ściany kasy.

źródło: NKJP: Honor włamywaczy, Dziennik Polski - Magazyn, 2000-02-19

Na ulicy słońce warzyło wywar z żaru, spalin i kurzu. Zapach roztopionego asfaltu czuło się wszędzie.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Atmosfera dostarcza wiosną i latem takiej ilości ciepła, jaka wystarcza do roztopienia śniegu.

źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. roztopię
roztopimy
2 os. roztopisz
roztopicie
3 os. roztopi
roztopią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. roztopiłem
+(e)m roztopił
roztopiłam
+(e)m roztopiła
roztopiłom
+(e)m roztopiło
roztopiliśmy
+(e)śmy roztopili
roztopiłyśmy
+(e)śmy roztopiły
2 os. roztopiłeś
+(e)ś roztopił
roztopiłaś
+(e)ś roztopiła
roztopiłoś
+(e)ś roztopiło
roztopiliście
+(e)ście roztopili
roztopiłyście
+(e)ście roztopiły
3 os. roztopił
roztopiła
roztopiło
roztopili
roztopiły

bezosobnik: roztopiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. roztopmy
2 os. roztop
roztopcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. roztopiłbym
bym roztopił
roztopiłabym
bym roztopiła
roztopiłobym
bym roztopiło
roztopilibyśmy
byśmy roztopili
roztopiłybyśmy
byśmy roztopiły
2 os. roztopiłbyś
byś roztopił
roztopiłabyś
byś roztopiła
roztopiłobyś
byś roztopiło
roztopilibyście
byście roztopili
roztopiłybyście
byście roztopiły
3 os. roztopiłby
by roztopił
roztopiłaby
by roztopiła
roztopiłoby
by roztopiło
roztopiliby
by roztopili
roztopiłyby
by roztopiły

bezosobnik: roztopiono by

bezokolicznik: roztopić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: roztopiwszy

gerundium: roztopienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. roztopienie
roztopienia
D. roztopienia
roztopień
C. roztopieniu
roztopieniom
B. roztopienie
roztopienia
N. roztopieniem
roztopieniami
Ms. roztopieniu
roztopieniach
W. roztopienie
roztopienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: roztopiony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. roztopiony
roztopiony
roztopiony
roztopione
roztopiona
D. roztopionego
roztopionego
roztopionego
roztopionego
roztopionej
C. roztopionemu
roztopionemu
roztopionemu
roztopionemu
roztopionej
B. roztopionego
roztopionego
roztopiony
roztopione
roztopioną
N. roztopionym
roztopionym
roztopionym
roztopionym
roztopioną
Ms. roztopionym
roztopionym
roztopionym
roztopionym
roztopionej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. roztopieni
roztopieni
roztopione
roztopione
D. roztopionych
roztopionych
roztopionych
roztopionych
C. roztopionym
roztopionym
roztopionym
roztopionym
B. roztopionych
roztopionych
roztopionych
roztopione
N. roztopionymi
roztopionymi
roztopionymi
roztopionymi
Ms. roztopionych
roztopionych
roztopionych
roztopionych

odpowiedniki aspektowe: roztapiać , topić

Składnia

bez ograniczeń + roztopić +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 16.07.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json