UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wyjaśniać

Chronologizacja

SStp, SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. jasny

1. komuś coś

Definicja

mówiąc lub pisząc, powodować, że coś staje się bardziej zrozumiałe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

objaśniać

Połączenia

ekspert, informatyk, lekarz, nauczyciel, policjant, psycholog, rzecznik, sędzia, urzędnik; sekcja wyjaśnia
wyjaśniać czytelnikom, dziecku, klientowi, pacjentom, sądowi, studentom, słuchaczom, uczniom
wyjaśniać budowę, działanie, ideę czegoś, istotę problemu, mechanizm działania czegoś, nieporozumienie, okoliczności zajścia, przyczynę, sens, sprawę, sytuację, tajemnicę, wątpliwości, zagadkę, znaczenie słowa; wyjaśniać motywy, pobudki, swoją nieobecność, swoje decyzje, zachowanie
wyjaśniać w kilku zdaniach, w prosty sposób; w ogólnych zarysach, w szczegółach; w artykule, książce, liście, przedmowie, śledztwie; wyjaśniać z namysłem, z powagą, z przekonaniem; coś z pracodawcą, z władzami, z zarządem
wyjaśniać z ociąganiem, z przepraszającym uśmiechem, z żalem
wyjaśniać cierpliwie, dokładnie, naukowo, pokrótce, precyzyjnie, przystępnie, rzeczowo, skrótowo, szczegółowo, usłużnie, wyczerpująco, z grubsza; wyjaśniać grzecznie, krótko, niechętnie, oschle, rezolutnie, spokojnie, sucho, szczerze
próbować, zacząć wyjaśniać
wyjaśniać i dokumentować, wyjaśniać i ilustrować przykładami, wyjaśniać i opisywać, wyjaśniać i prostować, wyjaśniać i radzić, wyjaśniać i systematyzować, wyjaśniać i usprawiedliwiać; badać i wyjaśniać, przepraszać i wyjaśniać
czynności, postępowanie wyjaśniające

Cytaty

	Teraz weszło dwóch milicjantów, szatniarz, nerwowo gestykulując, wyjaśniał im sytuację. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997
	Stryj wyjaśniał, że walczy z dziadkiem nie jako członkiem rodziny, lecz jako podporą niesprawiedliwego społecznie systemu. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Diabeł na dzwonnicy, 1996
	[...] uważnie wysłuchała stewardes wyjaśniających, jak się zachować w chwili zagrożenia. źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Balzakiana, 2008
	[...] rzadko przyprowadzał kogoś do domu. „Mamy zbyt małe mieszkanie” - wyjaśniał. źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan), Bardzo dużo pajacyków, 1968

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wyjaśniam	wyjaśniamy
2 os.	wyjaśniasz	wyjaśniacie
3 os.	wyjaśnia	wyjaśniają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyjaśniałem +(e)m wyjaśniał	wyjaśniałam +(e)m wyjaśniała	wyjaśniałom +(e)m wyjaśniało	wyjaśnialiśmy +(e)śmy wyjaśniali	wyjaśniałyśmy +(e)śmy wyjaśniały
2 os.	wyjaśniałeś +(e)ś wyjaśniał	wyjaśniałaś +(e)ś wyjaśniała	wyjaśniałoś +(e)ś wyjaśniało	wyjaśnialiście +(e)ście wyjaśniali	wyjaśniałyście +(e)ście wyjaśniały
3 os.	wyjaśniał	wyjaśniała	wyjaśniało	wyjaśniali	wyjaśniały

bezosobnik: wyjaśniano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wyjaśniał będę wyjaśniać	będę wyjaśniała będę wyjaśniać	będę wyjaśniało będę wyjaśniać	będziemy wyjaśniali będziemy wyjaśniać	będziemy wyjaśniały będziemy wyjaśniać
2 os.	będziesz wyjaśniał będziesz wyjaśniać	będziesz wyjaśniała będziesz wyjaśniać	będziesz wyjaśniało będziesz wyjaśniać	będziecie wyjaśniali będziecie wyjaśniać	będziecie wyjaśniały będziecie wyjaśniać
3 os.	będzie wyjaśniał będzie wyjaśniać	będzie wyjaśniała będzie wyjaśniać	będzie wyjaśniało będzie wyjaśniać	będą wyjaśniali będą wyjaśniać	będą wyjaśniały będą wyjaśniać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wyjaśniajmy
2 os.	wyjaśniaj	wyjaśniajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyjaśniałbym bym wyjaśniał	wyjaśniałabym bym wyjaśniała	wyjaśniałobym bym wyjaśniało	wyjaśnialibyśmy byśmy wyjaśniali	wyjaśniałybyśmy byśmy wyjaśniały
2 os.	wyjaśniałbyś byś wyjaśniał	wyjaśniałabyś byś wyjaśniała	wyjaśniałobyś byś wyjaśniało	wyjaśnialibyście byście wyjaśniali	wyjaśniałybyście byście wyjaśniały
3 os.	wyjaśniałby by wyjaśniał	wyjaśniałaby by wyjaśniała	wyjaśniałoby by wyjaśniało	wyjaśnialiby by wyjaśniali	wyjaśniałyby by wyjaśniały

bezosobnik: wyjaśniano by

bezokolicznik: wyjaśniać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wyjaśniając

gerundium: wyjaśnianie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wyjaśnianie	wyjaśniania
D.	wyjaśniania	wyjaśniań
C.	wyjaśnianiu	wyjaśnianiom
B.	wyjaśnianie	wyjaśniania
N.	wyjaśnianiem	wyjaśnianiami
Ms.	wyjaśnianiu	wyjaśnianiach
W.	wyjaśnianie	wyjaśniania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wyjaśniający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyjaśniający	wyjaśniający	wyjaśniający	wyjaśniające	wyjaśniająca
D.	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniającej
C.	wyjaśniającemu	wyjaśniającemu	wyjaśniającemu	wyjaśniającemu	wyjaśniającej
B.	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniający	wyjaśniające	wyjaśniającą
N.	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającą
Ms.	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyjaśniający	wyjaśniający	wyjaśniające	wyjaśniające
D.	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających
C.	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym
B.	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniające
N.	wyjaśniającymi	wyjaśniającymi	wyjaśniającymi	wyjaśniającymi
Ms.	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wyjaśniany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyjaśniany	wyjaśniany	wyjaśniany	wyjaśniane	wyjaśniana
D.	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśnianej
C.	wyjaśnianemu	wyjaśnianemu	wyjaśnianemu	wyjaśnianemu	wyjaśnianej
B.	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśniany	wyjaśniane	wyjaśnianą
N.	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianą
Ms.	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyjaśniani	wyjaśniani	wyjaśniane	wyjaśniane
D.	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych
C.	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym
B.	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśniane
N.	wyjaśnianymi	wyjaśnianymi	wyjaśnianymi	wyjaśnianymi
Ms.	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych

odpowiednik aspektowy: wyjaśnić

Składnia

Rz_osobowy	+	wyjaśniać	+	(KOMU) + CO
Rz_osobowy	+	wyjaśniać	+	(KOMU) + że ZDANIE \| ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Rz_osobowy	+	wyjaśniać	+	(KOMU) + MOWA WPROST

2. o czymś

Definicja

być uzasadnieniem albo przyczyną tego, o czym mowa

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

tłumaczyć

Cytaty

W rzeczywistości nie jest to ani kapliczka ani mogiła, co wyjaśnia umieszczony na słupie, zatarty archaiczny napis [...].

źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Wielkie Rozdroże: ćwiczenia terenowe z archeologii wyobraźni, 2008

Nasi informatorzy byli rybakami. Jednemu brakowało dwóch palców urwanych liną, a drugi kulał [...]. To wyjaśniało, dlaczego obu ominęła służba w Wehrmachcie.

źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wyjaśniam	wyjaśniamy
2 os.	wyjaśniasz	wyjaśniacie
3 os.	wyjaśnia	wyjaśniają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyjaśniałem +(e)m wyjaśniał	wyjaśniałam +(e)m wyjaśniała	wyjaśniałom +(e)m wyjaśniało	wyjaśnialiśmy +(e)śmy wyjaśniali	wyjaśniałyśmy +(e)śmy wyjaśniały
2 os.	wyjaśniałeś +(e)ś wyjaśniał	wyjaśniałaś +(e)ś wyjaśniała	wyjaśniałoś +(e)ś wyjaśniało	wyjaśnialiście +(e)ście wyjaśniali	wyjaśniałyście +(e)ście wyjaśniały
3 os.	wyjaśniał	wyjaśniała	wyjaśniało	wyjaśniali	wyjaśniały

bezosobnik: wyjaśniano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wyjaśniał będę wyjaśniać	będę wyjaśniała będę wyjaśniać	będę wyjaśniało będę wyjaśniać	będziemy wyjaśniali będziemy wyjaśniać	będziemy wyjaśniały będziemy wyjaśniać
2 os.	będziesz wyjaśniał będziesz wyjaśniać	będziesz wyjaśniała będziesz wyjaśniać	będziesz wyjaśniało będziesz wyjaśniać	będziecie wyjaśniali będziecie wyjaśniać	będziecie wyjaśniały będziecie wyjaśniać
3 os.	będzie wyjaśniał będzie wyjaśniać	będzie wyjaśniała będzie wyjaśniać	będzie wyjaśniało będzie wyjaśniać	będą wyjaśniali będą wyjaśniać	będą wyjaśniały będą wyjaśniać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wyjaśniajmy
2 os.	wyjaśniaj	wyjaśniajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wyjaśniałbym bym wyjaśniał	wyjaśniałabym bym wyjaśniała	wyjaśniałobym bym wyjaśniało	wyjaśnialibyśmy byśmy wyjaśniali	wyjaśniałybyśmy byśmy wyjaśniały
2 os.	wyjaśniałbyś byś wyjaśniał	wyjaśniałabyś byś wyjaśniała	wyjaśniałobyś byś wyjaśniało	wyjaśnialibyście byście wyjaśniali	wyjaśniałybyście byście wyjaśniały
3 os.	wyjaśniałby by wyjaśniał	wyjaśniałaby by wyjaśniała	wyjaśniałoby by wyjaśniało	wyjaśnialiby by wyjaśniali	wyjaśniałyby by wyjaśniały

bezosobnik: wyjaśniano by

bezokolicznik: wyjaśniać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wyjaśniając

gerundium: wyjaśnianie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wyjaśnianie	wyjaśniania
D.	wyjaśniania	wyjaśniań
C.	wyjaśnianiu	wyjaśnianiom
B.	wyjaśnianie	wyjaśniania
N.	wyjaśnianiem	wyjaśnianiami
Ms.	wyjaśnianiu	wyjaśnianiach
W.	wyjaśnianie	wyjaśniania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wyjaśniający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyjaśniający	wyjaśniający	wyjaśniający	wyjaśniające	wyjaśniająca
D.	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniającej
C.	wyjaśniającemu	wyjaśniającemu	wyjaśniającemu	wyjaśniającemu	wyjaśniającej
B.	wyjaśniającego	wyjaśniającego	wyjaśniający	wyjaśniające	wyjaśniającą
N.	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającą
Ms.	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyjaśniający	wyjaśniający	wyjaśniające	wyjaśniające
D.	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających
C.	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym	wyjaśniającym
B.	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniające
N.	wyjaśniającymi	wyjaśniającymi	wyjaśniającymi	wyjaśniającymi
Ms.	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających	wyjaśniających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wyjaśniany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyjaśniany	wyjaśniany	wyjaśniany	wyjaśniane	wyjaśniana
D.	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśnianej
C.	wyjaśnianemu	wyjaśnianemu	wyjaśnianemu	wyjaśnianemu	wyjaśnianej
B.	wyjaśnianego	wyjaśnianego	wyjaśniany	wyjaśniane	wyjaśnianą
N.	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianą
Ms.	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyjaśniani	wyjaśniani	wyjaśniane	wyjaśniane
D.	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych
C.	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym	wyjaśnianym
B.	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśniane
N.	wyjaśnianymi	wyjaśnianymi	wyjaśnianymi	wyjaśnianymi
Ms.	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych	wyjaśnianych

odpowiednik aspektowy: wyjaśnić

Składnia

Rz_nieżywotny	+	wyjaśniać	+	CO
Rz_nieżywotny	+	wyjaśniać	+	ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE

Data ostatniej modyfikacji: 25.07.2012