UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ostrożny

Chronologizacja

1466, SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ostrożny
ostrożny
ostrożny
ostrożne
ostrożna
D. ostrożnego
ostrożnego
ostrożnego
ostrożnego
ostrożnej
C. ostrożnemu
ostrożnemu
ostrożnemu
ostrożnemu
ostrożnej
B. ostrożnego
ostrożnego
ostrożny
ostrożne
ostrożną
N. ostrożnym
ostrożnym
ostrożnym
ostrożnym
ostrożną
Ms. ostrożnym
ostrożnym
ostrożnym
ostrożnym
ostrożnej
W. ostrożny
ostrożny
ostrożny
ostrożne
ostrożna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ostrożni
ostrożni
ostrożne
ostrożne
D. ostrożnych
ostrożnych
ostrożnych
ostrożnych
C. ostrożnym
ostrożnym
ostrożnym
ostrożnym
B. ostrożnych
ostrożnych
ostrożnych
ostrożne
N. ostrożnymi
ostrożnymi
ostrożnymi
ostrożnymi
Ms. ostrożnych
ostrożnych
ostrożnych
ostrożnych
W. ostrożni
ostrożni
ostrożne
ostrożne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ostrożniejszy
ostrożniejszy
ostrożniejszy
ostrożniejsze
ostrożniejsza
D. ostrożniejszego
ostrożniejszego
ostrożniejszego
ostrożniejszego
ostrożniejszej
C. ostrożniejszemu
ostrożniejszemu
ostrożniejszemu
ostrożniejszemu
ostrożniejszej
B. ostrożniejszego
ostrożniejszego
ostrożniejszy
ostrożniejsze
ostrożniejszą
N. ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszą
Ms. ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ostrożniejsi
ostrożniejsi
ostrożniejsze
ostrożniejsze
D. ostrożniejszych
ostrożniejszych
ostrożniejszych
ostrożniejszych
C. ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszym
ostrożniejszym
B. ostrożniejszych
ostrożniejszych
ostrożniejszych
ostrożniejsze
N. ostrożniejszymi
ostrożniejszymi
ostrożniejszymi
ostrożniejszymi
Ms. ostrożniejszych
ostrożniejszych
ostrożniejszych
ostrożniejszych

Pochodzenie

płn. psł. *o(b)storžьnъ 'czujny, baczny, rozważny'

1.a rozważny

Definicja

taki, który w obawie przed niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu postępuje rozważnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  nieostrożny
hiperonimy:  rozważny

Połączenia

  • ostrożny człowiek, generał, kierowca; ostrożna ryba; ostrożni inwestorzy
  • ostrożny w działaniu, w kontaktach z kimś, w używaniu czegoś; w deklaracjach, w ferowaniu opinii/wyroków, w formułowaniu czegoś, w mówieniu o czymś, w ocenie, w sądach, w słowach, w wypowiadaniu opinii, w wypowiedziach; w podejmowaniu decyzji, w prognozach, w prognozowaniu, w typowaniu kogoś; z natury
  • przesadnie ostrożny
  • ostrożny i czujny, ostrożny i nieufny, ostrożny i płochliwy, ostrożny i powściągliwy
  • bardzo, nadmiernie, niezwykle, szczególnie, wyjątkowo; mało ostrożny

Cytaty

Prezes gorlickiego klubu Janusz Pietrucha jest z natury człowiekiem ostrożnym, wolącym dmuchać na zimne.

źródło: NKJP: Panowie, spokojnie, Dziennik Polski, 2002-08-13

Ona to w ogóle jest ostrożna. Na lód nie wejdzie, bo przecież się może zarwać. W jeziorze pływa zawsze dziesięć metrów od brzegu, tak na wszelki wypadek.

źródło: NKJP: Mariusz Cieślik: Śmieszni kochankowie, 2004

Aleksander był kiedyś nieszczęśliwie zakochany, więc teraz jest ostrożny w kontaktach z kobietami.

źródło: NKJP: Kuba Zajkowski: Życie w Australii nauczyło mnie pokory, Echo Dnia, 2007-04-29

Ponadto doświadczenia wyciszają człowieka. Staje się ostrożniejszy w wydawaniu ocen i sądów.

źródło: NKJP: Piotr Najsztub: Poezja tajnych służb, Gazeta Wyborcza, 1994-02-05/1994-02-06

Czapla jest ptakiem bardzo ostrożnym i czujnym, niełatwo daje się podejść na strzał.

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1996

Składnia

bez ograniczeń + ostrożny +
(w CZYM)
szyk: neutralny

1.b świadczący o rozwadze

Definicja

świadczący o tym, że ktoś w obawie przed niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu postępuje rozważnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  nieostrożny
hiperonimy:  rozważny

Połączenia

  • ostrożny głos, ruch; dystans, początek, stosunek do kogoś/czegoś; ostrożna gra, jazda, próba, zmiana; polityka, postawa, taktyka; ocena, opinia, wycena; ostrożne podejście do czegoś, stanowisko; ostrożne działania, kroki; sformułowania, założenia
  • ostrożny i powolny, ostrożny i rozważny
  • ostrożne inwestowanie, postępowanie; obchodzenie się z czymś, traktowanie
  • bardzo, szczególnie ostrożny

Cytaty

Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Tarnowie apeluje o ostrożną i rozważną jazdę i przestrzeganie przepisów ruchu drogowego.

źródło: NKJP: Policja będzie bezwzględna, Dziennik Polski, 2000-08-11

Uczynił kilka ostrożnych kroków, badając grunt przed
sobą.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Atlantyda, wyspa ognia, 1996

Także profesor Adam Massalski jest zwolennikiem ostrożnego traktowania materiałów IPN.

źródło: NKJP: Marek Maciągowski: Kościelna gra teczkami, Echo Dnia, 2007-01-06

W budżecie przyjmuje się zasadę ostrożnej polityki dostosowywania stóp procentowych do tempa inflacji [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 22.01.1997

Nie rozmawiali później przez całą sobotę, a w niedzielę zaczęli się do siebie odnosić z ostrożnym dystansem, jak stare, przechodzące kryzys małżeństwo.

źródło: NKJP: Cezary Michalski: Siła odpychania, 2002

2. niepewny

Definicja

odznaczający się brakiem pewności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • ostrożny optymista, optymizm; ostrożna nadzieja; ostrożne kalkulacje, obliczenia, prognozy, przewidywania, rachunki, szacunki, wyliczenia

Cytaty

Wyrażam ostrożną nadzieję, że kolejne modyfikacje Prawa spółdzielczego w Sejmie Rzeczypospolitej, podobno już trzynaste, okażą się szczęśliwe [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 03.04.1993

Inwestorzy i stratedzy firm z ostrożnym optymizmem oceniali, że na świecie, po wielu latach, będzie co najwyżej milion samochodów.

źródło: NKJP: Zdzisław Surowaniec: Auto z moich snów, Echo Dnia, 2004-07-30

Nikt nie jest w stanie powiedzieć, jak bardzo zadłużona jest służba zdrowia. Ostrożne szacunki mówią o 6 mld zł.

źródło: NKJP: Kosztowna nauczka, Dziennik Polski, 2002-04-20

Ministerstwo Łączności zrewidowało swe wcześniejsze ostrożne prognozy i twierdzi, że w 2000 r. będzie w Polsce 3 mln abonentów telefonii komórkowej (zamiast 1-1,5 mln).

źródło: NKJP: Paweł Rożyński: Telekomunikacja, Gazeta Wyborcza, 1997-07-02

Data ostatniej modyfikacji: 19.09.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json