UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wykazać się

Chronologizacja

1638, Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

Zob. kazać

1. inicjatywą

Definicja

zachowując się lub postępując w określony sposób, udowodnić, że posiada się jakąś cechę lub umiejętność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • rząd, zarząd wykazał się; ekipa, komisja, młodzież wykazała się; państwo wykazało się; ludzie, policjanci, politycy, pracownicy, rodzice, studenci, uczestnicy czegoś, zawodnicy wykazali się; drużyny, kobiety, dzieci wykazały się
  • wykazać się aktywnością, brakiem czegoś, cierpliwością, czujnością, dokładnością, energią, kompetencją, kreatywnością, odpornością, odpowiedzialnością, odwagą, opanowaniem, pomysłowością, przedsiębiorczością, jakąś postawą, pracowitością, refleksem, rozsądkiem, skutecznością, sprawnością, sprytem, szybkością, talentem, jakimiś umiejętnościami, wiadomościami, wyczuciem, wyobraźnią, jakimiś zdolnościami, zdyscyplinowaniem, znajomością, zrozumieniem czegoś
  • wykazać się w jakiejś sytuacji
  • chcieć, musieć, potrafić, pozwalać wykazać się; należy, trzeba wykazać się

Cytaty

Nowak zrobił kolację z tego, co było w lodówce, ale wykazał się fantazją: każda kanapka była z czym innym.

źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Przystanek Śmierć, 2007

I wtedy babcia Wanda, która z Drezna pamiętała tylko sklepy bławatne, a z Paryża kapelusze, po raz kolejny wykazała się niesłychanym hartem ducha.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2008

Obarczony został nudną papierkową robotą i ani razu nie miał okazji wykazania się swymi rzeczywistymi możliwościami.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zamach na wyspę, 2001

W uznaniu za dzielność, jaką wykazały się wojska pod jego dowództwem w walkach z Francuzami, nadano Johnsonowi wkrótce po zwycięstwie szlachecki tytuł Sir.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykażę się
wykażemy się
2 os. wykażesz się
wykażecie się
3 os. wykaże się
wykażą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykazałem się
+(e)m się wykazał
wykazałam się
+(e)m się wykazała
wykazałom się
+(e)m się wykazało
wykazaliśmy się
+(e)śmy się wykazali
wykazałyśmy się
+(e)śmy się wykazały
2 os. wykazałeś się
+(e)ś się wykazał
wykazałaś się
+(e)ś się wykazała
wykazałoś się
+(e)ś się wykazało
wykazaliście się
+(e)ście się wykazali
wykazałyście się
+(e)ście się wykazały
3 os. wykazał się
wykazała się
wykazało się
wykazali się
wykazały się

bezosobnik: wykazano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykażmy się
2 os. wykaż się
wykażcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykazałbym się
bym się wykazał
wykazałabym się
bym się wykazała
wykazałobym się
bym się wykazało
wykazalibyśmy się
byśmy się wykazali
wykazałybyśmy się
byśmy się wykazały
2 os. wykazałbyś się
byś się wykazał
wykazałabyś się
byś się wykazała
wykazałobyś się
byś się wykazało
wykazalibyście się
byście się wykazali
wykazałybyście się
byście się wykazały
3 os. wykazałby się
by się wykazał
wykazałaby się
by się wykazała
wykazałoby się
by się wykazało
wykazaliby się
by się wykazali
wykazałyby się
by się wykazały

bezosobnik: wykazano by się

bezokolicznik: wykazać się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wykazawszy się

gerundium: wykazanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wykazanie się
wykazania się
D. wykazania się
wykazań się
C. wykazaniu się
wykazaniom się
B. wykazanie się
wykazania się
N. wykazaniem się
wykazaniami się
Ms. wykazaniu się
wykazaniach się
W. wykazanie się
wykazania się

odpowiednik aspektowy: wykazywać się

Składnia

Rzosobowy + wykazać się +
CZYM

2. dyplomem

Definicja

zaprezentować jakieś osiągnięcia lub zasługi, zwykle przedstawiając stosowny dokument

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • wykazać się dyplomem, świadectwem

Cytaty

Kiedy Gierek niespodziewanie, co do złotówki, wykazał się pożółkłymi już rachunkami, przysłano drugą komisję, a potem trzecią.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek: życie i narodziny legendy, 2002

Musisz wykazać się stałym zatrudnieniem i regularnym, dość wysokim żołdem.

źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Zwał, 2004

Płaci się niemało, a żeby należeć do „starej, dobrej ekipy” i tak trzeba wykazać się co najmniej kilkupokoleniowym drzewem genealogicznym i rzeszą wspólnych znajomych.

źródło: NKJP: Monika Rakusa: 39,9, 2008

Mówimy, że warunki mamy bardzo dobre, przyzwyczaić się można do wszystkiego. [...] Muszą wykazać się, że coś robią.

źródło: NKJP: Henryk Sekulski: Przebitka, 2001

Przede wszystkim trzeba było wykupić za złotówkę kwit we dworze, bo gajowi stale kręcili się po lesie i każdego, kto nie mógł wykazać się tą swoistą przepustką, ścigali niczym parszywego psa.

źródło: NKJP: Stanisław Berenda-Czajkowski: Dni grozy i łez, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykażę się
wykażemy się
2 os. wykażesz się
wykażecie się
3 os. wykaże się
wykażą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykazałem się
+(e)m się wykazał
wykazałam się
+(e)m się wykazała
wykazałom się
+(e)m się wykazało
wykazaliśmy się
+(e)śmy się wykazali
wykazałyśmy się
+(e)śmy się wykazały
2 os. wykazałeś się
+(e)ś się wykazał
wykazałaś się
+(e)ś się wykazała
wykazałoś się
+(e)ś się wykazało
wykazaliście się
+(e)ście się wykazali
wykazałyście się
+(e)ście się wykazały
3 os. wykazał się
wykazała się
wykazało się
wykazali się
wykazały się

bezosobnik: wykazano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykażmy się
2 os. wykaż się
wykażcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykazałbym się
bym się wykazał
wykazałabym się
bym się wykazała
wykazałobym się
bym się wykazało
wykazalibyśmy się
byśmy się wykazali
wykazałybyśmy się
byśmy się wykazały
2 os. wykazałbyś się
byś się wykazał
wykazałabyś się
byś się wykazała
wykazałobyś się
byś się wykazało
wykazalibyście się
byście się wykazali
wykazałybyście się
byście się wykazały
3 os. wykazałby się
by się wykazał
wykazałaby się
by się wykazała
wykazałoby się
by się wykazało
wykazaliby się
by się wykazali
wykazałyby się
by się wykazały

bezosobnik: wykazano by się

bezokolicznik: wykazać się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wykazawszy się

gerundium: wykazanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wykazanie się
wykazania się
D. wykazania się
wykazań się
C. wykazaniu się
wykazaniom się
B. wykazanie się
wykazania się
N. wykazaniem się
wykazaniami się
Ms. wykazaniu się
wykazaniach się
W. wykazanie się
wykazania się

odpowiednik aspektowy: wykazywać się

Składnia

Rzosobowy + wykazać się +
CZYM

3. przed szefem

Definicja

dać się poznać z jak najlepszej strony, zwykle aby przypodobać się komuś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • wykazać się przed szefem
  • chcieć wykazać się

Cytaty

Flota miała okazję wykazać się podczas dwóch wojen, stoczonych z buntującymi się koloniami.

źródło: NKJP: Paweł Laudański: Wiatr ze Wschodu źródło Esensja, 2007, nr 01 (LXIII)

Jasne, że wykazawszy się u Tumiłowa, łatwiej było przymierzać się do własnego zespołu.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Zdania były rozproszone, czasem nie wynikające z przekonania, ale z chęci wykazania się przed pozostałymi.

źródło: NKJP:Wanda Rutkiewicz: Na jednej linie, 2010

Trzeba podejść, utulić, zanim się bardziej rozpłacze. [...] Proszę, masz okazję [...], cały dzień cię nie było, wykaż się jako matka, niech wie, że ma matkę, a nie tylko mnie.

źródło: NKJP: Marek Kochan: Plac zabaw, 2007

Niezrażony pierwszymi niepowodzeniami, postanowiłem wykazać się przy bramie i gdy przyjechał dowódca jednostki, oczywiście poprosiłem go o przepustkę.

źródło: NKJP: Marek Ciesielski, Paweł Siekański, Arkadiusz Znojek: 540 DDC, czyli jakie jest wojsko, 2000

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykażę się
wykażemy się
2 os. wykażesz się
wykażecie się
3 os. wykaże się
wykażą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykazałem się
+(e)m się wykazał
wykazałam się
+(e)m się wykazała
wykazałom się
+(e)m się wykazało
wykazaliśmy się
+(e)śmy się wykazali
wykazałyśmy się
+(e)śmy się wykazały
2 os. wykazałeś się
+(e)ś się wykazał
wykazałaś się
+(e)ś się wykazała
wykazałoś się
+(e)ś się wykazało
wykazaliście się
+(e)ście się wykazali
wykazałyście się
+(e)ście się wykazały
3 os. wykazał się
wykazała się
wykazało się
wykazali się
wykazały się

bezosobnik: wykazano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykażmy się
2 os. wykaż się
wykażcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykazałbym się
bym się wykazał
wykazałabym się
bym się wykazała
wykazałobym się
bym się wykazało
wykazalibyśmy się
byśmy się wykazali
wykazałybyśmy się
byśmy się wykazały
2 os. wykazałbyś się
byś się wykazał
wykazałabyś się
byś się wykazała
wykazałobyś się
byś się wykazało
wykazalibyście się
byście się wykazali
wykazałybyście się
byście się wykazały
3 os. wykazałby się
by się wykazał
wykazałaby się
by się wykazała
wykazałoby się
by się wykazało
wykazaliby się
by się wykazali
wykazałyby się
by się wykazały

bezosobnik: wykazano by się

bezokolicznik: wykazać się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wykazawszy się

gerundium: wykazanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wykazanie się
wykazania się
D. wykazania się
wykazań się
C. wykazaniu się
wykazaniom się
B. wykazanie się
wykazania się
N. wykazaniem się
wykazaniami się
Ms. wykazaniu się
wykazaniach się
W. wykazanie się
wykazania się

odpowiednik aspektowy: wykazywać się

Składnia

Rzosobowy + wykazać się +
(przed KIM)
Data ostatniej modyfikacji: 01.09.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json