Chronologizacja
Pochodzenie
Od: gorszy, a to z psł. *goŕьš-, pierwotnie temat (ż) stopnia wyższego psł. przymiotnika *gorьkъ 'gorzki' ('bardziej gorzki' > 'nieprzyjemny' > 'gorszy').
1. oburzać
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Połączenia
- gorszyć kobiety, ludzi, opinię publiczną, środowisko;
- gorszyć postępowaniem, zachowaniem; słowami, wypowiedziami
Cytaty
|
Spod prześcieradła wystawały białe stopy i czerwono lakierowane paznokcie, które tak gorszyły siostrę instrumentariuszkę. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995 |
|
|
Miesiąc później ciotka Halina została zwolniona. [...] Nabrała pewności siebie, nauczyła się kilku kajdaniarskich określeń, którymi gorszyła teraz siostrę i szwagra. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Diabeł na dzwonnicy, 1998 |
|
|
Księżna Małgorzata śmiała się radośnie i klaskała, lecz jej świekra, pobożna i skromna Jadwiga zdawała się zaniepokojona różkami i kopytkami diablików, gorszyły ją chyba także ich dosyć wyuzdane chwilami gesty. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Trupi korowód, Esensja, 2007-03 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
gorszę |
gorszymy |
|||
| 2 os. |
gorszysz |
gorszycie |
|||
| 3 os. |
gorszy |
gorszą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
gorszyłem +(e)m gorszył |
gorszyłam +(e)m gorszyła |
gorszyłom +(e)m gorszyło |
gorszyliśmy +(e)śmy gorszyli |
gorszyłyśmy +(e)śmy gorszyły |
| 2 os. |
gorszyłeś +(e)ś gorszył |
gorszyłaś +(e)ś gorszyła |
gorszyłoś +(e)ś gorszyło |
gorszyliście +(e)ście gorszyli |
gorszyłyście +(e)ście gorszyły |
| 3 os. |
gorszył |
gorszyła |
gorszyło |
gorszyli |
gorszyły |
bezosobnik: gorszono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę gorszył będę gorszyć |
będę gorszyła będę gorszyć |
będę gorszyło będę gorszyć |
będziemy gorszyli będziemy gorszyć |
będziemy gorszyły będziemy gorszyć |
| 2 os. |
będziesz gorszył będziesz gorszyć |
będziesz gorszyła będziesz gorszyć |
będziesz gorszyło będziesz gorszyć |
będziecie gorszyli będziecie gorszyć |
będziecie gorszyły będziecie gorszyć |
| 3 os. |
będzie gorszył będzie gorszyć |
będzie gorszyła będzie gorszyć |
będzie gorszyło będzie gorszyć |
będą gorszyli będą gorszyć |
będą gorszyły będą gorszyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
gorszmy |
|
| 2 os. |
gorsz |
gorszcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
gorszyłbym bym gorszył |
gorszyłabym bym gorszyła |
gorszyłobym bym gorszyło |
gorszylibyśmy byśmy gorszyli |
gorszyłybyśmy byśmy gorszyły |
| 2 os. |
gorszyłbyś byś gorszył |
gorszyłabyś byś gorszyła |
gorszyłobyś byś gorszyło |
gorszylibyście byście gorszyli |
gorszyłybyście byście gorszyły |
| 3 os. |
gorszyłby by gorszył |
gorszyłaby by gorszyła |
gorszyłoby by gorszyło |
gorszyliby by gorszyli |
gorszyłyby by gorszyły |
bezosobnik: gorszono by
bezokolicznik: gorszyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
gorsząc
gerundium: gorszenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | gorszenie |
gorszenia |
| D. | gorszenia |
gorszeń |
| C. | gorszeniu |
gorszeniom |
| B. | gorszenie |
gorszenia |
| N. | gorszeniem |
gorszeniami |
| Ms. | gorszeniu |
gorszeniach |
| W. | gorszenie |
gorszenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: gorszący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | gorszący |
gorszący |
gorszący |
gorszące |
gorsząca |
| D. | gorszącego |
gorszącego |
gorszącego |
gorszącego |
gorszącej |
| C. | gorszącemu |
gorszącemu |
gorszącemu |
gorszącemu |
gorszącej |
| B. | gorszącego |
gorszącego |
gorszący |
gorszące |
gorszącą |
| N. | gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącą |
| Ms. | gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | gorszący |
gorszący |
gorszące |
gorszące |
| D. | gorszących |
gorszących |
gorszących |
gorszących |
| C. | gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
| B. | gorszących |
gorszących |
gorszących |
gorszące |
| N. | gorszącymi |
gorszącymi |
gorszącymi |
gorszącymi |
| Ms. | gorszących |
gorszących |
gorszących |
gorszących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: gorszony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | gorszony |
gorszony |
gorszony |
gorszone |
gorszona |
| D. | gorszonego |
gorszonego |
gorszonego |
gorszonego |
gorszonej |
| C. | gorszonemu |
gorszonemu |
gorszonemu |
gorszonemu |
gorszonej |
| B. | gorszonego |
gorszonego |
gorszony |
gorszone |
gorszoną |
| N. | gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszoną |
| Ms. | gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | gorszeni |
gorszeni |
gorszone |
gorszone |
| D. | gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
| C. | gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
| B. | gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
gorszone |
| N. | gorszonymi |
gorszonymi |
gorszonymi |
gorszonymi |
| Ms. | gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
odpowiednik aspektowy: zgorszyć
Składnia
|
+ | gorszyć | + |
KOGO/CO +
(CZYM)
|
2. psuć
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Połączenia
- gorszyć dzieci, młodzież, nieletnich
Cytaty
|
- Bo to nie dla dzieci. Ja mu nie będę opowiadał o twoich zbrodniach. Jeszcze czego! Dziecko jest niewinne. (gładzi Małego po głowie) Nie trzeba gorszyć dziecka. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 4, 1997 |
|
|
Przed Sukiennicami stoi Adam Mickiewicz, którego Kraków nie chciał gościć u siebie za życia (zbyt liberalne poglądy mogłyby gorszyć młodzież akademicką), ale któremu po śmierci uczciwie wystawił pomnik. źródło: NKJP: Leszek Mazan: Krak, Kraków, Krakówek, Polityka, 2001-07-28 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
gorszę |
gorszymy |
|||
| 2 os. |
gorszysz |
gorszycie |
|||
| 3 os. |
gorszy |
gorszą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
gorszyłem +(e)m gorszył |
gorszyłam +(e)m gorszyła |
gorszyłom +(e)m gorszyło |
gorszyliśmy +(e)śmy gorszyli |
gorszyłyśmy +(e)śmy gorszyły |
| 2 os. |
gorszyłeś +(e)ś gorszył |
gorszyłaś +(e)ś gorszyła |
gorszyłoś +(e)ś gorszyło |
gorszyliście +(e)ście gorszyli |
gorszyłyście +(e)ście gorszyły |
| 3 os. |
gorszył |
gorszyła |
gorszyło |
gorszyli |
gorszyły |
bezosobnik: gorszono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę gorszył będę gorszyć |
będę gorszyła będę gorszyć |
będę gorszyło będę gorszyć |
będziemy gorszyli będziemy gorszyć |
będziemy gorszyły będziemy gorszyć |
| 2 os. |
będziesz gorszył będziesz gorszyć |
będziesz gorszyła będziesz gorszyć |
będziesz gorszyło będziesz gorszyć |
będziecie gorszyli będziecie gorszyć |
będziecie gorszyły będziecie gorszyć |
| 3 os. |
będzie gorszył będzie gorszyć |
będzie gorszyła będzie gorszyć |
będzie gorszyło będzie gorszyć |
będą gorszyli będą gorszyć |
będą gorszyły będą gorszyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
gorszmy |
|
| 2 os. |
gorsz |
gorszcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
gorszyłbym bym gorszył |
gorszyłabym bym gorszyła |
gorszyłobym bym gorszyło |
gorszylibyśmy byśmy gorszyli |
gorszyłybyśmy byśmy gorszyły |
| 2 os. |
gorszyłbyś byś gorszył |
gorszyłabyś byś gorszyła |
gorszyłobyś byś gorszyło |
gorszylibyście byście gorszyli |
gorszyłybyście byście gorszyły |
| 3 os. |
gorszyłby by gorszył |
gorszyłaby by gorszyła |
gorszyłoby by gorszyło |
gorszyliby by gorszyli |
gorszyłyby by gorszyły |
bezosobnik: gorszono by
bezokolicznik: gorszyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
gorsząc
gerundium: gorszenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | gorszenie |
gorszenia |
| D. | gorszenia |
gorszeń |
| C. | gorszeniu |
gorszeniom |
| B. | gorszenie |
gorszenia |
| N. | gorszeniem |
gorszeniami |
| Ms. | gorszeniu |
gorszeniach |
| W. | gorszenie |
gorszenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: gorszący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | gorszący |
gorszący |
gorszący |
gorszące |
gorsząca |
| D. | gorszącego |
gorszącego |
gorszącego |
gorszącego |
gorszącej |
| C. | gorszącemu |
gorszącemu |
gorszącemu |
gorszącemu |
gorszącej |
| B. | gorszącego |
gorszącego |
gorszący |
gorszące |
gorszącą |
| N. | gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącą |
| Ms. | gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | gorszący |
gorszący |
gorszące |
gorszące |
| D. | gorszących |
gorszących |
gorszących |
gorszących |
| C. | gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
gorszącym |
| B. | gorszących |
gorszących |
gorszących |
gorszące |
| N. | gorszącymi |
gorszącymi |
gorszącymi |
gorszącymi |
| Ms. | gorszących |
gorszących |
gorszących |
gorszących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: gorszony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | gorszony |
gorszony |
gorszony |
gorszone |
gorszona |
| D. | gorszonego |
gorszonego |
gorszonego |
gorszonego |
gorszonej |
| C. | gorszonemu |
gorszonemu |
gorszonemu |
gorszonemu |
gorszonej |
| B. | gorszonego |
gorszonego |
gorszony |
gorszone |
gorszoną |
| N. | gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszoną |
| Ms. | gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | gorszeni |
gorszeni |
gorszone |
gorszone |
| D. | gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
| C. | gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
gorszonym |
| B. | gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
gorszone |
| N. | gorszonymi |
gorszonymi |
gorszonymi |
gorszonymi |
| Ms. | gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
gorszonych |
odpowiednik aspektowy: zgorszyć
Składnia
|
+ | gorszyć | + |
KOGO/CO
|