UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kazać

Chronologizacja

1387, SStp

Pochodzenie

psł. *kazati 'pokazać; mówić, głosić; rozkazywać'

1. komuś iść do domu

Definicja

polecić lub polecać jakiejś osobie, żeby coś zrobiła

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

kazać (komuś) chodzić, iść, przyjść; wyjść; jechać, wrócić/wracać, zawrócić; uciekać; uklęknąć, usiąść, wstać; mówić; patrzeć; napisać; grać; nosić, przynieść, zabrać, znieść coś; podać coś; zrobić coś; zapłacić

Cytaty

	Babcia kazała mi umyć ręce i zasiąść do stołu, na którym stał talerz z kaszą jaglaną. źródło: NKJP: Michał Komar: Bestiariusz codzienny, 2003
	Twoi koledzy wzięli mój paszport. I kazali mi tu czekać. źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008
	Powiedziałem mamie, że jej pomogę, ale tylko nakrzyczała na mnie i kazała, żebyśmy z Baśką prędko wyszli z domu, bo jest pogoda i powinniśmy być na powietrzu. źródło: NKJP: Stanisław Kowalewski: Czarne okna, 1961
	Rób, co ci każę: połóż się na ziemi, brzuszkiem do ziemi. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska:Wielkolud z Jaskini Piratów, albo Tajemnica czwartej ściany, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany lub niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	każę	każemy
2 os.	każesz	każecie
3 os.	każe	każą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	kazałem +(e)m kazał	kazałam +(e)m kazała	kazałom +(e)m kazało	kazaliśmy +(e)śmy kazali	kazałyśmy +(e)śmy kazały
2 os.	kazałeś +(e)ś kazał	kazałaś +(e)ś kazała	kazałoś +(e)ś kazało	kazaliście +(e)ście kazali	kazałyście +(e)ście kazały
3 os.	kazał	kazała	kazało	kazali	kazały

bezosobnik: kazano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę kazał będę kazać	będę kazała będę kazać	będę kazało będę kazać	będziemy kazali będziemy kazać	będziemy kazały będziemy kazać
2 os.	będziesz kazał będziesz kazać	będziesz kazała będziesz kazać	będziesz kazało będziesz kazać	będziecie kazali będziecie kazać	będziecie kazały będziecie kazać
3 os.	będzie kazał będzie kazać	będzie kazała będzie kazać	będzie kazało będzie kazać	będą kazali będą kazać	będą kazały będą kazać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		każmy
2 os.	każ	każcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	kazałbym bym kazał	kazałabym bym kazała	kazałobym bym kazało	kazalibyśmy byśmy kazali	kazałybyśmy byśmy kazały
2 os.	kazałbyś byś kazał	kazałabyś byś kazała	kazałobyś byś kazało	kazalibyście byście kazali	kazałybyście byście kazały
3 os.	kazałby by kazał	kazałaby by kazała	kazałoby by kazało	kazaliby by kazali	kazałyby by kazały

bezosobnik: kazano by

bezokolicznik: kazać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

każąc

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

kazawszy

gerundium: kazanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kazanie	kazania
D.	kazania	kazań
C.	kazaniu	kazaniom
B.	kazanie	kazania
N.	kazaniem	kazaniami
Ms.	kazaniu	kazaniach
W.	kazanie	kazania

imiesłów przymiotnikowy czynny: każący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	każący	każący	każący	każące	każąca
D.	każącego	każącego	każącego	każącego	każącej
C.	każącemu	każącemu	każącemu	każącemu	każącej
B.	każącego	każącego	każący	każące	każącą
N.	każącym	każącym	każącym	każącym	każącą
Ms.	każącym	każącym	każącym	każącym	każącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	każący	każący	każące	każące
D.	każących	każących	każących	każących
C.	każącym	każącym	każącym	każącym
B.	każących	każących	każących	każące
N.	każącymi	każącymi	każącymi	każącymi
Ms.	każących	każących	każących	każących

Składnia

Rz_osobowy	+	kazać	+	(KOMU) + BEZOKOLICZNIK
Rz_osobowy	+	kazać	+	(KOMU) + żeby ZDANIE
Rz_osobowy	+	kazać	+	(KOMU) + CO

2. coś każe przypuszczać

Definicja

sprawić lub sprawiać, że ktoś coś robi

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

- Długo pan kazał na siebie czekać. - Spałem - bąknął Dymek.

źródło: NKJP: Janusz Płoński, Maciej Rybiński, Góralskie tango, 1978

Atak głodu każe mi zmienić trasę, bo o tej porze w kawiarni „Hotelu Francuskiego” na pewno jest jeszcze pusto.

źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Doktor Twardowski, 1981

Niezwykły rozwój technologii w ostatnich dziesięcioleciach każe przypuszczać, że zbudowanie kwantowego komputera w ten czy inny sposób jest kwestią bliskiej przyszłości.

źródło: NKJP: Stanisław Mrówczyński: Koniec inteligentnego idioty, Polityka, 2001-04-07

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany lub niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	każę	każemy
2 os.	każesz	każecie
3 os.	każe	każą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	kazałem +(e)m kazał	kazałam +(e)m kazała	kazałom +(e)m kazało	kazaliśmy +(e)śmy kazali	kazałyśmy +(e)śmy kazały
2 os.	kazałeś +(e)ś kazał	kazałaś +(e)ś kazała	kazałoś +(e)ś kazało	kazaliście +(e)ście kazali	kazałyście +(e)ście kazały
3 os.	kazał	kazała	kazało	kazali	kazały

bezosobnik: kazano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę kazał będę kazać	będę kazała będę kazać	będę kazało będę kazać	będziemy kazali będziemy kazać	będziemy kazały będziemy kazać
2 os.	będziesz kazał będziesz kazać	będziesz kazała będziesz kazać	będziesz kazało będziesz kazać	będziecie kazali będziecie kazać	będziecie kazały będziecie kazać
3 os.	będzie kazał będzie kazać	będzie kazała będzie kazać	będzie kazało będzie kazać	będą kazali będą kazać	będą kazały będą kazać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		każmy
2 os.	każ	każcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	kazałbym bym kazał	kazałabym bym kazała	kazałobym bym kazało	kazalibyśmy byśmy kazali	kazałybyśmy byśmy kazały
2 os.	kazałbyś byś kazał	kazałabyś byś kazała	kazałobyś byś kazało	kazalibyście byście kazali	kazałybyście byście kazały
3 os.	kazałby by kazał	kazałaby by kazała	kazałoby by kazało	kazaliby by kazali	kazałyby by kazały

bezosobnik: kazano by

bezokolicznik: kazać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

każąc

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

kazawszy

gerundium: kazanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kazanie	kazania
D.	kazania	kazań
C.	kazaniu	kazaniom
B.	kazanie	kazania
N.	kazaniem	kazaniami
Ms.	kazaniu	kazaniach
W.	kazanie	kazania

imiesłów przymiotnikowy czynny: każący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	każący	każący	każący	każące	każąca
D.	każącego	każącego	każącego	każącego	każącej
C.	każącemu	każącemu	każącemu	każącemu	każącej
B.	każącego	każącego	każący	każące	każącą
N.	każącym	każącym	każącym	każącym	każącą
Ms.	każącym	każącym	każącym	każącym	każącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	każący	każący	każące	każące
D.	każących	każących	każących	każących
C.	każącym	każącym	każącym	każącym
B.	każących	każących	każących	każące
N.	każącymi	każącymi	każącymi	każącymi
Ms.	każących	każących	każących	każących

Składnia

kazać

BEZOKOLICZNIK

3. w kościele

Definicja

przest.

wygłaszać kazanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Cytaty

To, co mówił, blady jak śmierć, zlany potem, wydawało mi się coraz bardziej znajome. Słyszałem już coś podobnego. Naraz pojąłem, że nie inaczej kazał z ambony, i tam było o dławieniu, i powoływał się wtedy na zło jako szatana [...].

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Pamiętnik znaleziony w wannie, 1961

[...] w bazylice św. Brygidy kazał niczym ksiądz Skarga [...]: - Czy naród chce, by sprawował w nim posługę władzy ktoś, kto obarczył siebie w swoim czasie fałszem dotyczącym dramatu katyńskiego?

źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Niebiański spokój, Polityka, 2000-04-29

Scena na ten jeden wieczór zamieniła się w Polanę Rusnakową, na której w każdą drugą niedzielę sierpnia ksiądz Józef Tischner kazał do ludzi.

źródło: NKJP: Śleboda płynie z Turbacza, Gazeta Krakowska, 2003-04-01

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	każę	każemy
2 os.	każesz	każecie
3 os.	każe	każą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	kazałem +(e)m kazał	kazałam +(e)m kazała	kazałom +(e)m kazało	kazaliśmy +(e)śmy kazali	kazałyśmy +(e)śmy kazały
2 os.	kazałeś +(e)ś kazał	kazałaś +(e)ś kazała	kazałoś +(e)ś kazało	kazaliście +(e)ście kazali	kazałyście +(e)ście kazały
3 os.	kazał	kazała	kazało	kazali	kazały

bezosobnik: kazano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę kazał będę kazać	będę kazała będę kazać	będę kazało będę kazać	będziemy kazali będziemy kazać	będziemy kazały będziemy kazać
2 os.	będziesz kazał będziesz kazać	będziesz kazała będziesz kazać	będziesz kazało będziesz kazać	będziecie kazali będziecie kazać	będziecie kazały będziecie kazać
3 os.	będzie kazał będzie kazać	będzie kazała będzie kazać	będzie kazało będzie kazać	będą kazali będą kazać	będą kazały będą kazać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		każmy
2 os.	każ	każcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	kazałbym bym kazał	kazałabym bym kazała	kazałobym bym kazało	kazalibyśmy byśmy kazali	kazałybyśmy byśmy kazały
2 os.	kazałbyś byś kazał	kazałabyś byś kazała	kazałobyś byś kazało	kazalibyście byście kazali	kazałybyście byście kazały
3 os.	kazałby by kazał	kazałaby by kazała	kazałoby by kazało	kazaliby by kazali	kazałyby by kazały

bezosobnik: kazano by

bezokolicznik: kazać

imiesłów przysłówkowy współczesny: każąc

imiesłów przysłówkowy uprzedni: kazawszy

gerundium: kazanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kazanie	kazania
D.	kazania	kazań
C.	kazaniu	kazaniom
B.	kazanie	kazania
N.	kazaniem	kazaniami
Ms.	kazaniu	kazaniach
W.	kazanie	kazania

imiesłów przymiotnikowy czynny: każący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	każący	każący	każący	każące	każąca
D.	każącego	każącego	każącego	każącego	każącej
C.	każącemu	każącemu	każącemu	każącemu	każącej
B.	każącego	każącego	każący	każące	każącą
N.	każącym	każącym	każącym	każącym	każącą
Ms.	każącym	każącym	każącym	każącym	każącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	każący	każący	każące	każące
D.	każących	każących	każących	każących
C.	każącym	każącym	każącym	każącym
B.	każących	każących	każących	każące
N.	każącymi	każącymi	każącymi	każącymi
Ms.	każących	każących	każących	każących

Data ostatniej modyfikacji: 29.05.2025