Chronologizacja
Inne znaczenie: 'lód'
Pochodzenie
łac. crystallus, crystallum 'lód, kryształ'
z gr. krýstallos
1. substancji
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Połączenia
- kryształy cukru, soli; insuliny; związków (nieorganicznych, organicznych)
- symetria kryształów
Cytaty
|
Po tych zabiegach wycinamy nożem niewielką kostkę z nienaruszonej pokrywy śnieżnej. [...] Lupa pokaże to, o czym już wiemy: więcej tutaj powietrza niż kryształów śniegu. źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1996 |
|
|
Wszyscy wtedy pracowali innymi półprzewodnikami, takimi jak selenek cynku (ZnSe) lub węglik krzemu (SiC), ponieważ na podłoża dla nich nadawały się np. kryształy arsenku galu (GaAs). źródło: NKJP: Piotr Cieśliński: Wyścig o 100 miliardów dolarów, 1997-02-04 |
|
|
Cukrowy syrop poddawany odparowaniu - krystalizuje się. Kryształy cukru trzeba teraz umiejętnie rozdrobnić i zapakować do worków. źródło: NKJP: Jacek Zemła: Słodka fabryka, Express Ilustrowany, 2003-10-11 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kryształ |
kryształy |
|
| D. | kryształu |
kryształów |
|
| C. | kryształowi |
kryształom |
|
| B. | kryształ |
kryształy |
|
| N. | kryształem |
kryształami |
|
| Ms. | krysztale |
kryształach |
|
| W. | krysztale |
kryształy |
Inne uwagi
Zwykle lm
2. minerał
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury
Połączenia
- kryształy i brylanty, kryształy i kamienie szlachetne
- szlifierz kryształów
Cytaty
|
Diamenty, brylanty, kryształy [...] są dla ciebie stworzone. źródło: NKJP: Izabela Jabłonowska: Ubierz się w uśmiech. Stylowo i modnie, 2010 |
|
|
Szlifierze kryształów mają przeciętnie 2,5 mln, a średnia w całej hucie wynosi 1,9 mln zł. źródło: NKJP: Jan Bazyl Lipszyc: Spółki z Giełdy, Gazeta Wyborcza, 1992-05-13 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kryształ |
kryształy |
|
| D. | kryształu |
kryształów |
|
| C. | kryształowi |
kryształom |
|
| B. | kryształ |
kryształy |
|
| N. | kryształem |
kryształami |
|
| Ms. | krysztale |
kryształach |
|
| W. | krysztale |
kryształy |
3.a szkło
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle
Połączenia
- rżnięty kryształ
- kryształ kieliszka, wazonu
Cytaty
|
Whisky należy pić z walcowatych szklanek z rżniętego kryształu, ze zdobieniem sięgającym dwóch trzecich wysokości, żeby było wiadomo, ile płynu trzeba nalać do środka. źródło: NKJP: Piotr Berger: Styl życia, CKM, 1998 |
|
|
Berg wstawił bufecik z daleka lśniący kryształami kieliszków, wyłożył podłogę dywanem, ściany ozdobił boazerią z różnych rodzajów drzewa i począł przyjmować w tym pokoju wysztyftowanych oficerów niemieckich. źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1974 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kryształ |
kryształy |
|
| D. | kryształu |
kryształów |
|
| C. | kryształowi |
kryształom |
|
| B. | kryształ |
kryształy |
|
| N. | kryształem |
kryształami |
|
| Ms. | krysztale |
kryształach |
|
| W. | krysztale |
kryształy |
Inne uwagi
Zwykle lp
3.b wyrób
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz
Połączenia
- kryształy i porcelana, kryształy i srebra
- kryształy stoją (na półce, na stole)
- kupować, zbierać kryształy
Cytaty
|
Na giełdzie nie zabrakło też pięknych, przedwojennych kryształów, np. bardzo efektownej wazy do ponczu czy misy na owoce. źródło: NKJP: Króluje art déco, Dziennik Polski, 2002-12-23 |
|
|
Porządna kobieta, chwalili Niemcy mamę. Inni chowali porcelanę, kryształy. Mama, przeciwnie, zastawiała stół wszystkim, co miała najlepszego. źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Drohobycz, Drohobycz, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kryształ |
kryształy |
|
| D. | kryształu |
kryształów |
|
| C. | kryształowi |
kryształom |
|
| B. | kryształ |
kryształy |
|
| N. | kryształem |
kryształami |
|
| Ms. | krysztale |
kryształach |
|
| W. | krysztale |
kryształy |
4. wody
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło
Połączenia
- kryształ wody; lodu
Cytaty
|
Biegnę do kuchni, otwieram lodówkę, wykradam z foremki dwa kryształy lodu w kształcie strzałki, ściskam je w zamkniętej dłoni, wracam do salonu, wrzucam do szklanki, odbijają się, lecz nie wyskakują. źródło: NKJP: Dawid Kornaga: Gangrena, 2005 |
|
|
Oglądając również wspaniałe fotografie kryształów wody dowiaduję się, że mottem tej książki są słowa: „Kryształy wody mówią nam, byśmy spojrzeli w głąb siebie.” źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kryształ |
kryształy |
|
| D. | kryształu |
kryształów |
|
| C. | kryształowi |
kryształom |
|
| B. | kryształ |
kryształy |
|
| N. | kryształem |
kryształami |
|
| Ms. | krysztale |
kryształach |
|
| W. | krysztale |
kryształy |
5. kobieta
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
Połączenia
- człowiek, kobieta, mężczyzna kryształ
Cytaty
|
Basia była świętym człowiekiem, kobietą kryształem. Nieustannie szykowała paczki dla kogoś, kto gnił w więzieniu. źródło: NKJP: Wojciech Tochman: Pierwsze czereśnie, Gazeta Wyborcza, 1997-03-15 |
|
|
Podziwiam zawsze Jana Józefa Lipskiego, to człowiek kryształ. Ktoś, kto może zostać świętym opozycji, świętym niewierzących. źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Monografia grzechów z dziennika 1978-1989, 2006 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kryształ |
kryształy |
|
| D. | kryształu |
kryształów |
|
| C. | kryształowi |
kryształom |
|
| B. | kryształ |
kryształy |
|
| N. | kryształem |
kryształami |
|
| Ms. | krysztale |
kryształach |
|
| W. | krysztale |
kryształy |