UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pasja

Chronologizacja

SPXVI: passyja, SJPXVII, SL: passja, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

łac. passiō 'afekt, uczucie, emocja; męka, cierpienie; pascha'

Łac. passiō 'afekt, uczucie, emocja'; p.-łac. passiō 'cierpienie, choroba'; łac. kośc. passiō 'męka, męczeństwo (zwłaszcza Chrystusa i świętych); pascha, święto wielkanocne'; z tych znaczeń w różnym czasie rozwinęły się znaczenia polskie

1.a zamiłowanie

Definicja

głębokie zaangażowanie i zainteresowanie czymś, co bardzo lubimy robić i czemu chcemy poświęcać czas

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny hobby i zainteresowania

Relacje znaczeniowe

synonimy:  amatorstwo, lubownictwo, miłość, namiętność, rozmiłowanie, zamiłowanie

Połączenia

  • aktorska, artystyczna, filmowa, fotograficzna, kolekcjonerska, literacka, malarska, muzyczna, myśliwska, naukowa, piłkarska, podróżnicza, społecznikowska, sportowa, taneczna, teatralna, twórcza, wędkarska, zbieracka; autentyczna, ogromna, prawdziwa, szlachetna, wielka; dziecięca, młodzieńcza, prywatna pasja; pasja badawcza, poznawcza
  • pasja artysty, autora, kolekcjonera; czytania, działania, fotografowania, malowania, podróżowania, poszukiwania, poznawania, tworzenia, zbierania czegoś
  • pasja do historii, do koni, do muzyki, do piłki nożnej, do podróży
  • pasja i hobby, pasja i miłość, pasja i namiętność, pasja i poświęcenie, pasja i przekonanie, pasja i radość, pasja i talent, pasja i wiedza, pasja i zaangażowanie
  • brak; efekt, wynik pasji
  • dziennikarz, fotograf, historyk, żeglarz... z pasji
  • człowiek, ludzie, nauczyciel z pasją
  • pełen, pełny pasji
  • pasja zaczęła się kiedyś, zrodziła się; łączy kogoś, połączyła kogoś; ogarnięty pasją
  • brakuje pasji
  • oddać się pasji
  • odkryć; mieć; realizować, rozwijać; pogodzić z czymś, połączyć z czymś; dzielić, podzielać czyjąś pasję; posiadanie pasji
  • zarazić/zarażać kogoś, zarazić się pasją
  • działać bez pasji; robić coś; narodzić się, powstawać, wynikać z pasji; tworzony z pasji
  • działać, grać, pracować, robić coś, wykonywać coś, zagrać, żyć; mówić, opowiadać, pisać, powiedzieć, przekonywać; atakować, zaatakować z pasją

Cytaty

Kiedy na werandę wpadła piękna, różowa ćma [...], wuj Mietek, ogarnięty pasją kolekcjonerską, chwycił swoją siatkę i zamachnął się szeroko nad głowami brydżystów.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Jej ojciec [...] ukrywał się podczas wojny w antykwariacie. Wyniósł stamtąd miłość do dzieł sztuki. Nowe rządy ułatwiły mu zaspokojenie pasji kolekcjonera – jeździł po Polsce, doglądając nacjonalizacji majątków.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Europejka, 2004

Dziadkowie przyszłej aktorki Larsa von Triera byli fanami jazzu i zarazili wnuczkę pasją do muzyki.

źródło: NKJP: Rafał Księżyk: Dialog z chaosem, Ozon, 2005

Od dźwigania garów z masą mlecznojajeczną pachnącą wanilią wykrzywił mu się kręgosłup. Ale zapomina o bólu w krzyżu, kiedy oddaje się pasji zbierania staroci.

źródło: NKJP: Zdzisław Surowaniec: Mistrz na sołdacie, Echo Dnia, 2007-06-15

Wieczorem, po całym dniu włóczęgi, „dzicy” zajęci byli czynnościami, które wykonywali ze szczególną pasją i uwagą: biciem insektów i przyrządzaniem posiłku z nagromadzonych resztek.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1975

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pasja
 pasje
D. pasji
 pasji
 neut
pasyj
 char
C. pasji
 pasjom
B. pasję
 pasje
N. pasją
 pasjami
Ms. pasji
 pasjach
W. pasjo
 pasje

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + pasja +
(KOGO/CZEGO)
bez ograniczeń + pasja +
(JAKA)
bez ograniczeń + pasja +
(do CZEGO)

1.b obiekt zamiłowania

Definicja

coś, co jest przedmiotem pasji - głębokiego zaangażowania i zainteresowania

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny hobby i zainteresowania

Relacje znaczeniowe

synonimy:  hobby, miłość

Połączenia

  • druga, główna, jedyna, moja, nowa, pierwsza; droga pasja; ludzkie, wspólne, życiowe pasje
  • dwie, trzy pasje
  • pasja i hobby, pasja i miłość; pasje i marzenia, pasje i zainteresowania
  • brak pasji
  • pasja łączy kogoś, połączyła kogoś
  • mieć pasję
  • stać się pasją

Cytaty

Będę się tam zajmował obsługą komputerową zawodów - komputery to moja nowa pasja.

źródło: NKJP: Wyśniony, wymarzony, Dziennik Polski, 1999-02-01

Malowanie obrazów stało się pasją Haliny [...]. Niestety, na hobby zostaje niewiele czasu, gdyż prowadzi ona zajęcia w szkole.

źródło: NKJP: RAT ŻYR: Rzeźbi, maluje i naucza, Gazeta Poznańska, 2002-10-12

Rajdy enduro to wspaniała, ale niezwykle droga pasja. Motory kosztują około 10 tys. zł. Po każdych zawodach trzeba zmieniać opony. To wydatek rzędu 300 - 400 zł.

źródło: NKJP: (PAS): Łodzianie walczą w rajdach enduro, Express Ilustrowany, 2003-08-05

Ich przyjaźń, miłość, wspólne pasje, wspólne dni po przebudzeniu obok siebie, [...] tak pogodnie upływające w małym, ukochanym mieszkanku na szóstym piętrze akademika imienia Virginii Woolf.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Czy obie Pańskie życiowe pasje, czyli muzyka i medycyna, od zawsze trwały jednocześnie, czy też któraś z nich pojawiła się wcześniej?

źródło: NKJP: Ł. Śmiatacz: Wywiad z Kubą Sienkiewiczem: Wszystko traktuję bardzo osobiście, Czas Ostrzeszowski, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pasja
 pasje
D. pasji
 pasji
 neut
pasyj
 char
C. pasji
 pasjom
B. pasję
 pasje
N. pasją
 pasjami
Ms. pasji
 pasjach
W. pasjo
 pasje

Składnia

bez ograniczeń + pasja +
(CZYJA)
bez ograniczeń + pasja +
(KOGO)

2. furia

Definicja

książk. 
nagły przypływ złości, którego przejawem jest agresja wobec innych osób oraz brak kontroli nad tym, co się robi i mówi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  furia, wścieklizna, wściekłość
hiperonimy:  uczucie

Połączenia

  • nagła; dzika, niepohamowana, zimna; tłumiona pasja
  • przypływ pasji
  • czerwony z pasji
  • pasja ogarnęła kogoś
  • doprowadzić/doprowadzać kogoś do pasji; drżeć, dygotać z pasji
  • wpaść/wpadać w pasję
  • krzyknąć/krzyczeć, wołać, zawołać; być w pasji

Cytaty

Najczęściej wpadała w pasję podczas sprzeczek z siostrą. Wówczas emocje brały górę nad rozsądkiem, sercem, dobrą wolą i wychowaniem.

źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

Mimo długich tłumaczeń i próśb trwała na ogół w tej postawie niewzruszona, co doprowadzało chłopca do dzikiej pasji. Tupał wtedy, migał i krzyczał jednocześnie, wykrzywiał twarz i wznosił do góry oczy.

źródło: NKJP: Agnieszka Górska: Okrążanie ciszy, 2004

- Ach, ty pobożny kocie! - myślałem w przypływie zimnej pasji. - Nareszcie dopiąłeś celu. Zaszachowałeś mnie. Ale mam już dosyć tego szantażu. Teraz ja ci pokażę, co to jest szantaż.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1960-1965, 1997

- Coś mi się wydaje, że nareszcie zwolnią mnie na studia - uśmiechnął się do Suskiego, ale zastępca, z sercem bijącym nadzieją, zauważył, że mięsień policzka szefa drga od tłumionej pasji.

źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957

Nagle przestałam się bać i ogarnęła mnie taka pasja - nie, nie strach, ale wściekłość, wściekły żal i gniew.

źródło: NKJP: Wanda Półtawska: Z prądem i pod prąd, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pasja
 pasje
D. pasji
 pasji
 neut
pasyj
 char
C. pasji
 pasjom
B. pasję
 pasje
N. pasją
 pasjami
Ms. pasji
 pasjach
W. pasjo
 pasje

3. w Ewangelii

Definicja

rel. 
historia cierpienia Jezusa Chrystusa, która została opisana w Ewangelii

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  Męka Pańska

Połączenia

  • pasja Janowa, Łukaszowa, Mateuszowa
  • pasja Chrystusa; świętego Jana (Łukasza, Mateusza)
  • pasja według świętego Jana (Łukasza, Mateusza)
  • fragmenty, tekst pasji
  • czytać, przeżywać; przedstawić/przedstawiać pasję

Cytaty

Chodzę na rekolekcje, modlę się za dusze w czyśćcu i cierpię z Jezusem. Czytam Pasję, płaczę i odmawiam sobie wielu rzeczy.

źródło: NKJP: Barbara Pietkiewicz: Czas zatrzymany, Polityka, 2005-03-26

Odwrócenie wydarzeń pasji Chrystusa ma mu pomóc w zmartwychwstaniu, zagwarantować jego rezurekcję. Gdyby przez zaniedbanie zapomniano odwrócić ten bieg rzeczy, mogłyby stać się nieszczęścia.

źródło: NKJP: Semana santa, Gazeta Wyborcza, 1993-04-09

W 1544 r. [...] Wawrzyniec z Łaska, odpisał ze starszego anonimowego przekładu tekst pasji wzbogaconej modlitwami, wywodami teologicznymi i legendami.

źródło: NKJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973

W XVI i XVII wieku nowym sposobem przeżywania pasji stały się kalwarie - budowle odtwarzające Jerozolimę, jej święte miejsca - w których do dziś prezentowane są spektakle Męki Pańskiej.

źródło: NKJP: (AMS): Obraz skuteczniejszy niż słowo, Dziennik Polski, 2005-03-22

To na tej psychologicznej podstawie należy rozumieć śmiałość bizantyjskiej wyobraźni, przedstawiającej śmierć i Pasję Chrystusa w sztuce ikon.

źródło: NKJP: Julia Kristeva: Czarne słońce. Depresja i melancholia, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pasja
 pasje
D. pasji
 pasji
 neut
pasyj
 char
C. pasji
 pasjom
B. pasję
 pasje
N. pasją
 pasjami
Ms. pasji
 pasjach
W. pasjo
 pasje

4. w muzyce

Definicja

muz. 
utwór wokalny lub wokalno-instrumentalny, którego tematem jest opisana w Ewangelii męka Jezusa Chrystusa

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą - zwłaszcza w tytułach utworów muzycznych.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Połączenia

  • Bachowska pasja
  • pasja Bacha, Pendereckiego
  • autor, twórca pasji
  • słuchać pasji
  • napisać, pisać, skomponować; wykonać, zaprezentować pasję; nagranie pasji

Cytaty

Miał on dla mnie dwie wielkie atrakcje - najpierw spotkanie z Semkowem, po drugie była to Pasja Pendereckiego, którą słyszałem tutaj po raz pierwszy.

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Podróże do Włoch, 2008

Kompozytor zaznaczył, że pisze także utwory specjalnie dla takich obiektów o dużym pogłosie. [...] Takim utworem jest na przykład „Pasja św. Łukasza”, którą skomponował specjalnie z okazji jubileuszu siedemsetlecia katedry w Münster.

źródło: NKJP: Maestro Penderecki w bazylice, Sztafeta, 2007-11-15

Podczas spotkania Jana Pawła II z artystami, w imieniu Towarzystwa Opieki nad Starymi Powązkami, wręczył Papieżowi płytę z nagraniem Pasji Józefa Elsnera.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Waldorff, ostatni baron Peerelu, 2008

Zacząłem jednak pisać „Pasję wg św. Jana”, którą zamówiono u mnie na otwarcie po odbudowie kościoła Frauenkirche w Dreźnie [...]. To ma być duża pasja, z tekstem nie tylko sakralnym, ale i zaczerpniętym z wielkiej światowej literatury.

źródło: NKJP: Dorota Szwarcman: Muszę sadzić drzewa, Polityka, 2008-11-22

Które wykonania pasji lubicie? Których nie znosicie? Czy macie jakiegoś dyrygenta, który Bachowskich pasji jeszcze nie nagrał, a chcielibyście go w nich usłyszeć?

źródło: NKJP: Bach po raz kolejny - SMP, Internet, 2005-10-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pasja
 pasje
D. pasji
 pasji
 neut
pasyj
 char
C. pasji
 pasjom
B. pasję
 pasje
N. pasją
 pasjami
Ms. pasji
 pasjach
W. pasjo
 pasje

Składnia

bez ograniczeń + pasja +
(KOGO)

5. przedstawienie

Definicja

kultur. 
przedstawienie sceny lub cyklu scen męki Jezusa Chrystusa w formie dzieła malarskiego, teatralnego lub rzeźby

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

Połączenia

  • malować, namalować; obejrzeć/oglądać pasję

Cytaty

Rysiek nieodmiennie wkraczał wówczas w regiony wiary i chrześcijaństwa. Nie wiedząc o tym, był klasycznym agnostykiem [...]. Równocześnie wciąż malował pasje i piety.

źródło: NKJP: Tadeusz Skutnik: Świat według Stryjca, Dziennik Bałtycki, 1998-05-29

Za żelazną kratą dziedzińczyk wyłożony starymi kamieniami nagrobnymi, na ścianie sąsiedniego domu Pasja: Chrystus Ukrzyżowany z Marią i Janem.

źródło: NKJP: Tadeusz Żychiewicz: Pożegnania, Gazeta Wyborcza, 1994-12-02

Kroczący przed figurą aktorzy odgrywają na ulicach miasteczka Pasję Chrystusa. Są więc upadki, poszturchiwania, kopniaki i płacz.

źródło: NKJP: Wielki Tydzień po włosku, Dziennik Polski, 2001-04-12

Wydaje się absolutnie niemożliwe, że jutro tu na tej widowni zasiądą ludzie i będą oglądać Pasję w wykonaniu Zespołu Teatralnego Parafii Św. Elżbiety.

źródło: NKJP: Mariola Woszkowska: Pasja, Trybuna Śląska, 2004-04-09

Górka Klasztorna i Ujście zapraszają na Pasję. [...] Misterium Męki Pańskiej w Górce Klasztornej prezentowane będzie 16, 17 i 30 kwietnia.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pasja
 pasje
D. pasji
 pasji
 neut
pasyj
 char
C. pasji
 pasjom
B. pasję
 pasje
N. pasją
 pasjami
Ms. pasji
 pasjach
W. pasjo
 pasje

Frazeologizmy

szewska pasja
Data ostatniej modyfikacji: 15.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN