UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zachcenie

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zachcenie
zachcenia
D. zachcenia
zachceń
C. zachceniu
zachceniom
B. zachcenie
zachcenia
N. zachceniem
zachceniami
Ms. zachceniu
zachceniach
W. zachcenie
zachcenia

Pochodzenie

Zob. chcieć

Definicja

książk. 
chwilowa i nietrwała ochota na coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chętka, fanaberia, fantazja, kaprys, zachcianka, zachciewajka

Cytaty

Może ziemię wziąć, gdzie chce, jaką chce i na swoim gospodarzyć, może do fabryki tej abo tamtej iść, majstrem zostać, może do wielkiego miasta jechać i na profesora wyuczyć się. Jego wola, jego zachcenie.

źródło: NKJP: Halina Auderska: Babie lato, 1974

Apodyktyczne „chcę” nie liczy się z nikim i niczym – najważniejsze są moje potrzeby i zachcenia.

źródło: NKJP: Joanna Makaruk: Wolność w prawdzie, Wychowawca, nr 134, 2004-02

[...] Wbrew zachceniu autora i jego ideologicznych magistrów pojawia się świętość na ogromnym płótnie Matejki z 1892 roku, Konstytucja 3 Maja.

źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2000

Te z nich, które naprawdę kochają, są dość bezwolne, ulegają zachceniom chłopów, spełniają wolę samców, którzy nie mają dla nich ani dość serca, ani nawet czasu [...].

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

To jest spełnienie się dawnych marzeń, zachceń, majaków przewidywanych i odgadywanych.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabeł: opowiadania i reportaże, 2007

Składnia

bez ograniczeń + zachcenie +
(CZYJE)
bez ograniczeń + zachcenie +
(KOGO)
Data ostatniej modyfikacji: 11.11.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj