Chronologizacja
W postaci: chwiejać
Pochodzenie
płn. psł. *chvějati
1. poruszać
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Połączenia
- wiatr chwieje czymś
- chwiać głową; gałęźmi, liśćmi, płomieniem...
Cytaty
|
Po smutnych pieśniach i litaniach buchał chór: Alleluja, ruszała procesja, pchano się w drzwiach, tam na zewnątrz jeszcze ciemność, wiatr chwiał płomykami świec. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1955 |
|
|
- Ty mnie nigdy nie kochałeś? - przechyliła się, jakby miała upaść, chwyciła ręką za framugę drzwi, wsparła się. Chwiała głową, jakby ciągle jeszcze nie pojmowała swojej ślepoty czy ogromu jego podłych zabiegów. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
|
|
Stopy ślizgają się po lśniących, żywcem przeniesionych z renesansowego pałacu gdzieś w Europie posadzkach, lekki wiaterek chwieje szerokimi liśćmi bananowców [...]. źródło: NKJP: Kleks na mapie, Dziennik Polski - Pejzaż, 2003-05-23 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
chwieję |
chwiejemy |
|||
| 2 os. |
chwiejesz |
chwiejecie |
|||
| 3 os. |
chwieje |
chwieją |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
chwiałem +(e)m chwiał |
chwiałam +(e)m chwiała |
chwiałom +(e)m chwiało |
chwialiśmy chwieliśmy +(e)śmy chwiali +(e)śmy chwieli |
chwiałyśmy +(e)śmy chwiały |
| 2 os. |
chwiałeś +(e)ś chwiał |
chwiałaś +(e)ś chwiała |
chwiałoś +(e)ś chwiało |
chwialiście chwieliście +(e)ście chwiali +(e)ście chwieli |
chwiałyście +(e)ście chwiały |
| 3 os. |
chwiał |
chwiała |
chwiało |
chwiali chwieli |
chwiały |
bezosobnik: chwiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę chwiał będę chwiać |
będę chwiała będę chwiać |
będę chwiało będę chwiać |
będziemy chwiali będziemy chwieli będziemy chwiać |
będziemy chwiały będziemy chwiać |
| 2 os. |
będziesz chwiał będziesz chwiać |
będziesz chwiała będziesz chwiać |
będziesz chwiało będziesz chwiać |
będziecie chwiali będziecie chwieli będziecie chwiać |
będziecie chwiały będziecie chwiać |
| 3 os. |
będzie chwiał będzie chwiać |
będzie chwiała będzie chwiać |
będzie chwiało będzie chwiać |
będą chwiali będą chwieli będą chwiać |
będą chwiały będą chwiać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
chwiejmy |
|
| 2 os. |
chwiej |
chwiejcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
chwiałbym bym chwiał |
chwiałabym bym chwiała |
chwiałobym bym chwiało |
chwialibyśmy chwielibyśmy byśmy chwiali byśmy chwieli |
chwiałybyśmy byśmy chwiały |
| 2 os. |
chwiałbyś byś chwiał |
chwiałabyś byś chwiała |
chwiałobyś byś chwiało |
chwialibyście chwielibyście byście chwiali byście chwieli |
chwiałybyście byście chwiały |
| 3 os. |
chwiałby by chwiał |
chwiałaby by chwiała |
chwiałoby by chwiało |
chwialiby chwieliby by chwiali by chwieli |
chwiałyby by chwiały |
bezosobnik: chwiano by
bezokolicznik: chwiać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
chwiejąc
gerundium: chwianie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | chwianie |
chwiania |
| D. | chwiania |
chwiań |
| C. | chwianiu |
chwianiom |
| B. | chwianie |
chwiania |
| N. | chwianiem |
chwianiami |
| Ms. | chwianiu |
chwianiach |
| W. | chwianie |
chwiania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: chwiejący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | chwiejący |
chwiejący |
chwiejący |
chwiejące |
chwiejąca |
| D. | chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejącej |
| C. | chwiejącemu |
chwiejącemu |
chwiejącemu |
chwiejącemu |
chwiejącej |
| B. | chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejący |
chwiejące |
chwiejącą |
| N. | chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącą |
| Ms. | chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | chwiejący |
chwiejący |
chwiejące |
chwiejące |
| D. | chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
| C. | chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
| B. | chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
chwiejące |
| N. | chwiejącymi |
chwiejącymi |
chwiejącymi |
chwiejącymi |
| Ms. | chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
Składnia
|
+ | chwiać | + |
CZYM
|
2. podważać
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- chwiać poczuciem własnej wartości, podstawami czegoś, wiarą; budżetem, koalicją, rządem, układem...
Cytaty
|
Każde naruszenie wiary w praworządność chwieje podstawami ustroju społeczno-gospodarczego, podważa legitymację do rządzenia narodem. źródło: NKJP: Jarosław Berger: Białe kołnierzyki, Express Ilustrowany, 2001-06-26 |
|
|
Nadmierna wrażliwość i tendencja do wycofywania się chwieją poczuciem własnej wartości. źródło: NKJP: Małgorzata Brzoza: Numerologia związków, 2001 |
|
|
Karol XII okazał się „bogiem wojny” i ruszył teraz na Augusta II, usiłującego szybko wycofać się z nieoczekiwanie przegrywanej wojny. Pogłębiał się bowiem zamęt na Litwie, chwiejący wręcz unią z Polską. źródło: NKJP: Zgubne skutki długiego picia, Dziennik Polski - Magazyn, 2001-06-08 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
chwieję |
chwiejemy |
|||
| 2 os. |
chwiejesz |
chwiejecie |
|||
| 3 os. |
chwieje |
chwieją |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
chwiałem +(e)m chwiał |
chwiałam +(e)m chwiała |
chwiałom +(e)m chwiało |
chwialiśmy chwieliśmy +(e)śmy chwiali +(e)śmy chwieli |
chwiałyśmy +(e)śmy chwiały |
| 2 os. |
chwiałeś +(e)ś chwiał |
chwiałaś +(e)ś chwiała |
chwiałoś +(e)ś chwiało |
chwialiście chwieliście +(e)ście chwiali +(e)ście chwieli |
chwiałyście +(e)ście chwiały |
| 3 os. |
chwiał |
chwiała |
chwiało |
chwiali chwieli |
chwiały |
bezosobnik: chwiano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę chwiał będę chwiać |
będę chwiała będę chwiać |
będę chwiało będę chwiać |
będziemy chwiali będziemy chwieli będziemy chwiać |
będziemy chwiały będziemy chwiać |
| 2 os. |
będziesz chwiał będziesz chwiać |
będziesz chwiała będziesz chwiać |
będziesz chwiało będziesz chwiać |
będziecie chwiali będziecie chwieli będziecie chwiać |
będziecie chwiały będziecie chwiać |
| 3 os. |
będzie chwiał będzie chwiać |
będzie chwiała będzie chwiać |
będzie chwiało będzie chwiać |
będą chwiali będą chwieli będą chwiać |
będą chwiały będą chwiać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
chwiejmy |
|
| 2 os. |
chwiej |
chwiejcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
chwiałbym bym chwiał |
chwiałabym bym chwiała |
chwiałobym bym chwiało |
chwialibyśmy chwielibyśmy byśmy chwiali byśmy chwieli |
chwiałybyśmy byśmy chwiały |
| 2 os. |
chwiałbyś byś chwiał |
chwiałabyś byś chwiała |
chwiałobyś byś chwiało |
chwialibyście chwielibyście byście chwiali byście chwieli |
chwiałybyście byście chwiały |
| 3 os. |
chwiałby by chwiał |
chwiałaby by chwiała |
chwiałoby by chwiało |
chwialiby chwieliby by chwiali by chwieli |
chwiałyby by chwiały |
bezosobnik: chwiano by
bezokolicznik: chwiać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
chwiejąc
gerundium: chwianie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | chwianie |
chwiania |
| D. | chwiania |
chwiań |
| C. | chwianiu |
chwianiom |
| B. | chwianie |
chwiania |
| N. | chwianiem |
chwianiami |
| Ms. | chwianiu |
chwianiach |
| W. | chwianie |
chwiania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: chwiejący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | chwiejący |
chwiejący |
chwiejący |
chwiejące |
chwiejąca |
| D. | chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejącej |
| C. | chwiejącemu |
chwiejącemu |
chwiejącemu |
chwiejącemu |
chwiejącej |
| B. | chwiejącego |
chwiejącego |
chwiejący |
chwiejące |
chwiejącą |
| N. | chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącą |
| Ms. | chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | chwiejący |
chwiejący |
chwiejące |
chwiejące |
| D. | chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
| C. | chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
chwiejącym |
| B. | chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
chwiejące |
| N. | chwiejącymi |
chwiejącymi |
chwiejącymi |
chwiejącymi |
| Ms. | chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
chwiejących |
odpowiednik aspektowy: zachwiać
Składnia
|
|
+ | chwiać | + |
CZYM
|