UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

duszny

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

1. pokój

Definicja

taki, w którym trudno oddychać

Pochodzenie

psł. *dušьnъ 'duszący, zapierający dech'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

duszny korytarz, pokój; duszna salka; duszne pomieszczenie, wnętrze
ciemny i duszny, mały i duszny

Cytaty

W dusznym pomieszczeniu stało ponad 50 osób przestępujących ze zniecierpliwienia z nogi na nogę i wachlujących się rachunkami do zapłacenia.

źródło: NKJP: (PIJ): Tłok przy kasach, Express Ilustrowany, 2001-06-21

Korytarz zresztą też jest duszny i niewietrzony nigdy. Poza tym nie ma znikąd dopływu świeżego powietrza.

źródło: NKJP: Beata Obertyńska: W domu niewoli, 2005

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna
D.	dusznego	dusznego	dusznego	dusznego	dusznej
C.	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznej
B.	dusznego	dusznego	duszny	duszne	duszną
N.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	duszną
Ms.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	dusznej
W.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	duszni	duszni	duszne	duszne
D.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
C.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym
B.	dusznych	dusznych	dusznych	duszne
N.	dusznymi	dusznymi	dusznymi	dusznymi
Ms.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
W.	duszni	duszni	duszne	duszne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	duszniejszy	duszniejszy	duszniejszy	duszniejsze	duszniejsza
D.	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszej
C.	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszej
B.	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszy	duszniejsze	duszniejszą
N.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszą
Ms.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	duszniejsi	duszniejsi	duszniejsze	duszniejsze
D.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych
C.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym
B.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejsze
N.	duszniejszymi	duszniejszymi	duszniejszymi	duszniejszymi
Ms.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych

2. zapach

Definicja

o zapachu: odurzający lub utrudniający swobodne oddychanie

Pochodzenie

psł. *dušьnъ 'duszący, zapierający dech'

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii zapachy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Połączenia

duszny zapach; duszna woń

Cytaty

Gołąbki gruchały wdzięcznie, a słowiki wznosiły ku niebu przecudne trele poprzez duszną woń bzu.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Uczeń czarnoksiężnika, 2003

Duszny zapach świec, kopciu, wosku mieszał się z wonią korzeni i ludzkiego potu.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1975

Wdychałem duszny zapach roślin, słuchałem dźwięków lasu i ludzkich głosów.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna
D.	dusznego	dusznego	dusznego	dusznego	dusznej
C.	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznej
B.	dusznego	dusznego	duszny	duszne	duszną
N.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	duszną
Ms.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	dusznej
W.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	duszni	duszni	duszne	duszne
D.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
C.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym
B.	dusznych	dusznych	dusznych	duszne
N.	dusznymi	dusznymi	dusznymi	dusznymi
Ms.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
W.	duszni	duszni	duszne	duszne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	duszniejszy	duszniejszy	duszniejszy	duszniejsze	duszniejsza
D.	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszej
C.	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszej
B.	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszy	duszniejsze	duszniejszą
N.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszą
Ms.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	duszniejsi	duszniejsi	duszniejsze	duszniejsze
D.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych
C.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym
B.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejsze
N.	duszniejszymi	duszniejszymi	duszniejszymi	duszniejszymi
Ms.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych

3. klimat

Definicja

ograniczający swobodę działania i możliwości rozwoju człowieka

Pochodzenie

psł. *dušьnъ 'duszący, zapierający dech'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

duszna atmosfera, duszny klimat, duszne miasto

Cytaty

Np. w jego pierwszej, „warszawskiej” powieści Po burzy (1888) główna bohaterka (półsierota) po licytacji rodzinnych dóbr odbywa tę samą, co autor, drogę z Podlasia do Warszawy, gdzie w dusznej atmosferze lat 80., podobnie jak autor, ciężko pracuje, by utrzymać siebie i swą najbliższą rodzinę.

źródło: NKJP: Anna Wereszczyńska: Ostatni Mohikanin drobnej szlachty i niezrównany monografista Żydów. Żywot Klemensa Junoszy-Szaniawskiego, 2008

Poetka uczy polskiego w szkole i przed studiami syna pewnie wyjadą do Warszawy. Koszalin jest za duszny dla studenta i dla poety.

źródło: NKJP: Marcin Kołodziejczyk, Dzień literata, Polityka, 2002-11-09

Ale realia stalinowskiej epoki, jej duszny klimat, naznaczały wiersze Słonimskiego stygmatem socrealistycznego kłamstwa. Z tego okresu pochodzą konformistyczne wiersze i deklaracje, których później żałował.

źródło: NKJP: Janina Kumaniecka: Saga rodu Słonimskich, 2003

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna
D.	dusznego	dusznego	dusznego	dusznego	dusznej
C.	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznej
B.	dusznego	dusznego	duszny	duszne	duszną
N.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	duszną
Ms.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	dusznej
W.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	duszni	duszni	duszne	duszne
D.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
C.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym
B.	dusznych	dusznych	dusznych	duszne
N.	dusznymi	dusznymi	dusznymi	dusznymi
Ms.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
W.	duszni	duszni	duszne	duszne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	duszniejszy	duszniejszy	duszniejszy	duszniejsze	duszniejsza
D.	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszej
C.	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszemu	duszniejszej
B.	duszniejszego	duszniejszego	duszniejszy	duszniejsze	duszniejszą
N.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszą
Ms.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	duszniejsi	duszniejsi	duszniejsze	duszniejsze
D.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych
C.	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym	duszniejszym
B.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejsze
N.	duszniejszymi	duszniejszymi	duszniejszymi	duszniejszymi
Ms.	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych	duszniejszych

4. związany z duszą

Definicja

daw.

związany z duszą - niefizyczną częścią człowieka

Pochodzenie

Zob. dusza

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka

Cytaty

Chcę zrzucić z piersi ciężar duszny
I raczej spocząć w zapomnieniu,
W przydrożnym prochu i popiele [...].

źródło: NKJP: Antoni Słonimski: Sąd nad Do Kichotem, 1968

Wiedźmin cierpiał więc, jak to mówią, zarówno ból cielesny, jak i duszny, a zły był przez to jak chrzan, ani przystąp.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna
D.	dusznego	dusznego	dusznego	dusznego	dusznej
C.	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznemu	dusznej
B.	dusznego	dusznego	duszny	duszne	duszną
N.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	duszną
Ms.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym	dusznej
W.	duszny	duszny	duszny	duszne	duszna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	duszni	duszni	duszne	duszne
D.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
C.	dusznym	dusznym	dusznym	dusznym
B.	dusznych	dusznych	dusznych	duszne
N.	dusznymi	dusznymi	dusznymi	dusznymi
Ms.	dusznych	dusznych	dusznych	dusznych
W.	duszni	duszni	duszne	duszne

Data ostatniej modyfikacji: 27.06.2023