UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wygrzebywać

Chronologizacja

1706, Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

Zob. grzebać

1. ziemniaki z popiołu

Definicja

wydostawać kogoś lub coś, grzebiąc w jakimś miejscu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Połączenia

wygrzebywać drobniaki, kości, śmieci, zwłoki
wygrzebywać spod gruzów, spod śniegu
wygrzebywać z piasku, z popiołu, z torebki, z ziemi

Cytaty

Ma krótki mocny dziób, skrzydła lekko zaokrąglone i opierzone, nogi z mocnymi palcami zakończonymi pazurami, którymi wygrzebuje pożywienie.

źródło: NKJP: Rozalia Ćwiertia: Jarząbek, Gazeta Krakowska, 2004-04-16

Mężczyźni milkli, wpatrując się to w dolinę, to w otaczające ją górskie zbocza, gdzie kobiety wygrzebywały z ziemi kartofle i wrzucały do wielkich, wiklinowych koszy.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Wygrzebywał gołymi rękami spod gruzów jeszcze żywych, by stwierdzić, że za późno...

źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska-Dembińska: Był pałac, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wygrzebuję	wygrzebujemy
2 os.	wygrzebujesz	wygrzebujecie
3 os.	wygrzebuje	wygrzebują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wygrzebywałem +(e)m wygrzebywał	wygrzebywałam +(e)m wygrzebywała	wygrzebywałom +(e)m wygrzebywało	wygrzebywaliśmy +(e)śmy wygrzebywali	wygrzebywałyśmy +(e)śmy wygrzebywały
2 os.	wygrzebywałeś +(e)ś wygrzebywał	wygrzebywałaś +(e)ś wygrzebywała	wygrzebywałoś +(e)ś wygrzebywało	wygrzebywaliście +(e)ście wygrzebywali	wygrzebywałyście +(e)ście wygrzebywały
3 os.	wygrzebywał	wygrzebywała	wygrzebywało	wygrzebywali	wygrzebywały

bezosobnik: wygrzebywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wygrzebywał będę wygrzebywać	będę wygrzebywała będę wygrzebywać	będę wygrzebywało będę wygrzebywać	będziemy wygrzebywali będziemy wygrzebywać	będziemy wygrzebywały będziemy wygrzebywać
2 os.	będziesz wygrzebywał będziesz wygrzebywać	będziesz wygrzebywała będziesz wygrzebywać	będziesz wygrzebywało będziesz wygrzebywać	będziecie wygrzebywali będziecie wygrzebywać	będziecie wygrzebywały będziecie wygrzebywać
3 os.	będzie wygrzebywał będzie wygrzebywać	będzie wygrzebywała będzie wygrzebywać	będzie wygrzebywało będzie wygrzebywać	będą wygrzebywali będą wygrzebywać	będą wygrzebywały będą wygrzebywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wygrzebujmy
2 os.	wygrzebuj	wygrzebujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wygrzebywałbym bym wygrzebywał	wygrzebywałabym bym wygrzebywała	wygrzebywałobym bym wygrzebywało	wygrzebywalibyśmy byśmy wygrzebywali	wygrzebywałybyśmy byśmy wygrzebywały
2 os.	wygrzebywałbyś byś wygrzebywał	wygrzebywałabyś byś wygrzebywała	wygrzebywałobyś byś wygrzebywało	wygrzebywalibyście byście wygrzebywali	wygrzebywałybyście byście wygrzebywały
3 os.	wygrzebywałby by wygrzebywał	wygrzebywałaby by wygrzebywała	wygrzebywałoby by wygrzebywało	wygrzebywaliby by wygrzebywali	wygrzebywałyby by wygrzebywały

bezosobnik: wygrzebywano by

bezokolicznik: wygrzebywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wygrzebując

gerundium: wygrzebywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wygrzebywanie	wygrzebywania
D.	wygrzebywania	wygrzebywań
C.	wygrzebywaniu	wygrzebywaniom
B.	wygrzebywanie	wygrzebywania
N.	wygrzebywaniem	wygrzebywaniami
Ms.	wygrzebywaniu	wygrzebywaniach
W.	wygrzebywanie	wygrzebywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wygrzebujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebująca
D.	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującej
C.	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującej
B.	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebującą
N.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującą
Ms.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebujące
D.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących
C.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym
B.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujące
N.	wygrzebującymi	wygrzebującymi	wygrzebującymi	wygrzebującymi
Ms.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: wygrzebywany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wygrzebywany	wygrzebywany	wygrzebywany	wygrzebywane	wygrzebywana
D.	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanej
C.	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanej
B.	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywany	wygrzebywane	wygrzebywaną
N.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywaną
Ms.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wygrzebywani	wygrzebywani	wygrzebywane	wygrzebywane
D.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych
C.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym
B.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywane
N.	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi
Ms.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych

odpowiednik aspektowy: wygrzebać

Składnia

wygrzebywać

CO + (SKĄD)

2. jamę

Definicja

robić wgłębienie, grzebiąc

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Połączenia

wygrzebywać dół, dołek, jamę, nieckę, norkę, ziemiankę
wygrzebywać palcami
wygrzebywać w dnie, w piasku, w śniegu

Cytaty

Szczerklina piaskowa wygrzebuje komorę i zaciąga tam sparaliżowaną jadem gąsienicę motyla, która żyje jeszcze parę tygodni, służąc larwom za stale świeży pokarm.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Siostra, 1996

Próbował wygrzebywać palcami małe jamki, których mógłby się chwycić, ale lód był za twardy, a śnieg za sypki.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Góry Żmijowe, 2006

Dla odbycia tarła zwierzęta płyną w górę rzek, po czym samica wygrzebuje w dnie płaskie zagłębienie, do którego zostają złożone i zapłodnione jaja.

źródło: NKJP: (sys): Pstrągi na rosół i grilla, Dziennik Powiatu Bytowskiego, 2000-08-25

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wygrzebuję	wygrzebujemy
2 os.	wygrzebujesz	wygrzebujecie
3 os.	wygrzebuje	wygrzebują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wygrzebywałem +(e)m wygrzebywał	wygrzebywałam +(e)m wygrzebywała	wygrzebywałom +(e)m wygrzebywało	wygrzebywaliśmy +(e)śmy wygrzebywali	wygrzebywałyśmy +(e)śmy wygrzebywały
2 os.	wygrzebywałeś +(e)ś wygrzebywał	wygrzebywałaś +(e)ś wygrzebywała	wygrzebywałoś +(e)ś wygrzebywało	wygrzebywaliście +(e)ście wygrzebywali	wygrzebywałyście +(e)ście wygrzebywały
3 os.	wygrzebywał	wygrzebywała	wygrzebywało	wygrzebywali	wygrzebywały

bezosobnik: wygrzebywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wygrzebywał będę wygrzebywać	będę wygrzebywała będę wygrzebywać	będę wygrzebywało będę wygrzebywać	będziemy wygrzebywali będziemy wygrzebywać	będziemy wygrzebywały będziemy wygrzebywać
2 os.	będziesz wygrzebywał będziesz wygrzebywać	będziesz wygrzebywała będziesz wygrzebywać	będziesz wygrzebywało będziesz wygrzebywać	będziecie wygrzebywali będziecie wygrzebywać	będziecie wygrzebywały będziecie wygrzebywać
3 os.	będzie wygrzebywał będzie wygrzebywać	będzie wygrzebywała będzie wygrzebywać	będzie wygrzebywało będzie wygrzebywać	będą wygrzebywali będą wygrzebywać	będą wygrzebywały będą wygrzebywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wygrzebujmy
2 os.	wygrzebuj	wygrzebujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wygrzebywałbym bym wygrzebywał	wygrzebywałabym bym wygrzebywała	wygrzebywałobym bym wygrzebywało	wygrzebywalibyśmy byśmy wygrzebywali	wygrzebywałybyśmy byśmy wygrzebywały
2 os.	wygrzebywałbyś byś wygrzebywał	wygrzebywałabyś byś wygrzebywała	wygrzebywałobyś byś wygrzebywało	wygrzebywalibyście byście wygrzebywali	wygrzebywałybyście byście wygrzebywały
3 os.	wygrzebywałby by wygrzebywał	wygrzebywałaby by wygrzebywała	wygrzebywałoby by wygrzebywało	wygrzebywaliby by wygrzebywali	wygrzebywałyby by wygrzebywały

bezosobnik: wygrzebywano by

bezokolicznik: wygrzebywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wygrzebując

gerundium: wygrzebywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wygrzebywanie	wygrzebywania
D.	wygrzebywania	wygrzebywań
C.	wygrzebywaniu	wygrzebywaniom
B.	wygrzebywanie	wygrzebywania
N.	wygrzebywaniem	wygrzebywaniami
Ms.	wygrzebywaniu	wygrzebywaniach
W.	wygrzebywanie	wygrzebywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wygrzebujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebująca
D.	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującej
C.	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującej
B.	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebującą
N.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującą
Ms.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebujące
D.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących
C.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym
B.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujące
N.	wygrzebującymi	wygrzebującymi	wygrzebującymi	wygrzebującymi
Ms.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: wygrzebywany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wygrzebywany	wygrzebywany	wygrzebywany	wygrzebywane	wygrzebywana
D.	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanej
C.	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanej
B.	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywany	wygrzebywane	wygrzebywaną
N.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywaną
Ms.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wygrzebywani	wygrzebywani	wygrzebywane	wygrzebywane
D.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych
C.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym
B.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywane
N.	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi
Ms.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych

Składnia

wygrzebywać

CO + (w CZYM)

3. informacje

Definicja

pot.

wyszukiwać kogoś lub coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

wygrzebywać informacje, zdjęcia; zapomnianych autorów
wygrzebywać w archiwum; w pamięci

Cytaty

	W archiwach PWM wygrzebywał stare numery „Ruchu Muzycznego”, na łamach którego w latach czterdziestych odbyła się zażarta dyskusja między Tyrmandem a Kisielem na temat jazzu. źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 1992
	W archiwum ktoś wygrzebuje taśmę magnetofonową sprzed paru lat z nagraną rozmową między Aleksandrem Fefelowem, znanym FBI szpiegiem rosyjskim pracującym w Waszyngtonie, a niejakim „B”. źródło: NKJP: Michał Wichowski: Agent nr 1, CKM, 2001
	Jeszcze przed długą chwilę Ewa wygrzebuje w pamięci zdarzenia sprzed prawie dwudziestu lat. źródło: NKJP: Elżbieta Południakowa: Żona spokojna niesłychanie, Wieczór Wybrzeża, 2001-12-07
	To chyba właśnie wtedy dla rozweselenia coraz bardziej chmurnego Litwina Holoubek zaczął znosić, wygrzebywane nie wiadomo skąd, cokolwiek pikantne wileńskie kawały. źródło: NKJP: Opowieści, cz.II, Gazeta Wyborcza, 1993-12-30

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wygrzebuję	wygrzebujemy
2 os.	wygrzebujesz	wygrzebujecie
3 os.	wygrzebuje	wygrzebują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wygrzebywałem +(e)m wygrzebywał	wygrzebywałam +(e)m wygrzebywała	wygrzebywałom +(e)m wygrzebywało	wygrzebywaliśmy +(e)śmy wygrzebywali	wygrzebywałyśmy +(e)śmy wygrzebywały
2 os.	wygrzebywałeś +(e)ś wygrzebywał	wygrzebywałaś +(e)ś wygrzebywała	wygrzebywałoś +(e)ś wygrzebywało	wygrzebywaliście +(e)ście wygrzebywali	wygrzebywałyście +(e)ście wygrzebywały
3 os.	wygrzebywał	wygrzebywała	wygrzebywało	wygrzebywali	wygrzebywały

bezosobnik: wygrzebywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wygrzebywał będę wygrzebywać	będę wygrzebywała będę wygrzebywać	będę wygrzebywało będę wygrzebywać	będziemy wygrzebywali będziemy wygrzebywać	będziemy wygrzebywały będziemy wygrzebywać
2 os.	będziesz wygrzebywał będziesz wygrzebywać	będziesz wygrzebywała będziesz wygrzebywać	będziesz wygrzebywało będziesz wygrzebywać	będziecie wygrzebywali będziecie wygrzebywać	będziecie wygrzebywały będziecie wygrzebywać
3 os.	będzie wygrzebywał będzie wygrzebywać	będzie wygrzebywała będzie wygrzebywać	będzie wygrzebywało będzie wygrzebywać	będą wygrzebywali będą wygrzebywać	będą wygrzebywały będą wygrzebywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wygrzebujmy
2 os.	wygrzebuj	wygrzebujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wygrzebywałbym bym wygrzebywał	wygrzebywałabym bym wygrzebywała	wygrzebywałobym bym wygrzebywało	wygrzebywalibyśmy byśmy wygrzebywali	wygrzebywałybyśmy byśmy wygrzebywały
2 os.	wygrzebywałbyś byś wygrzebywał	wygrzebywałabyś byś wygrzebywała	wygrzebywałobyś byś wygrzebywało	wygrzebywalibyście byście wygrzebywali	wygrzebywałybyście byście wygrzebywały
3 os.	wygrzebywałby by wygrzebywał	wygrzebywałaby by wygrzebywała	wygrzebywałoby by wygrzebywało	wygrzebywaliby by wygrzebywali	wygrzebywałyby by wygrzebywały

bezosobnik: wygrzebywano by

bezokolicznik: wygrzebywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wygrzebując

gerundium: wygrzebywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wygrzebywanie	wygrzebywania
D.	wygrzebywania	wygrzebywań
C.	wygrzebywaniu	wygrzebywaniom
B.	wygrzebywanie	wygrzebywania
N.	wygrzebywaniem	wygrzebywaniami
Ms.	wygrzebywaniu	wygrzebywaniach
W.	wygrzebywanie	wygrzebywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wygrzebujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebująca
D.	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebującej
C.	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującemu	wygrzebującej
B.	wygrzebującego	wygrzebującego	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebującą
N.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującą
Ms.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wygrzebujący	wygrzebujący	wygrzebujące	wygrzebujące
D.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących
C.	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym	wygrzebującym
B.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujące
N.	wygrzebującymi	wygrzebującymi	wygrzebującymi	wygrzebującymi
Ms.	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących	wygrzebujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: wygrzebywany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wygrzebywany	wygrzebywany	wygrzebywany	wygrzebywane	wygrzebywana
D.	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywanej
C.	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanemu	wygrzebywanej
B.	wygrzebywanego	wygrzebywanego	wygrzebywany	wygrzebywane	wygrzebywaną
N.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywaną
Ms.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wygrzebywani	wygrzebywani	wygrzebywane	wygrzebywane
D.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych
C.	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym	wygrzebywanym
B.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywane
N.	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi	wygrzebywanymi
Ms.	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych	wygrzebywanych

odpowiednik aspektowy: wygrzebać

Składnia

Rz_osobowy

wygrzebywać

KOGO/CO

Data ostatniej modyfikacji: 26.11.2017