Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *sunǫti 'zacząć przesuwać, posuwać, pchnąć, posunąć, wepchnąć, wetknąć; przesuwać, posuwać; przesuwać się, posuwać się'
W etymologicznym związku z psł. *suti, *sovǫ ‘popychać, wpychać, posuwać, przesuwać, wsuwać’, *sovati, *sujǫ, skąd pol. suwać - współcześnie używany zwykle w czasownikach przedrostkowych, np. do-suwać, na-suwać, roz-suwać.
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Połączenia
- pochód sunie; sanie; chmury suną
- sunąć po szynach; po posadzce, po lodzie; po niebie
- sunąć bezszelestnie, dostojnie, majestatycznie, powoli
Cytaty
|
Małe figurki narciarzy spływały w dół zakosami, a potem niczym mrówki zbierały się w dole i jedna za drugą, jak na defiladzie, sunęły po linii wyciągu wolno w górę. źródło: NKJP: Paweł Huelle: Opowiadania na czas przeprowadzki, 2007 |
|
|
Odruchowo jednak przymykałem drzwi i winda sunęła w górę. źródło: NKJP: Remigiusz Grzela: Bądź moim Bogiem, 2007 |
|
|
Zanurzony w pachnącym, zielonym ukryciu, patrzyłem, jak suną po niebie obłoki. źródło: NKJP: Witold Zalewski: Pożegnanie twierdzy, 2000 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
sunę |
suniemy |
|||
| 2 os. |
suniesz |
suniecie |
|||
| 3 os. |
sunie |
suną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
sunąłem +(e)m sunął |
sunęłam +(e)m sunęła |
sunęłom +(e)m sunęło |
sunęliśmy +(e)śmy sunęli |
sunęłyśmy +(e)śmy sunęły |
| 2 os. |
sunąłeś +(e)ś sunął |
sunęłaś +(e)ś sunęła |
sunęłoś +(e)ś sunęło |
sunęliście +(e)ście sunęli |
sunęłyście +(e)ście sunęły |
| 3 os. |
sunął |
sunęła |
sunęło |
sunęli |
sunęły |
bezosobnik: sunięto
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę sunął będę sunąć |
będę sunęła będę sunąć |
będę sunęło będę sunąć |
będziemy sunęli będziemy sunąć |
będziemy sunęły będziemy sunąć |
| 2 os. |
będziesz sunął będziesz sunąć |
będziesz sunęła będziesz sunąć |
będziesz sunęło będziesz sunąć |
będziecie sunęli będziecie sunąć |
będziecie sunęły będziecie sunąć |
| 3 os. |
będzie sunął będzie sunąć |
będzie sunęła będzie sunąć |
będzie sunęło będzie sunąć |
będą sunęli będą sunąć |
będą sunęły będą sunąć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
suńmy |
|
| 2 os. |
suń |
suńcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
sunąłbym bym sunął |
sunęłabym bym sunęła |
sunęłobym bym sunęło |
sunęlibyśmy byśmy sunęli |
sunęłybyśmy byśmy sunęły |
| 2 os. |
sunąłbyś byś sunął |
sunęłabyś byś sunęła |
sunęłobyś byś sunęło |
sunęlibyście byście sunęli |
sunęłybyście byście sunęły |
| 3 os. |
sunąłby by sunął |
sunęłaby by sunęła |
sunęłoby by sunęło |
sunęliby by sunęli |
sunęłyby by sunęły |
bezosobnik: sunięto by
bezokolicznik: sunąć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
sunąc
gerundium: sunięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | sunięcie |
sunięcia |
| D. | sunięcia |
sunięć |
| C. | sunięciu |
sunięciom |
| B. | sunięcie |
sunięcia |
| N. | sunięciem |
sunięciami |
| Ms. | sunięciu |
sunięciach |
| W. | sunięcie |
sunięcia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: sunący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | sunący |
sunący |
sunący |
sunące |
sunąca |
| D. | sunącego |
sunącego |
sunącego |
sunącego |
sunącej |
| C. | sunącemu |
sunącemu |
sunącemu |
sunącemu |
sunącej |
| B. | sunącego |
sunącego |
sunący |
sunące |
sunącą |
| N. | sunącym |
sunącym |
sunącym |
sunącym |
sunącą |
| Ms. | sunącym |
sunącym |
sunącym |
sunącym |
sunącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | sunący |
sunący |
sunące |
sunące |
| D. | sunących |
sunących |
sunących |
sunących |
| C. | sunącym |
sunącym |
sunącym |
sunącym |
| B. | sunących |
sunących |
sunących |
sunące |
| N. | sunącymi |
sunącymi |
sunącymi |
sunącymi |
| Ms. | sunących |
sunących |
sunących |
sunących |
Składnia
|
+ | sunąć | + |
(po CZYM)
|