UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

litera

Chronologizacja

1521, SPXVI

Pochodzenie

łac. littera

1. w alfabecie

Definicja

jeden z zestawu znaków graficznych służących do zapisywania wyrazów w danym języku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

Połączenia

  • koślawe, krzywe, odwrócone, pochyłe, wykaligrafowane; mosiężne, złocone, złote; ozdobne; wypukłe, wytłoczone; czerwone, niebieskie, żółte; angielskie, greckie, hebrajskie, łacińskie, polskie litery
  • któraś litera alfabetu; imienia, nazwiska
  • litery i cyfry; litery i znaki
  • kolejność, kolor, krój, wielkość litery
  • litery się rozmazały
  • uczyć się liter
  • opuścić, wpisać literę; poznawać, rozróżniać, znać litery
  • oznaczać coś literami

Cytaty

Afisz, przed którym gromadzą się wczasowicze, różni się od innych przede wszystkim tym, że jest ręcznie malowany, każda litera innego koloru i kształtu: już to samo przyciąga wzrok.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zorro, załóż okulary!, 2001

Rzeczy banalne, jak malowanie ścian, powierzał uczniom, sobie rezerwował szyldy, zwłaszcza kiedy było w nich dużo liter. Przepadał za literami. Zachwycał go sam ich kształt. Godzinami potrafił kreślić coraz kunsztowniejsze znaki.

źródło: NKJP: Hanna Krall: Ta z Hamburga, Gazeta Wyborcza, 1992-01-25

Mania nigdy nie dostała piątki, bo robiła koślawe szlaczki i nierówno stawiała litery.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. litera
litery
D. litery
liter
C. literze
literom
B. literę
litery
N. literą
literami
Ms. literze
literach
W. litero
litery

2. w akcie prawnym

Definicja

praw. 
element struktury tekstu aktu prawnego, podrzędny wobec artykułu, ustępu i punktu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Cytaty

– Wszystko przez artykuł 16, ustęp 1, punkt 43, litera c, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - wylicza [...] prezes T[...]. Ten właśnie artykuł powoduje, że bank będzie mógł w korzystny dla siebie sposób wliczyć nie spłacony dług [...] w swoje straty dopiero, gdy firma ta ogłosi upadłość.

źródło: NKJP: Wszystko przez jeden artykuł, Gazeta Poznańska, 2003-01-21

W kodeksie pracy, w art. 24114 pkcie 2 w literze „c”, wyraźnie przewidziano natomiast możliwość zawierania takiego układu przez przewodniczącego zarządu gminy.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 73. posiedzenia Senatu RP w dniu 23 maja 1996 r.

W 6. poprawce do art. 6 ust. 1 pkt 1 wnioskodawca proponuje, aby po lit. c dodać literę stanowiącą, że restrukturyzacji podlegają również znane na dzień 30 czerwca 2002 r. zaległości z tytułu wpłat do budżetu państwa na podstawie ustawy o cenach.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 30.08.2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. litera
litery
D. litery
liter
C. literze
literom
B. literę
litery
N. literą
literami
Ms. literze
literach
W. litero
litery

Skróty

lit.

3. ustawy

Definicja

dosłowne brzmienie wskazanego tekstu prawnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

antonimy:  duch

Połączenia

  • litera konstytucji, prawa, przepisu, ustawy
  • duch i litera czegoś
  • zgodny z literą czegoś
  • przestrzegać, trzymać się litery czegoś
  • wynikać z litery czegoś

Cytaty

Rząd zgodnie z literą prawa nie miesza się do tych rozmów, ale... Może mieć skłonność do jednej ze stron i ułatwić osiągnięcie korzystnego dla niej kompromisu.

źródło: NKJP: Marta Wesołkowska: Strajk po szwedzku, Polityka, 1980

Współczuję mu i rozmawiałem z nim, ale musimy wszyscy trzymać się litery przepisów.

źródło: NKJP: Grzegorz Okoński: Wpadł do dziury niech cierpi!?, Gazeta Poznańska, 2002-01-08

Trzeba kierować się nie tylko literą ustawy, ale także zdrowym rozsądkiem.

źródło: NKJP: Anna Góra: Dyskusyjny dochód małżonków, Trybuna Śląska, 2004-05-25

Wypełnianie górnych limitów, o których mówił pan minister, jest stosowaniem się do litery zarządzenia wydanego w 1992 r. [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 25.05.1995 r.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. litera
litery
D. litery
liter
C. literze
literom
B. literę
litery
N. literą
literami
Ms. literze
literach
W. litero
litery

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + litera +
CZEGO

Frazeologizmy

cztery litery
drukowana litera
ktoś składa litery
mała litera
martwa litera
pismo gotyckie
litery gotyckie
wielka litera
duża litera
Data ostatniej modyfikacji: 24.06.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj