UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

arbiter

Chronologizacja

1582, SPXVI

Pochodzenie

łac. arbiter 'świadek; sędzia'

1. w sporze

Definicja

urzęd. 
osoba powołana do rozstrzygnięcia sporu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozjemca

Połączenia

  • neutralny, niezależny arbiter; arbiter bankowy
  • arbiter w sporze
  • decyzja, orzeczenie, werdykt; stronniczość arbitra; grono, zespół; wynagrodzenie arbitrów
  • powołać/powoływać, wyznaczyć/wyznaczać arbitra

Cytaty

Tego samego dnia skonsultowaliśmy się z prawnikiem, który pracuje jako arbiter w sądzie polubownym [...].

źródło: NKJP: Krzysztof Gontarek: Gmail.pl - czy będzie kolejna wojna o polską domenę?, Dziennik Internautów, 2007-02-13

Przepraszam - przerwał Radek niezręczne milczenie. - Ale jeśli chcecie mnie obsadzić w roli arbitra, to muszę wiedzieć, o co się spieracie.

źródło: NKJP: Rafał A Ziemkiewicz: Żywina, 2008

Odwołanie zostało [...] na początku tygodnia odrzucone przez arbitrów z Urzędu Zamówień Publicznych.

źródło: NKJP: (BW): Lotniczą poszerzą wiosną, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-10-25

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. arbiter
arbitrzy
ndepr
arbitry
depr
D. arbitra
arbitrów
C. arbitrowi
arbitrom
B. arbitra
arbitrów
N. arbitrem
arbitrami
Ms. arbitrze
arbitrach
W. arbitrze
arbitrzy
ndepr
arbitry
depr

2. w sporcie

Definicja

sport. 
sędzia prowadzący zawody sportowe

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozjemca, sędzia

Połączenia

  • główny arbiter; arbiter piłkarski, ringowy
  • arbiter meczu, spotkania, zawodów; FIFA
  • gwizdek, reakcja arbitra
  • pretensje do arbitra
  • dyskusja z arbitrem
  • arbiter podyktował rzut karny, poprowadził (mecz, spotkanie), sędziuje

Cytaty

W drugiej połowie arbiter chciał wynagrodzić chorzowianom swój błąd i nie odgwizdał karnego po faulu na Bacy.

źródło: NKJP: Robert Błoński: I Liga Piłki Nożnej, 16. kolejka, Gazeta Wyborcza, 1994-11-21

Ważne jest, że każdy z arbitrów co najmniej raz w roku prowadzi zawody społecznie.

źródło: NKJP: Po zaciętej walce, Dziennik Polski, 2001-02-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. arbiter
arbitrzy
ndepr
arbitry
depr
D. arbitra
arbitrów
C. arbitrowi
arbitrom
B. arbitra
arbitrów
N. arbitrem
arbitrami
Ms. arbitrze
arbitrach
W. arbitrze
arbitrzy
ndepr
arbitry
depr

3. smaku

Definicja

książk. 
osoba, którą uznaje się za autorytet w jakiejś dziedzinie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

  • arbiter elegancji, gustu, mody, smaku

Cytaty

[...] Cecil Beaton - niegdysiejszy dandys, wyrafinowany artysta, arbiter smaku [...].

źródło: NKJP: Piękna sztuczność, Dziennik Polski, 2000-07-01

Jedni uważali go za arbitra elegancji, inni za niepoważnego bikiniarza.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 1992

Zaprzyjaźniwszy się prędko z jowialną kucharką Friedą i głupawym podkuchennym Karlem, awansowałem na głównego w rodzinie znawcę ziołowych przypraw i arbitra wybornego smaku.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Uczeń czarnoksiężnika, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. arbiter
arbitrzy
ndepr
arbitry
depr
D. arbitra
arbitrów
C. arbitrowi
arbitrom
B. arbitra
arbitrów
N. arbitrem
arbitrami
Ms. arbitrze
arbitrach
W. arbitrze
arbitrzy
ndepr
arbitry
depr

Składnia

bez ograniczeń + arbiter +
CZEGO

Frazeologizmy

sędzia liniowy
arbiter liniowy
Data ostatniej modyfikacji: 14.02.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json