Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. stać (stanę)
1. spotkać
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
ATEMATYCZNY
Połączenia
- zastać drzwi zamknięte; jakąś sytuację
- zastana rzeczywistość
- zastać w domu, w hotelu, w kuchni
Cytaty
|
O Auguście mówiono, że zastał miasto ceglane, a zostawił marmurowe. źródło: NKJP: Marek Borucki: Polacy w Rzymie : od czasów Mieszka I do Jana Pawła II, 1995 |
|
|
Kiedy o umówionej godzinie nasi „wywiadowcy” zjawili się pod wskazanym adresem, zastali drzwi zamknięte na głucho. źródło: NKJP: Mateusz Cieślak: Na piękne oczy, Trybuna Śląska, 2002-01-23 |
|
|
Pierwsze, przybyłe na miejsce jednostki straży pożarnej zastały sytuację trudną do opanowania. źródło: NKJP: Jmaz: Gigantyczny pożar, Wieści Podwarszawskie, 2009-05-10 |
|
|
Nie wiedziałem, co zastanę na miejscu. Kogo zobaczę. źródło: NKJP: Remigiusz Grzela: Bądź moim Bogiem (?), 2007 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zastanę |
zastaniemy |
|||
| 2 os. |
zastaniesz |
zastaniecie |
|||
| 3 os. |
zastanie |
zastaną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zastałem +(e)m zastał |
zastałam +(e)m zastała |
zastałom +(e)m zastało |
zastaliśmy +(e)śmy zastali |
zastałyśmy +(e)śmy zastały |
| 2 os. |
zastałeś +(e)ś zastał |
zastałaś +(e)ś zastała |
zastałoś +(e)ś zastało |
zastaliście +(e)ście zastali |
zastałyście +(e)ście zastały |
| 3 os. |
zastał |
zastała |
zastało |
zastali |
zastały |
bezosobnik: zastano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zastańmy |
|
| 2 os. |
zastań |
zastańcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zastałbym bym zastał |
zastałabym bym zastała |
zastałobym bym zastało |
zastalibyśmy byśmy zastali |
zastałybyśmy byśmy zastały |
| 2 os. |
zastałbyś byś zastał |
zastałabyś byś zastała |
zastałobyś byś zastało |
zastalibyście byście zastali |
zastałybyście byście zastały |
| 3 os. |
zastałby by zastał |
zastałaby by zastała |
zastałoby by zastało |
zastaliby by zastali |
zastałyby by zastały |
bezosobnik: zastano by
bezokolicznik: zastać
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zastawszy
gerundium: zastanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zastanie |
zastania |
| D. | zastania |
zastań |
| C. | zastaniu |
zastaniom |
| B. | zastanie |
zastania |
| N. | zastaniem |
zastaniami |
| Ms. | zastaniu |
zastaniach |
| W. | zastanie |
zastania |
imiesłów przymiotnikowy bierny: zastany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zastany |
zastany |
zastany |
zastane |
zastana |
| D. | zastanego |
zastanego |
zastanego |
zastanego |
zastanej |
| C. | zastanemu |
zastanemu |
zastanemu |
zastanemu |
zastanej |
| B. | zastanego |
zastanego |
zastany |
zastane |
zastaną |
| N. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastaną |
| Ms. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zastani |
zastani |
zastane |
zastane |
| D. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastanych |
| C. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
| B. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastane |
| N. | zastanymi |
zastanymi |
zastanymi |
zastanymi |
| Ms. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastanych |
odpowiednik aspektowy: zastawać
Składnia
|
+ | zastać | + |
CO +
GDZIE
|
2. kogoś w domu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Połączenia
- zastać kogoś w domu
- nie zastać nikogo
- kiedy mogę cię zastać?
Cytaty
|
W jednym z listów podał mi swój telefon i poprosił o mój, bo chętnie by nieraz zadzwonił. Nie wypadało odmówić, ale zaznaczyłem, że trudno mnie w domu zastać. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007 |
|
|
Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może oddać pismo sądowe innemu dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu, dozorcy lub właściwemu organowi gminy. źródło: NKJP: (ES): Bo wezwanie odebrano, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-11-16 |
|
|
Mało kiedy można go zastać wieczorem w hotelu. źródło: NKJP: Henryk Sekulski: Przebitka, 2001 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zastanę |
zastaniemy |
|||
| 2 os. |
zastaniesz |
zastaniecie |
|||
| 3 os. |
zastanie |
zastaną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zastałem +(e)m zastał |
zastałam +(e)m zastała |
zastałom +(e)m zastało |
zastaliśmy +(e)śmy zastali |
zastałyśmy +(e)śmy zastały |
| 2 os. |
zastałeś +(e)ś zastał |
zastałaś +(e)ś zastała |
zastałoś +(e)ś zastało |
zastaliście +(e)ście zastali |
zastałyście +(e)ście zastały |
| 3 os. |
zastał |
zastała |
zastało |
zastali |
zastały |
bezosobnik: zastano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zastańmy |
|
| 2 os. |
zastań |
zastańcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zastałbym bym zastał |
zastałabym bym zastała |
zastałobym bym zastało |
zastalibyśmy byśmy zastali |
zastałybyśmy byśmy zastały |
| 2 os. |
zastałbyś byś zastał |
zastałabyś byś zastała |
zastałobyś byś zastało |
zastalibyście byście zastali |
zastałybyście byście zastały |
| 3 os. |
zastałby by zastał |
zastałaby by zastała |
zastałoby by zastało |
zastaliby by zastali |
zastałyby by zastały |
bezosobnik: zastano by
bezokolicznik: zastać
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zastawszy
gerundium: zastanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zastanie |
zastania |
| D. | zastania |
zastań |
| C. | zastaniu |
zastaniom |
| B. | zastanie |
zastania |
| N. | zastaniem |
zastaniami |
| Ms. | zastaniu |
zastaniach |
| W. | zastanie |
zastania |
imiesłów przymiotnikowy bierny: zastany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zastany |
zastany |
zastany |
zastane |
zastana |
| D. | zastanego |
zastanego |
zastanego |
zastanego |
zastanej |
| C. | zastanemu |
zastanemu |
zastanemu |
zastanemu |
zastanej |
| B. | zastanego |
zastanego |
zastany |
zastane |
zastaną |
| N. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastaną |
| Ms. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zastani |
zastani |
zastane |
zastane |
| D. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastanych |
| C. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
| B. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastane |
| N. | zastanymi |
zastanymi |
zastanymi |
zastanymi |
| Ms. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastanych |
odpowiednik aspektowy: zastawać
Składnia
|
|
+ | zastać | + |
KOGO +
GDZIE
|
3. nastąpić
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
ATEMATYCZNY
Połączenia
- świt, wieczór zastał; burza, noc, wojna zastała kogoś gdzieś
Cytaty
|
Jak się okazało, niefortunnego turystę w drodze na Turbacz zastała burza, więc schronił się w bacówce. źródło: NKJP: fig.: Z kroniki GOPR -Zagubieni, Tygodnik Podhalański, 1999 |
|
|
Wojna zastała Ignacego w Warszawie, gdzie mieszkał u siostry matki [...]. źródło: NKJP: Joanna Bator: Piaskowa Góra, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zastanę |
zastaniemy |
|||
| 2 os. |
zastaniesz |
zastaniecie |
|||
| 3 os. |
zastanie |
zastaną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zastałem +(e)m zastał |
zastałam +(e)m zastała |
zastałom +(e)m zastało |
zastaliśmy +(e)śmy zastali |
zastałyśmy +(e)śmy zastały |
| 2 os. |
zastałeś +(e)ś zastał |
zastałaś +(e)ś zastała |
zastałoś +(e)ś zastało |
zastaliście +(e)ście zastali |
zastałyście +(e)ście zastały |
| 3 os. |
zastał |
zastała |
zastało |
zastali |
zastały |
bezosobnik: zastano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zastańmy |
|
| 2 os. |
zastań |
zastańcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zastałbym bym zastał |
zastałabym bym zastała |
zastałobym bym zastało |
zastalibyśmy byśmy zastali |
zastałybyśmy byśmy zastały |
| 2 os. |
zastałbyś byś zastał |
zastałabyś byś zastała |
zastałobyś byś zastało |
zastalibyście byście zastali |
zastałybyście byście zastały |
| 3 os. |
zastałby by zastał |
zastałaby by zastała |
zastałoby by zastało |
zastaliby by zastali |
zastałyby by zastały |
bezosobnik: zastano by
bezokolicznik: zastać
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zastawszy
gerundium: zastanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zastanie |
zastania |
| D. | zastania |
zastań |
| C. | zastaniu |
zastaniom |
| B. | zastanie |
zastania |
| N. | zastaniem |
zastaniami |
| Ms. | zastaniu |
zastaniach |
| W. | zastanie |
zastania |
imiesłów przymiotnikowy bierny: zastany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zastany |
zastany |
zastany |
zastane |
zastana |
| D. | zastanego |
zastanego |
zastanego |
zastanego |
zastanej |
| C. | zastanemu |
zastanemu |
zastanemu |
zastanemu |
zastanej |
| B. | zastanego |
zastanego |
zastany |
zastane |
zastaną |
| N. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastaną |
| Ms. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zastani |
zastani |
zastane |
zastane |
| D. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastanych |
| C. | zastanym |
zastanym |
zastanym |
zastanym |
| B. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastane |
| N. | zastanymi |
zastanymi |
zastanymi |
zastanymi |
| Ms. | zastanych |
zastanych |
zastanych |
zastanych |
odpowiednik aspektowy: zastawać
Składnia
| Rznieżywotny | + | zastać | + |
KOGO +
GDZIE
|