UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przywyknąć

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI

Pochodzenie

Czasownik z przedrostkiem przy- od psł. *vyknǫti 'zaczynać się przyzwyczajać, nabierać przyzwyczajenia, nawyku, wprawy, uczyć się czegoś'

Definicja

zacząć uważać jakieś sytuacje, osoby lub rzeczy za zwyczajne i normalne pod wpływem dłuższego kontaktu z nimi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  oswoić się, przyswoić się, przyzwyczaić się
antonimy:  odwyknąć

Połączenia

  • ludzie, Polacy przywykli; oczy przywykły
  • przywyknąć do sytuacji, do warunków; do pracy, do życia w luksusie; do luksusu; do samotności; do atmosfery; do języka, do kuchni; do mroku, do widoku czegoś
  • przywyknąć od dzieciństwa, od dziecka
  • szybko przywyknąć
  • musieć, zdążyć przywyknąć

Cytaty

Polacy przywykli, że każdej uroczystości rodzinnej, koleżeńskiej, zawodowej czy jubileuszowej towarzyszy alkohol.

źródło: NKJP: Jolanta Talarczyk: Wodzirej nie tańczy, Dziennik Zachodni, 2003-04-18

Przywykł do nienormowanego czasu pracy, bo nie miał innego wyjścia [...].

źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Czarna wdowa atakuje, 2009

Zanim jego oczy przywykły do mroku, letnia noc otuliła go szczelnie, zagarnęła miękko, jak nurt wody zagarnia pływaka.

źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1962

Dziwne, że lgnęli akurat do Profesora. Może dlatego że obcy. [...] Ale to właśnie dzięki niemu przywykli również do Janka.

źródło: NKJP: Daniel Odija: Kronika umarłych, 2010

Taka sytuacja literatury nie jest w zasadzie zupełną nowością, zwłaszcza w Polsce, gdzie od kilku pokoleń krytyka i czytelnicy przywykli oceniać literaturę z punktu widzenia użyteczności społecznej.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Klimat życia i klimat literatury: 1948-1967, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przywyknę
przywykniemy
2 os. przywykniesz
przywykniecie
3 os. przywyknie
przywykną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przywykłem
+(e)m przywykł
przywykłam
+(e)m przywykła
przywykłom
+(e)m przywykło
przywykliśmy
+(e)śmy przywykli
przywykłyśmy
+(e)śmy przywykły
2 os. przywykłeś
+(e)ś przywykł
przywykłaś
+(e)ś przywykła
przywykłoś
+(e)ś przywykło
przywykliście
+(e)ście przywykli
przywykłyście
+(e)ście przywykły
3 os. przywykł
przywykła
przywykło
przywykli
przywykły

bezosobnik: przywyknięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przywyknijmy
2 os. przywyknij
przywyknijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przywykłbym
bym przywykł
przywykłabym
bym przywykła
przywykłobym
bym przywykło
przywyklibyśmy
byśmy przywykli
przywykłybyśmy
byśmy przywykły
2 os. przywykłbyś
byś przywykł
przywykłabyś
byś przywykła
przywykłobyś
byś przywykło
przywyklibyście
byście przywykli
przywykłybyście
byście przywykły
3 os. przywykłby
by przywykł
przywykłaby
by przywykła
przywykłoby
by przywykło
przywykliby
by przywykli
przywykłyby
by przywykły

bezosobnik: przywyknięto by

bezokolicznik: przywyknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przywykłszy

gerundium: przywyknięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przywyknięcie
przywyknięcia
D. przywyknięcia
przywyknięć
C. przywyknięciu
przywyknięciom
B. przywyknięcie
przywyknięcia
N. przywyknięciem
przywyknięciami
Ms. przywyknięciu
przywyknięciach
W. przywyknięcie
przywyknięcia

odpowiednik aspektowy: przywykać

Składnia

bez ograniczeń + przywyknąć +
(do KOGO/CZEGO)
bez ograniczeń + przywyknąć +
BEZOKOLICZNIK
bez ograniczeń + przywyknąć +
(że ZDANIE)
Data ostatniej modyfikacji: 02.12.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json