UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oświecić

Chronologizacja

XIV w., Bańk

Pochodzenie

psł. *o(b)světiti

1. drogę

Definicja

książk.

sprawić, że coś staje się jasne dzięki skierowanemu na to światłu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:

oświetlić

Połączenia

księżyc oświecił; słońce oświeciło coś

Cytaty

Supernowe zaliczają się do efektownych zjawisk na niebie. Jasność podczas eksplozji jest tak wielka, że może oświecić całą galaktykę.

źródło: NKJP: xx: 10-letnia astronomka, Dziennik Zachodni, 2011-01-11

Vincent ustawił kod umożliwiający otwarcie walizki Marcellusa. Spojrzał do środka. Złoty blask oświecił jego twarz.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	oświecę	oświecimy
2 os.	oświecisz	oświecicie
3 os.	oświeci	oświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oświeciłem +(e)m oświecił	oświeciłam +(e)m oświeciła	oświeciłom +(e)m oświeciło	oświeciliśmy +(e)śmy oświecili	oświeciłyśmy +(e)śmy oświeciły
2 os.	oświeciłeś +(e)ś oświecił	oświeciłaś +(e)ś oświeciła	oświeciłoś +(e)ś oświeciło	oświeciliście +(e)ście oświecili	oświeciłyście +(e)ście oświeciły
3 os.	oświecił	oświeciła	oświeciło	oświecili	oświeciły

bezosobnik: oświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		oświećmy
2 os.	oświeć	oświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oświeciłbym bym oświecił	oświeciłabym bym oświeciła	oświeciłobym bym oświeciło	oświecilibyśmy byśmy oświecili	oświeciłybyśmy byśmy oświeciły
2 os.	oświeciłbyś byś oświecił	oświeciłabyś byś oświeciła	oświeciłobyś byś oświeciło	oświecilibyście byście oświecili	oświeciłybyście byście oświeciły
3 os.	oświeciłby by oświecił	oświeciłaby by oświeciła	oświeciłoby by oświeciło	oświeciliby by oświecili	oświeciłyby by oświeciły

bezosobnik: oświecono by

bezokolicznik: oświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oświeciwszy

gerundium: oświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oświecenie	oświecenia
D.	oświecenia	oświeceń
C.	oświeceniu	oświeceniom
B.	oświecenie	oświecenia
N.	oświeceniem	oświeceniami
Ms.	oświeceniu	oświeceniach
W.	oświecenie	oświecenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: oświecony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	oświecony	oświecony	oświecony	oświecone	oświecona
D.	oświeconego	oświeconego	oświeconego	oświeconego	oświeconej
C.	oświeconemu	oświeconemu	oświeconemu	oświeconemu	oświeconej
B.	oświeconego	oświeconego	oświecony	oświecone	oświeconą
N.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconą
Ms.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	oświeceni	oświeceni	oświecone	oświecone
D.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświeconych
C.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym
B.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświecone
N.	oświeconymi	oświeconymi	oświeconymi	oświeconymi
Ms.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświeconych

odpowiednik aspektowy: oświecać

Składnia

oświecić

2. człowieka

Definicja

sprawić, że ktoś zaczyna poznawać sens czegoś oraz rozumieć sprawy i procesy w otaczającym świecie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

Bóg, Duch Święty, Jezus oświecił; myśl oświeciła
oświecić ducha, duszę, rozum, umysł; człowieka

Cytaty

	Kolejnym pokoleniom wydaje się, że żyją w wyjątkowych, przełomowych i zazwyczaj strasznych czasach. „ Już starożytni Grecy...” - mówimy potocznie, gdy z rzadka oświeci nas myśl, że podobne naszym doświadczenia były już „ przerabiane” . źródło: NKJP: Helena Zaworska: Jaką Europę wybieramy, Gazeta Wyborcza, 1992-04-15
	Tylko ta Prawda, którą jest Jezus Chrystus, zdolna jest oświecić rozum, oczyścić serce i ukształtować ludzką wolność. źródło: NKJP: Barbara Madajczyk-Krasowska: Tęsknota za szacunkiem, Dziennik Bałtycki, 1999-06-19
	- Chodźmy do mego gabinetu koniaku się napić. Może nas jaka myśl oświeci. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005
	[...] Wejdźmy w Nowy Rok, może coś nas oświeci. źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	oświecę	oświecimy
2 os.	oświecisz	oświecicie
3 os.	oświeci	oświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oświeciłem +(e)m oświecił	oświeciłam +(e)m oświeciła	oświeciłom +(e)m oświeciło	oświeciliśmy +(e)śmy oświecili	oświeciłyśmy +(e)śmy oświeciły
2 os.	oświeciłeś +(e)ś oświecił	oświeciłaś +(e)ś oświeciła	oświeciłoś +(e)ś oświeciło	oświeciliście +(e)ście oświecili	oświeciłyście +(e)ście oświeciły
3 os.	oświecił	oświeciła	oświeciło	oświecili	oświeciły

bezosobnik: oświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		oświećmy
2 os.	oświeć	oświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oświeciłbym bym oświecił	oświeciłabym bym oświeciła	oświeciłobym bym oświeciło	oświecilibyśmy byśmy oświecili	oświeciłybyśmy byśmy oświeciły
2 os.	oświeciłbyś byś oświecił	oświeciłabyś byś oświeciła	oświeciłobyś byś oświeciło	oświecilibyście byście oświecili	oświeciłybyście byście oświeciły
3 os.	oświeciłby by oświecił	oświeciłaby by oświeciła	oświeciłoby by oświeciło	oświeciliby by oświecili	oświeciłyby by oświeciły

bezosobnik: oświecono by

bezokolicznik: oświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oświeciwszy

gerundium: oświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oświecenie	oświecenia
D.	oświecenia	oświeceń
C.	oświeceniu	oświeceniom
B.	oświecenie	oświecenia
N.	oświeceniem	oświeceniami
Ms.	oświeceniu	oświeceniach
W.	oświecenie	oświecenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: oświecony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	oświecony	oświecony	oświecony	oświecone	oświecona
D.	oświeconego	oświeconego	oświeconego	oświeconego	oświeconej
C.	oświeconemu	oświeconemu	oświeconemu	oświeconemu	oświeconej
B.	oświeconego	oświeconego	oświecony	oświecone	oświeconą
N.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconą
Ms.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	oświeceni	oświeceni	oświecone	oświecone
D.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświeconych
C.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym
B.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświecone
N.	oświeconymi	oświeconymi	oświeconymi	oświeconymi
Ms.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświeconych

odpowiednik aspektowy: oświecać

Składnia

oświecić

KOGO/CO

3. społeczeństwo

Definicja

książk.

przekazać wiedzę lub jakiś zasób wiadomości w taki sposób, żeby stały się znane dużym grupom ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata pozaszkolne formy nauczania

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

uświadomić

Połączenia

oświecić ludzi, społeczeństwo

Cytaty

Ja sam najpierw zatrudniałem ludzi, którzy potrafili oświecić i przeszkolić personel więzienny, aby razem z nim zmieniać tradycyjne sposoby działania.

źródło: NKJP: Wiktor Osiatyński: O zbrodniach i karach, 2003

Pisząc tę książkę, chciałem oświecić ludzi i pomóc im.

źródło: NKJP: Marcin Dziedzic: Wróciłem z zaświatów, Super Express, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	oświecę	oświecimy
2 os.	oświecisz	oświecicie
3 os.	oświeci	oświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oświeciłem +(e)m oświecił	oświeciłam +(e)m oświeciła	oświeciłom +(e)m oświeciło	oświeciliśmy +(e)śmy oświecili	oświeciłyśmy +(e)śmy oświeciły
2 os.	oświeciłeś +(e)ś oświecił	oświeciłaś +(e)ś oświeciła	oświeciłoś +(e)ś oświeciło	oświeciliście +(e)ście oświecili	oświeciłyście +(e)ście oświeciły
3 os.	oświecił	oświeciła	oświeciło	oświecili	oświeciły

bezosobnik: oświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		oświećmy
2 os.	oświeć	oświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oświeciłbym bym oświecił	oświeciłabym bym oświeciła	oświeciłobym bym oświeciło	oświecilibyśmy byśmy oświecili	oświeciłybyśmy byśmy oświeciły
2 os.	oświeciłbyś byś oświecił	oświeciłabyś byś oświeciła	oświeciłobyś byś oświeciło	oświecilibyście byście oświecili	oświeciłybyście byście oświeciły
3 os.	oświeciłby by oświecił	oświeciłaby by oświeciła	oświeciłoby by oświeciło	oświeciliby by oświecili	oświeciłyby by oświeciły

bezosobnik: oświecono by

bezokolicznik: oświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oświeciwszy

gerundium: oświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oświecenie	oświecenia
D.	oświecenia	oświeceń
C.	oświeceniu	oświeceniom
B.	oświecenie	oświecenia
N.	oświeceniem	oświeceniami
Ms.	oświeceniu	oświeceniach
W.	oświecenie	oświecenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: oświecony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	oświecony	oświecony	oświecony	oświecone	oświecona
D.	oświeconego	oświeconego	oświeconego	oświeconego	oświeconej
C.	oświeconemu	oświeconemu	oświeconemu	oświeconemu	oświeconej
B.	oświeconego	oświeconego	oświecony	oświecone	oświeconą
N.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconą
Ms.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	oświeceni	oświeceni	oświecone	oświecone
D.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświeconych
C.	oświeconym	oświeconym	oświeconym	oświeconym
B.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświecone
N.	oświeconymi	oświeconymi	oświeconymi	oświeconymi
Ms.	oświeconych	oświeconych	oświeconych	oświeconych

odpowiednik aspektowy: oświecać

Składnia

oświecić

KOGO

Data ostatniej modyfikacji: 24.10.2020