UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odstępstwo

Chronologizacja

SPXVI, SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. odstąpić

1. od wiary

Definicja

książk. 
porzucenie wyznawanych dotychczas poglądów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • odstępstwo od ideałów, przekonań, wierzeń; wiary

Cytaty

Brzydziła się kłamstwem i zawsze starała się mówić prawdę, a obecna sytuacja niejako wymuszała na niej odstępstwo od jej zasad.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008

Najwyraźniej dostojnik uznał, iż najwyższy czas zemścić się, nie darował mi bowiem niegdysiejszego odstępstwa i zdrady.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

Roił się on od gorszących donosów na kolegów, m. in. zaatakował tam Wilhelmi brutalnie Kazimierza Brandysa za jego ostatnie książki, takie jak „Matka Królów”, które ocenił jako odstępstwo od partyjnej linii.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odstępstwo
odstępstwa
D. odstępstwa
odstępstw
C. odstępstwu
odstępstwom
B. odstępstwo
odstępstwa
N. odstępstwem
odstępstwami
Ms. odstępstwie
odstępstwach
W. odstępstwo
odstępstwa

Składnia

bez ograniczeń + odstępstwo +
od CZEGO

2. od zasad

Definicja

książk. 
postępowanie odmienne do przyjętych zasad

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • odstępstwo od norm, zasad (etycznych, moralnych, obyczajowych...); procedur, przepisów, reguł

Cytaty

[...] ponownie uznał za swoje zadanie napiętnowanie tego, co uważał za odstępstwo od zasad etycznych.

źródło: NKJP: Sam Williams: W obronie wolności, 2003

Jakiekolwiek odstępstwa od ustalonych zasad, jak krojenie na własną rękę, były bardzo surowo karane.

źródło: NKJP: Marek Idczak: Słony wiatr, 2007

[...] to film wybijający się spośród innych bolly produkcji. Zaskakuje nowoczesnym podejściem do fabuły oraz stroną techniczną. Mimo że generalnie trzyma się zasad rządzących popularnym kinem indyjskim, dużo w nim odstępstw od żelaznych reguł obyczajowych i filmowych.

źródło: NKJP: Ewa Drab: Być kimś!, Esensja, 2007-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odstępstwo
odstępstwa
D. odstępstwa
odstępstw
C. odstępstwu
odstępstwom
B. odstępstwo
odstępstwa
N. odstępstwem
odstępstwami
Ms. odstępstwie
odstępstwach
W. odstępstwo
odstępstwa

Składnia

bez ograniczeń + odstępstwo +
od CZEGO

3. od projektu

Definicja

książk. 
brak zgodności z pierwowzorem lub modelem

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • odstępstwo od projektu; schematu; prawdy; oryginału

Cytaty

Gdy coś się osunęło, poprawiał, przywracał porządek, żadnego odstępstwa od projektu. Deseczka obok deseczki, potem na krzyż, i znowu, aż powstało coś na podobieństwo studni albo wieży.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Biały kruk, 1996

Że ojczyzna jest pojęciem z tego zakresu co baśń i mit, powinniśmy wiedzieć jako czytelnicy „Pana Tadeusza”, który to utwór, paradoksalnie, może tylko w swojej warstwie socjologicznej, powieściowej, coś tam „odtwarza”. Jako uczeń gimnazjum byłem wrażliwy na mnóstwo w nim odstępstw od prawdy w przedstawieniu litewskiej przyrody, aż wreszcie zgodziłem się, że to baśń urealniona.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Ziemia Ulro, 1994

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odstępstwo
odstępstwa
D. odstępstwa
odstępstw
C. odstępstwu
odstępstwom
B. odstępstwo
odstępstwa
N. odstępstwem
odstępstwami
Ms. odstępstwie
odstępstwach
W. odstępstwo
odstępstwa

Składnia

bez ograniczeń + odstępstwo +
od CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 06.08.2012
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json