Chronologizacja
XV w., Bor
Pochodzenie
psł. *machati
1. ogonem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Relacje znaczeniowe
hiperonimy: | poruszać |
Połączenia
- machać dłonią, ogonem, ręką, nogą, skrzydłami; chusteczką, chorągiewką, laską, lizakiem, ścierką
- machać na pożegnanie
- machać w jakimś kierunku, w powietrzu
- machać beztrosko, powoli, rozpaczliwie, wesoło, zamaszyście; od niechcenia
Cytaty
Chłopcy usiedli rządkiem na drewnianym pomoście, machając bosymi stopami nad zielonkawą wodą. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004 |
|
Kiernacki skinął głową, wskazując machającego lizakiem policjanta. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004 |
|
Małe podskakują, machają skrzydłami i już niedługo zapewne zaczną latać. źródło: NKJP: Bociani azyl w Dozinach, Tygodnik Ciechanowski, 2003-08-01 |
|
Długi wąż drewnianych wagonów ciągnął się za sapiącym parowozem. Buchała para i leciały iskry, matki płakały, narzeczone machały chusteczkami, wspinając się na palce. źródło: NKJP: Magdalena Tulli: W czerwieni, 1999 |
|
Żal na to patrzeć, żałość. Machałem brzozową gałęzią nad padłym zwierzęciem i wróżyłem sobie swój tak samo przecież koński los. źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
1 os. |
macham |
machamy |
|||
2 os. |
machasz |
machacie |
|||
3 os. |
macha |
machają |
Czas przeszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
machałem +(e)m machał |
machałam +(e)m machała |
machałom +(e)m machało |
machaliśmy +(e)śmy machali |
machałyśmy +(e)śmy machały |
2 os. |
machałeś +(e)ś machał |
machałaś +(e)ś machała |
machałoś +(e)ś machało |
machaliście +(e)ście machali |
machałyście +(e)ście machały |
3 os. |
machał |
machała |
machało |
machali |
machały |
bezosobnik: machano
Czas przyszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
będę machał będę machać |
będę machała będę machać |
będę machało będę machać |
będziemy machali będziemy machać |
będziemy machały będziemy machać |
2 os. |
będziesz machał będziesz machać |
będziesz machała będziesz machać |
będziesz machało będziesz machać |
będziecie machali będziecie machać |
będziecie machały będziecie machać |
3 os. |
będzie machał będzie machać |
będzie machała będzie machać |
będzie machało będzie machać |
będą machali będą machać |
będą machały będą machać |
Tryb rozkazujący
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
1 os. |
machajmy |
|
2 os. |
machaj |
machajcie |
Tryb warunkowy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
machałbym bym machał |
machałabym bym machała |
machałobym bym machało |
machalibyśmy byśmy machali |
machałybyśmy byśmy machały |
2 os. |
machałbyś byś machał |
machałabyś byś machała |
machałobyś byś machało |
machalibyście byście machali |
machałybyście byście machały |
3 os. |
machałby by machał |
machałaby by machała |
machałoby by machało |
machaliby by machali |
machałyby by machały |
bezosobnik: machano by
bezokolicznik: machać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
machając
gerundium: machanie
rodzaj gramatyczny: ndk
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
M. | machanie |
machania |
D. | machania |
machań |
C. | machaniu |
machaniom |
B. | machanie |
machania |
N. | machaniem |
machaniami |
Ms. | machaniu |
machaniach |
W. | machanie |
machania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: machający
liczba pojedyncza | |||||
---|---|---|---|---|---|
m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
M. | machający |
machający |
machający |
machające |
machająca |
D. | machającego |
machającego |
machającego |
machającego |
machającej |
C. | machającemu |
machającemu |
machającemu |
machającemu |
machającej |
B. | machającego |
machającego |
machający |
machające |
machającą |
N. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
machającą |
Ms. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
machającej |
liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|
p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
M. | machający |
machający |
machające |
machające |
D. | machających |
machających |
machających |
machających |
C. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
B. | machających |
machających |
machających |
machające |
N. | machającymi |
machającymi |
machającymi |
machającymi |
Ms. | machających |
machających |
machających |
machających |
odpowiednik aspektowy: machnąć
Składnia
Rzżywotny | + | machać | + |
CZYM
|
2. legitymacją
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Relacje znaczeniowe
hiperonimy: | pokazywać |
Połączenia
- machać komuś kartką, legitymacją, jakimś świstkiem
- machać przed nosem, przed oczami
Cytaty
Kiedy przebierały się rano o siódmej i po robocie o trzeciej po południu, machały nam przed oczami różową bielizną jak toreadorki. źródło: NKJP: Edward Stachura: Cała jaskrawość, 2006 |
|
- Opuść ten kozik - uśmiechnął się pogardliwie Bazyl. - Twój bachor po moim podwórku biega, a ty mi przed nosem nożem machasz? źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002 |
|
Dobrze już napity Karol podszedł do nich, machając kusząco butelką. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
1 os. |
macham |
machamy |
|||
2 os. |
machasz |
machacie |
|||
3 os. |
macha |
machają |
Czas przeszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
machałem +(e)m machał |
machałam +(e)m machała |
machałom +(e)m machało |
machaliśmy +(e)śmy machali |
machałyśmy +(e)śmy machały |
2 os. |
machałeś +(e)ś machał |
machałaś +(e)ś machała |
machałoś +(e)ś machało |
machaliście +(e)ście machali |
machałyście +(e)ście machały |
3 os. |
machał |
machała |
machało |
machali |
machały |
bezosobnik: machano
Czas przyszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
będę machał będę machać |
będę machała będę machać |
będę machało będę machać |
będziemy machali będziemy machać |
będziemy machały będziemy machać |
2 os. |
będziesz machał będziesz machać |
będziesz machała będziesz machać |
będziesz machało będziesz machać |
będziecie machali będziecie machać |
będziecie machały będziecie machać |
3 os. |
będzie machał będzie machać |
będzie machała będzie machać |
będzie machało będzie machać |
będą machali będą machać |
będą machały będą machać |
Tryb rozkazujący
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
1 os. |
machajmy |
|
2 os. |
machaj |
machajcie |
Tryb warunkowy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
machałbym bym machał |
machałabym bym machała |
machałobym bym machało |
machalibyśmy byśmy machali |
machałybyśmy byśmy machały |
2 os. |
machałbyś byś machał |
machałabyś byś machała |
machałobyś byś machało |
machalibyście byście machali |
machałybyście byście machały |
3 os. |
machałby by machał |
machałaby by machała |
machałoby by machało |
machaliby by machali |
machałyby by machały |
bezosobnik: machano by
bezokolicznik: machać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
machając
gerundium: machanie
rodzaj gramatyczny: ndk
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
M. | machanie |
machania |
D. | machania |
machań |
C. | machaniu |
machaniom |
B. | machanie |
machania |
N. | machaniem |
machaniami |
Ms. | machaniu |
machaniach |
W. | machanie |
machania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: machający
liczba pojedyncza | |||||
---|---|---|---|---|---|
m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
M. | machający |
machający |
machający |
machające |
machająca |
D. | machającego |
machającego |
machającego |
machającego |
machającej |
C. | machającemu |
machającemu |
machającemu |
machającemu |
machającej |
B. | machającego |
machającego |
machający |
machające |
machającą |
N. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
machającą |
Ms. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
machającej |
liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|
p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
M. | machający |
machający |
machające |
machające |
D. | machających |
machających |
machających |
machających |
C. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
B. | machających |
machających |
machających |
machające |
N. | machającymi |
machającymi |
machającymi |
machającymi |
Ms. | machających |
machających |
machających |
machających |
odpowiednik aspektowy: machnąć
Składnia
Rzosobowy | + | machać | + |
(KOMU) +
CZYM
|
3. łopatą
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy
Relacje znaczeniowe
hiperonimy: | pracować |
Połączenia
- machać kielnią, kosą, łopatą
- machać dobrze, solidnie
Cytaty
Maria, która nie żałowała miotły z brzozowych witek, nie mogła się nadziwić, że w tym kącie tak szybko się brudzi. Czasem zdawało się jej, że widzi duże, wygłodzone oczy, ale machała miotłą i oddawała się dalszej krzątaninie. źródło: NKJP: Wit Szostak: Oberki do końca świata, 2007 |
|
Na wybielonych ścianach widniały karykatury gospodarza. Zwłaszcza jedna, Czeczota, była niemal prorocza, bo przedstawiała Wilusia jako budowniczego na szczycie muru i kolegów żwawo u jego stóp machających kilofami, pchających taczki pełne cegieł. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995 |
|
Pracowali jak zwykle niechętnie, ale by nie zmarznąć, musieli solidnie machać drewnianymi łopatami. źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998 |
|
Sos holenderski według przepisu: ubić żółtka. Macham trzepaczką i nic, może „ubić” znaczy „ukręcić”? źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Polka, 2001 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
1 os. |
macham |
machamy |
|||
2 os. |
machasz |
machacie |
|||
3 os. |
macha |
machają |
Czas przeszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
machałem +(e)m machał |
machałam +(e)m machała |
machałom +(e)m machało |
machaliśmy +(e)śmy machali |
machałyśmy +(e)śmy machały |
2 os. |
machałeś +(e)ś machał |
machałaś +(e)ś machała |
machałoś +(e)ś machało |
machaliście +(e)ście machali |
machałyście +(e)ście machały |
3 os. |
machał |
machała |
machało |
machali |
machały |
bezosobnik: machano
Czas przyszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
będę machał będę machać |
będę machała będę machać |
będę machało będę machać |
będziemy machali będziemy machać |
będziemy machały będziemy machać |
2 os. |
będziesz machał będziesz machać |
będziesz machała będziesz machać |
będziesz machało będziesz machać |
będziecie machali będziecie machać |
będziecie machały będziecie machać |
3 os. |
będzie machał będzie machać |
będzie machała będzie machać |
będzie machało będzie machać |
będą machali będą machać |
będą machały będą machać |
Tryb rozkazujący
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
1 os. |
machajmy |
|
2 os. |
machaj |
machajcie |
Tryb warunkowy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
machałbym bym machał |
machałabym bym machała |
machałobym bym machało |
machalibyśmy byśmy machali |
machałybyśmy byśmy machały |
2 os. |
machałbyś byś machał |
machałabyś byś machała |
machałobyś byś machało |
machalibyście byście machali |
machałybyście byście machały |
3 os. |
machałby by machał |
machałaby by machała |
machałoby by machało |
machaliby by machali |
machałyby by machały |
bezosobnik: machano by
bezokolicznik: machać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
machając
gerundium: machanie
rodzaj gramatyczny: ndk
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
M. | machanie |
machania |
D. | machania |
machań |
C. | machaniu |
machaniom |
B. | machanie |
machania |
N. | machaniem |
machaniami |
Ms. | machaniu |
machaniach |
W. | machanie |
machania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: machający
liczba pojedyncza | |||||
---|---|---|---|---|---|
m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
M. | machający |
machający |
machający |
machające |
machająca |
D. | machającego |
machającego |
machającego |
machającego |
machającej |
C. | machającemu |
machającemu |
machającemu |
machającemu |
machającej |
B. | machającego |
machającego |
machający |
machające |
machającą |
N. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
machającą |
Ms. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
machającej |
liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|
p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
M. | machający |
machający |
machające |
machające |
D. | machających |
machających |
machających |
machających |
C. | machającym |
machającym |
machającym |
machającym |
B. | machających |
machających |
machających |
machające |
N. | machającymi |
machającymi |
machającymi |
machającymi |
Ms. | machających |
machających |
machających |
machających |
Składnia
Rzosobowy | + | machać | + |
CZYM
|