Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. przeć (przed siebie)
1. na ścianę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ciężar
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Połączenia
- naprzeć całym ciężarem, ciałem, ramieniem na coś
- naprzeć na drzwi, na ścianę
Cytaty
|
Westchnąłem, naparłem na wózek, żeby wypchnąć koła z błota, i wtedy bardziej wyczułem, niż usłyszałem za sobą, pełen lęku krzyk Zosi. źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Sanatorium, 2005 |
|
|
Do dziś jest żywa pamięć o panu Anuszewskim, który - gdy nagle zabrakło worków z piaskiem, a fala naparła - własnym ciałem zasłonił otwór i powstrzymywał wodę, dopóki nie doniesiono worków. źródło: NKJP: Zwyczajne dobro, Dziennik Polski, 1999-12-27 |
|
|
Przecisnąłem się do okna i spróbowałem je otworzyć. Metalowa klamka została mi w dłoni. Naparłem ramieniem na spróchniałą ramę. Ustąpiła. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
naprę |
naprzemy |
|||
| 2 os. |
naprzesz |
naprzecie |
|||
| 3 os. |
naprze |
naprą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
naparłem +(e)m naparł |
naparłam +(e)m naparła |
naparłom +(e)m naparło |
naparliśmy +(e)śmy naparli |
naparłyśmy +(e)śmy naparły |
| 2 os. |
naparłeś +(e)ś naparł |
naparłaś +(e)ś naparła |
naparłoś +(e)ś naparło |
naparliście +(e)ście naparli |
naparłyście +(e)ście naparły |
| 3 os. |
naparł |
naparła |
naparło |
naparli |
naparły |
bezosobnik: naparto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
naprzyjmy |
|
| 2 os. |
naprzyj |
naprzyjcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
naparłbym bym naparł |
naparłabym bym naparła |
naparłobym bym naparło |
naparlibyśmy byśmy naparli |
naparłybyśmy byśmy naparły |
| 2 os. |
naparłbyś byś naparł |
naparłabyś byś naparła |
naparłobyś byś naparło |
naparlibyście byście naparli |
naparłybyście byście naparły |
| 3 os. |
naparłby by naparł |
naparłaby by naparła |
naparłoby by naparło |
naparliby by naparli |
naparłyby by naparły |
bezosobnik: naparto by
bezokolicznik: naprzeć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
naparłszy
gerundium: naparcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | naparcie |
naparcia |
| D. | naparcia |
naparć |
| C. | naparciu |
naparciom |
| B. | naparcie |
naparcia |
| N. | naparciem |
naparciami |
| Ms. | naparciu |
naparciach |
| W. | naparcie |
naparcia |
odpowiednik aspektowy: napierać
Składnia
|
+ | naprzeć | + |
(na KOGO/CO)
|
2. na wroga
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem
Cytaty
|
Marcin od pierwszych sekund naparł na przeciwnika, planując szybko zakończyć walkę. źródło: NKJP: Paweł Mielczarek: Szóste zwycięstwo Najmana, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2006-03-30 |
|
|
Doborowe powstańcze oddziały naparły na cofających się pospolitaków. Ci, którzy nie zawrócili lub nie pierzchli na boki, padli pod ciosami swych ziomków. źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
naprę |
naprzemy |
|||
| 2 os. |
naprzesz |
naprzecie |
|||
| 3 os. |
naprze |
naprą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
naparłem +(e)m naparł |
naparłam +(e)m naparła |
naparłom +(e)m naparło |
naparliśmy +(e)śmy naparli |
naparłyśmy +(e)śmy naparły |
| 2 os. |
naparłeś +(e)ś naparł |
naparłaś +(e)ś naparła |
naparłoś +(e)ś naparło |
naparliście +(e)ście naparli |
naparłyście +(e)ście naparły |
| 3 os. |
naparł |
naparła |
naparło |
naparli |
naparły |
bezosobnik: naparto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
naprzyjmy |
|
| 2 os. |
naprzyj |
naprzyjcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
naparłbym bym naparł |
naparłabym bym naparła |
naparłobym bym naparło |
naparlibyśmy byśmy naparli |
naparłybyśmy byśmy naparły |
| 2 os. |
naparłbyś byś naparł |
naparłabyś byś naparła |
naparłobyś byś naparło |
naparlibyście byście naparli |
naparłybyście byście naparły |
| 3 os. |
naparłby by naparł |
naparłaby by naparła |
naparłoby by naparło |
naparliby by naparli |
naparłyby by naparły |
bezosobnik: naparto by
bezokolicznik: naprzeć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
naparłszy
gerundium: naparcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | naparcie |
naparcia |
| D. | naparcia |
naparć |
| C. | naparciu |
naparciom |
| B. | naparcie |
naparcia |
| N. | naparciem |
naparciami |
| Ms. | naparciu |
naparciach |
| W. | naparcie |
naparcia |
odpowiednik aspektowy: napierać
Składnia
| Rzosobowy | + | naprzeć | + |
na KOGO
|
3. na wspólnika
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Cytaty
|
– Ogłuchłeś pan? – posłaniec naparł na adiutanta. – Do cesarza, już! źródło: NKJP: Krzysztof Piskorski: Zadra, Esensja, 2008 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
naprę |
naprzemy |
|||
| 2 os. |
naprzesz |
naprzecie |
|||
| 3 os. |
naprze |
naprą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
naparłem +(e)m naparł |
naparłam +(e)m naparła |
naparłom +(e)m naparło |
naparliśmy +(e)śmy naparli |
naparłyśmy +(e)śmy naparły |
| 2 os. |
naparłeś +(e)ś naparł |
naparłaś +(e)ś naparła |
naparłoś +(e)ś naparło |
naparliście +(e)ście naparli |
naparłyście +(e)ście naparły |
| 3 os. |
naparł |
naparła |
naparło |
naparli |
naparły |
bezosobnik: naparto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
naprzyjmy |
|
| 2 os. |
naprzyj |
naprzyjcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
naparłbym bym naparł |
naparłabym bym naparła |
naparłobym bym naparło |
naparlibyśmy byśmy naparli |
naparłybyśmy byśmy naparły |
| 2 os. |
naparłbyś byś naparł |
naparłabyś byś naparła |
naparłobyś byś naparło |
naparlibyście byście naparli |
naparłybyście byście naparły |
| 3 os. |
naparłby by naparł |
naparłaby by naparła |
naparłoby by naparło |
naparliby by naparli |
naparłyby by naparły |
bezosobnik: naparto by
bezokolicznik: naprzeć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
naparłszy
gerundium: naparcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | naparcie |
naparcia |
| D. | naparcia |
naparć |
| C. | naparciu |
naparciom |
| B. | naparcie |
naparcia |
| N. | naparciem |
naparciami |
| Ms. | naparciu |
naparciach |
| W. | naparcie |
naparcia |
odpowiednik aspektowy: napierać
Składnia
| Rzosobowy | + | naprzeć | + |
na KOGO
|