UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zgadywać

Chronologizacja

1654, KorBa

Pochodzenie

Zob. gadać

1. hasło

Definicja

starać się znaleźć prawidłową odpowiedź

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odgadywać

Połączenia

  • zgadywać hasła, tytuły

Cytaty

Gdy spotykaliśmy się w którymś z naszych mieszkań, wymyślaliśmy najrozmaitsze zabawy [...], a to w teatr, a to w inteligencję, w zgadywanie tytułów książek na podstawie improwizowanych scenek.

źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995

Na koniec programu pokazujemy urywki z naszych poprzednich filmów i prosimy ludzi, żeby zgadywali, z jakiego kraju pochodzą zdjęcia.

źródło: NKJP: Joanna Leszczyńska, Od dziesięciu lat organizuje Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, Dziennik Łódzki, 2001-11-16

Jak pan myśli, ile kosztuje taki jeden termos? – pyta mnie Jacek Pikuła. Wzruszam ramionami i zgaduję: – Sto złotych? – Dwieście sześćdziesiąt.

źródło: NKJP: Paweł Rusek: Kawiarenka pod chochelką, Trybuna Śląska, 2001-11-27

Gdy odpowiedź jest poprawna, zgadujący otrzymuje nagrodę.

źródło: NKJP: Nina Wiśniewska, Krzysztof Wiśniewski: 69 gorących zabaw dla par, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgaduję
zgadujemy
2 os. zgadujesz
zgadujecie
3 os. zgaduje
zgadują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgadywałem
+(e)m zgadywał
zgadywałam
+(e)m zgadywała
zgadywałom
+(e)m zgadywało
zgadywaliśmy
+(e)śmy zgadywali
zgadywałyśmy
+(e)śmy zgadywały
2 os. zgadywałeś
+(e)ś zgadywał
zgadywałaś
+(e)ś zgadywała
zgadywałoś
+(e)ś zgadywało
zgadywaliście
+(e)ście zgadywali
zgadywałyście
+(e)ście zgadywały
3 os. zgadywał
zgadywała
zgadywało
zgadywali
zgadywały

bezosobnik: zgadywano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zgadywał
będę zgadywać
będę zgadywała
będę zgadywać
będę zgadywało
będę zgadywać
będziemy zgadywali
będziemy zgadywać
będziemy zgadywały
będziemy zgadywać
2 os. będziesz zgadywał
będziesz zgadywać
będziesz zgadywała
będziesz zgadywać
będziesz zgadywało
będziesz zgadywać
będziecie zgadywali
będziecie zgadywać
będziecie zgadywały
będziecie zgadywać
3 os. będzie zgadywał
będzie zgadywać
będzie zgadywała
będzie zgadywać
będzie zgadywało
będzie zgadywać
będą zgadywali
będą zgadywać
będą zgadywały
będą zgadywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgadujmy
2 os. zgaduj
zgadujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgadywałbym
bym zgadywał
zgadywałabym
bym zgadywała
zgadywałobym
bym zgadywało
zgadywalibyśmy
byśmy zgadywali
zgadywałybyśmy
byśmy zgadywały
2 os. zgadywałbyś
byś zgadywał
zgadywałabyś
byś zgadywała
zgadywałobyś
byś zgadywało
zgadywalibyście
byście zgadywali
zgadywałybyście
byście zgadywały
3 os. zgadywałby
by zgadywał
zgadywałaby
by zgadywała
zgadywałoby
by zgadywało
zgadywaliby
by zgadywali
zgadywałyby
by zgadywały

bezosobnik: zgadywano by

bezokolicznik: zgadywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zgadując

gerundium: zgadywanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zgadywanie
zgadywania
D. zgadywania
zgadywań
C. zgadywaniu
zgadywaniom
B. zgadywanie
zgadywania
N. zgadywaniem
zgadywaniami
Ms. zgadywaniu
zgadywaniach
W. zgadywanie
zgadywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zgadujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zgadujący
zgadujący
zgadujący
zgadujące
zgadująca
D. zgadującego
zgadującego
zgadującego
zgadującego
zgadującej
C. zgadującemu
zgadującemu
zgadującemu
zgadującemu
zgadującej
B. zgadującego
zgadującego
zgadujący
zgadujące
zgadującą
N. zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującą
Ms. zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zgadujący
zgadujący
zgadujące
zgadujące
D. zgadujących
zgadujących
zgadujących
zgadujących
C. zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującym
B. zgadujących
zgadujących
zgadujących
zgadujące
N. zgadującymi
zgadującymi
zgadującymi
zgadującymi
Ms. zgadujących
zgadujących
zgadujących
zgadujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: zgadywany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zgadywany
zgadywany
zgadywany
zgadywane
zgadywana
D. zgadywanego
zgadywanego
zgadywanego
zgadywanego
zgadywanej
C. zgadywanemu
zgadywanemu
zgadywanemu
zgadywanemu
zgadywanej
B. zgadywanego
zgadywanego
zgadywany
zgadywane
zgadywaną
N. zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywaną
Ms. zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zgadywani
zgadywani
zgadywane
zgadywane
D. zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
C. zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
B. zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
zgadywane
N. zgadywanymi
zgadywanymi
zgadywanymi
zgadywanymi
Ms. zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych

odpowiednik aspektowy: zgadnąć

Składnia

Rzosobowy + zgadywać +
CO
Rzosobowy + zgadywać +
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Rzosobowy + zgadywać +
MOWA WPROST

2. przyszłość

Definicja

trafnie przewidywać lub domyślać się czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odgadywać

Połączenia

  • zgadywać przyszłość; czyjś nastrój, czyjeś myśli, zamiary, życzenia
  • zgadywać po doborze słów, po gestach, po głosie, po wyrazie twarzy, po jakichś symptomach, po wyglądzie
  • zgadywać z ruchu warg, ze spojrzeń
  • zgadywać intuicyjnie
  • próbować, umieć zgadywać

Cytaty

Wiem, co czujesz - rzekł, jakby zgadując jej myśli. - Ale nie wolno ci działać pochopnie.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1993

[...] była trochę głucha i słowa zgadywała więcej po ruchu ust, niż je słyszała.

źródło: NKJP: Edward Stachura: Cała jaskrawość, 2006

Kiedy milkły uderzenia w klawisze maszyny, słyszał głosy z korytarza, rozmawiali jeszcze. Zgadywał, że mówią o nim. Lewe ucho go piekło.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Ponieważ nie wychowałam go od najwcześniejszego szczenięctwa, Perszing zawsze był dla mnie tajemnicą. Z jego odruchów zgadywałam, jacy byli dla niego poprzedni właściciele.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

Pan się, jeżeli dobrze zgaduję, obraził na nas za moje wczorajsze uwagi przy kolacji.

źródło: NKJP: Tadeusz Breza: Urząd, 1960

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgaduję
zgadujemy
2 os. zgadujesz
zgadujecie
3 os. zgaduje
zgadują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgadywałem
+(e)m zgadywał
zgadywałam
+(e)m zgadywała
zgadywałom
+(e)m zgadywało
zgadywaliśmy
+(e)śmy zgadywali
zgadywałyśmy
+(e)śmy zgadywały
2 os. zgadywałeś
+(e)ś zgadywał
zgadywałaś
+(e)ś zgadywała
zgadywałoś
+(e)ś zgadywało
zgadywaliście
+(e)ście zgadywali
zgadywałyście
+(e)ście zgadywały
3 os. zgadywał
zgadywała
zgadywało
zgadywali
zgadywały

bezosobnik: zgadywano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zgadywał
będę zgadywać
będę zgadywała
będę zgadywać
będę zgadywało
będę zgadywać
będziemy zgadywali
będziemy zgadywać
będziemy zgadywały
będziemy zgadywać
2 os. będziesz zgadywał
będziesz zgadywać
będziesz zgadywała
będziesz zgadywać
będziesz zgadywało
będziesz zgadywać
będziecie zgadywali
będziecie zgadywać
będziecie zgadywały
będziecie zgadywać
3 os. będzie zgadywał
będzie zgadywać
będzie zgadywała
będzie zgadywać
będzie zgadywało
będzie zgadywać
będą zgadywali
będą zgadywać
będą zgadywały
będą zgadywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zgadujmy
2 os. zgaduj
zgadujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zgadywałbym
bym zgadywał
zgadywałabym
bym zgadywała
zgadywałobym
bym zgadywało
zgadywalibyśmy
byśmy zgadywali
zgadywałybyśmy
byśmy zgadywały
2 os. zgadywałbyś
byś zgadywał
zgadywałabyś
byś zgadywała
zgadywałobyś
byś zgadywało
zgadywalibyście
byście zgadywali
zgadywałybyście
byście zgadywały
3 os. zgadywałby
by zgadywał
zgadywałaby
by zgadywała
zgadywałoby
by zgadywało
zgadywaliby
by zgadywali
zgadywałyby
by zgadywały

bezosobnik: zgadywano by

bezokolicznik: zgadywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zgadując

gerundium: zgadywanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zgadywanie
zgadywania
D. zgadywania
zgadywań
C. zgadywaniu
zgadywaniom
B. zgadywanie
zgadywania
N. zgadywaniem
zgadywaniami
Ms. zgadywaniu
zgadywaniach
W. zgadywanie
zgadywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zgadujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zgadujący
zgadujący
zgadujący
zgadujące
zgadująca
D. zgadującego
zgadującego
zgadującego
zgadującego
zgadującej
C. zgadującemu
zgadującemu
zgadującemu
zgadującemu
zgadującej
B. zgadującego
zgadującego
zgadujący
zgadujące
zgadującą
N. zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującą
Ms. zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zgadujący
zgadujący
zgadujące
zgadujące
D. zgadujących
zgadujących
zgadujących
zgadujących
C. zgadującym
zgadującym
zgadującym
zgadującym
B. zgadujących
zgadujących
zgadujących
zgadujące
N. zgadującymi
zgadującymi
zgadującymi
zgadującymi
Ms. zgadujących
zgadujących
zgadujących
zgadujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: zgadywany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zgadywany
zgadywany
zgadywany
zgadywane
zgadywana
D. zgadywanego
zgadywanego
zgadywanego
zgadywanego
zgadywanej
C. zgadywanemu
zgadywanemu
zgadywanemu
zgadywanemu
zgadywanej
B. zgadywanego
zgadywanego
zgadywany
zgadywane
zgadywaną
N. zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywaną
Ms. zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zgadywani
zgadywani
zgadywane
zgadywane
D. zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
C. zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
zgadywanym
B. zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
zgadywane
N. zgadywanymi
zgadywanymi
zgadywanymi
zgadywanymi
Ms. zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych
zgadywanych

odpowiednik aspektowy: zgadnąć

Składnia

Rzosobowy + zgadywać +
CO
Rzosobowy + zgadywać +
że ZDANIE | ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Data ostatniej modyfikacji: 20.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json