Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. gadać
1. hasło
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | odgadywać |
Połączenia
- zgadywać hasła, tytuły
Cytaty
|
Gdy spotykaliśmy się w którymś z naszych mieszkań, wymyślaliśmy najrozmaitsze zabawy [...], a to w teatr, a to w inteligencję, w zgadywanie tytułów książek na podstawie improwizowanych scenek. źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995 |
|
|
Na koniec programu pokazujemy urywki z naszych poprzednich filmów i prosimy ludzi, żeby zgadywali, z jakiego kraju pochodzą zdjęcia. źródło: NKJP: Joanna Leszczyńska, Od dziesięciu lat organizuje Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, Dziennik Łódzki, 2001-11-16 |
|
|
Jak pan myśli, ile kosztuje taki jeden termos? – pyta mnie Jacek Pikuła. Wzruszam ramionami i zgaduję: – Sto złotych? – Dwieście sześćdziesiąt. źródło: NKJP: Paweł Rusek: Kawiarenka pod chochelką, Trybuna Śląska, 2001-11-27 |
|
|
Gdy odpowiedź jest poprawna, zgadujący otrzymuje nagrodę. źródło: NKJP: Nina Wiśniewska, Krzysztof Wiśniewski: 69 gorących zabaw dla par, 2008 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zgaduję |
zgadujemy |
|||
| 2 os. |
zgadujesz |
zgadujecie |
|||
| 3 os. |
zgaduje |
zgadują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgadywałem +(e)m zgadywał |
zgadywałam +(e)m zgadywała |
zgadywałom +(e)m zgadywało |
zgadywaliśmy +(e)śmy zgadywali |
zgadywałyśmy +(e)śmy zgadywały |
| 2 os. |
zgadywałeś +(e)ś zgadywał |
zgadywałaś +(e)ś zgadywała |
zgadywałoś +(e)ś zgadywało |
zgadywaliście +(e)ście zgadywali |
zgadywałyście +(e)ście zgadywały |
| 3 os. |
zgadywał |
zgadywała |
zgadywało |
zgadywali |
zgadywały |
bezosobnik: zgadywano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę zgadywał będę zgadywać |
będę zgadywała będę zgadywać |
będę zgadywało będę zgadywać |
będziemy zgadywali będziemy zgadywać |
będziemy zgadywały będziemy zgadywać |
| 2 os. |
będziesz zgadywał będziesz zgadywać |
będziesz zgadywała będziesz zgadywać |
będziesz zgadywało będziesz zgadywać |
będziecie zgadywali będziecie zgadywać |
będziecie zgadywały będziecie zgadywać |
| 3 os. |
będzie zgadywał będzie zgadywać |
będzie zgadywała będzie zgadywać |
będzie zgadywało będzie zgadywać |
będą zgadywali będą zgadywać |
będą zgadywały będą zgadywać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zgadujmy |
|
| 2 os. |
zgaduj |
zgadujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgadywałbym bym zgadywał |
zgadywałabym bym zgadywała |
zgadywałobym bym zgadywało |
zgadywalibyśmy byśmy zgadywali |
zgadywałybyśmy byśmy zgadywały |
| 2 os. |
zgadywałbyś byś zgadywał |
zgadywałabyś byś zgadywała |
zgadywałobyś byś zgadywało |
zgadywalibyście byście zgadywali |
zgadywałybyście byście zgadywały |
| 3 os. |
zgadywałby by zgadywał |
zgadywałaby by zgadywała |
zgadywałoby by zgadywało |
zgadywaliby by zgadywali |
zgadywałyby by zgadywały |
bezosobnik: zgadywano by
bezokolicznik: zgadywać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zgadując
gerundium: zgadywanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zgadywanie |
zgadywania |
| D. | zgadywania |
zgadywań |
| C. | zgadywaniu |
zgadywaniom |
| B. | zgadywanie |
zgadywania |
| N. | zgadywaniem |
zgadywaniami |
| Ms. | zgadywaniu |
zgadywaniach |
| W. | zgadywanie |
zgadywania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zgadujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zgadujący |
zgadujący |
zgadujący |
zgadujące |
zgadująca |
| D. | zgadującego |
zgadującego |
zgadującego |
zgadującego |
zgadującej |
| C. | zgadującemu |
zgadującemu |
zgadującemu |
zgadującemu |
zgadującej |
| B. | zgadującego |
zgadującego |
zgadujący |
zgadujące |
zgadującą |
| N. | zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującą |
| Ms. | zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zgadujący |
zgadujący |
zgadujące |
zgadujące |
| D. | zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
| C. | zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
| B. | zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
zgadujące |
| N. | zgadującymi |
zgadującymi |
zgadującymi |
zgadującymi |
| Ms. | zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: zgadywany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zgadywany |
zgadywany |
zgadywany |
zgadywane |
zgadywana |
| D. | zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywanej |
| C. | zgadywanemu |
zgadywanemu |
zgadywanemu |
zgadywanemu |
zgadywanej |
| B. | zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywany |
zgadywane |
zgadywaną |
| N. | zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywaną |
| Ms. | zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zgadywani |
zgadywani |
zgadywane |
zgadywane |
| D. | zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
| C. | zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
| B. | zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywane |
| N. | zgadywanymi |
zgadywanymi |
zgadywanymi |
zgadywanymi |
| Ms. | zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
odpowiednik aspektowy: zgadnąć
Składnia
| Rzosobowy | + | zgadywać | + |
CO
|
| Rzosobowy | + | zgadywać | + |
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
|
| Rzosobowy | + | zgadywać | + |
MOWA WPROST
|
2. przyszłość
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | odgadywać |
Połączenia
- zgadywać przyszłość; czyjś nastrój, czyjeś myśli, zamiary, życzenia
- zgadywać po doborze słów, po gestach, po głosie, po wyrazie twarzy, po jakichś symptomach, po wyglądzie
- zgadywać z ruchu warg, ze spojrzeń
- zgadywać intuicyjnie
- próbować, umieć zgadywać
Cytaty
|
Wiem, co czujesz - rzekł, jakby zgadując jej myśli. - Ale nie wolno ci działać pochopnie. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1993 |
|
|
[...] była trochę głucha i słowa zgadywała więcej po ruchu ust, niż je słyszała. źródło: NKJP: Edward Stachura: Cała jaskrawość, 2006 |
|
|
Kiedy milkły uderzenia w klawisze maszyny, słyszał głosy z korytarza, rozmawiali jeszcze. Zgadywał, że mówią o nim. Lewe ucho go piekło. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
|
|
Ponieważ nie wychowałam go od najwcześniejszego szczenięctwa, Perszing zawsze był dla mnie tajemnicą. Z jego odruchów zgadywałam, jacy byli dla niego poprzedni właściciele. źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006 |
|
|
Pan się, jeżeli dobrze zgaduję, obraził na nas za moje wczorajsze uwagi przy kolacji. źródło: NKJP: Tadeusz Breza: Urząd, 1960 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zgaduję |
zgadujemy |
|||
| 2 os. |
zgadujesz |
zgadujecie |
|||
| 3 os. |
zgaduje |
zgadują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgadywałem +(e)m zgadywał |
zgadywałam +(e)m zgadywała |
zgadywałom +(e)m zgadywało |
zgadywaliśmy +(e)śmy zgadywali |
zgadywałyśmy +(e)śmy zgadywały |
| 2 os. |
zgadywałeś +(e)ś zgadywał |
zgadywałaś +(e)ś zgadywała |
zgadywałoś +(e)ś zgadywało |
zgadywaliście +(e)ście zgadywali |
zgadywałyście +(e)ście zgadywały |
| 3 os. |
zgadywał |
zgadywała |
zgadywało |
zgadywali |
zgadywały |
bezosobnik: zgadywano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę zgadywał będę zgadywać |
będę zgadywała będę zgadywać |
będę zgadywało będę zgadywać |
będziemy zgadywali będziemy zgadywać |
będziemy zgadywały będziemy zgadywać |
| 2 os. |
będziesz zgadywał będziesz zgadywać |
będziesz zgadywała będziesz zgadywać |
będziesz zgadywało będziesz zgadywać |
będziecie zgadywali będziecie zgadywać |
będziecie zgadywały będziecie zgadywać |
| 3 os. |
będzie zgadywał będzie zgadywać |
będzie zgadywała będzie zgadywać |
będzie zgadywało będzie zgadywać |
będą zgadywali będą zgadywać |
będą zgadywały będą zgadywać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zgadujmy |
|
| 2 os. |
zgaduj |
zgadujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgadywałbym bym zgadywał |
zgadywałabym bym zgadywała |
zgadywałobym bym zgadywało |
zgadywalibyśmy byśmy zgadywali |
zgadywałybyśmy byśmy zgadywały |
| 2 os. |
zgadywałbyś byś zgadywał |
zgadywałabyś byś zgadywała |
zgadywałobyś byś zgadywało |
zgadywalibyście byście zgadywali |
zgadywałybyście byście zgadywały |
| 3 os. |
zgadywałby by zgadywał |
zgadywałaby by zgadywała |
zgadywałoby by zgadywało |
zgadywaliby by zgadywali |
zgadywałyby by zgadywały |
bezosobnik: zgadywano by
bezokolicznik: zgadywać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zgadując
gerundium: zgadywanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zgadywanie |
zgadywania |
| D. | zgadywania |
zgadywań |
| C. | zgadywaniu |
zgadywaniom |
| B. | zgadywanie |
zgadywania |
| N. | zgadywaniem |
zgadywaniami |
| Ms. | zgadywaniu |
zgadywaniach |
| W. | zgadywanie |
zgadywania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zgadujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zgadujący |
zgadujący |
zgadujący |
zgadujące |
zgadująca |
| D. | zgadującego |
zgadującego |
zgadującego |
zgadującego |
zgadującej |
| C. | zgadującemu |
zgadującemu |
zgadującemu |
zgadującemu |
zgadującej |
| B. | zgadującego |
zgadującego |
zgadujący |
zgadujące |
zgadującą |
| N. | zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującą |
| Ms. | zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zgadujący |
zgadujący |
zgadujące |
zgadujące |
| D. | zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
| C. | zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
zgadującym |
| B. | zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
zgadujące |
| N. | zgadującymi |
zgadującymi |
zgadującymi |
zgadującymi |
| Ms. | zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
zgadujących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: zgadywany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zgadywany |
zgadywany |
zgadywany |
zgadywane |
zgadywana |
| D. | zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywanej |
| C. | zgadywanemu |
zgadywanemu |
zgadywanemu |
zgadywanemu |
zgadywanej |
| B. | zgadywanego |
zgadywanego |
zgadywany |
zgadywane |
zgadywaną |
| N. | zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywaną |
| Ms. | zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zgadywani |
zgadywani |
zgadywane |
zgadywane |
| D. | zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
| C. | zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
zgadywanym |
| B. | zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywane |
| N. | zgadywanymi |
zgadywanymi |
zgadywanymi |
zgadywanymi |
| Ms. | zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
zgadywanych |
odpowiednik aspektowy: zgadnąć
Składnia
| Rzosobowy | + | zgadywać | + |
CO
|
| Rzosobowy | + | zgadywać | + |
że ZDANIE | ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
|