UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

romans

Chronologizacja

1 połowa XIX w., Bańk

Pochodzenie

fr. roman (< st.fr. romanze) '(język) romański, powieść '

hiszp. romance 'hiszpański; opowieść; romanca'

z łac. Rōmānicus 'rzymski'

1. miłość

Definicja

związek erotyczny dwojga ludzi, którzy nie są małżeństwem, mający charakter przelotny

Wymowa

[romãs] lub [romans]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność

Połączenia

biurowy, burzliwy, gorący, kolejny, namiętny, nowy, ognisty, płomienny, poważny, przelotny, rzekomy, sensacyjny, toksyczny, wakacyjny; długi, krótki, kilkuletni romans; liczne romanse
romans żony; życia
romans z żonatym mężczyzną, z żoną kogoś, ze studentką
flirty i romanse
historia; owoc, początek romansu
romans trwa/trwał
nawiązać, przeżyć, zafundować sobie romans
podejrzewać kogoś o romans; uwikłać, wdać się w romans
jak z romansu
w sprawie romansu

Cytaty

Ponadto romans w miejscu pracy wymaga znacznie mniejszych nakładów finansowych, gdyż wiele wydatków (hotele, podróże, restauracje) de facto pokrywa przedsiębiorstwo.

źródło: NKJP: Zofia Milska-Wrzosińska: Bezradnik, 2009

Pod koniec Rzeczypospolitej szlacheckiej ostatni król wdał się w głośny, fatalny romans z późniejszą rosyjską carycą, urodzoną w Szczecinie niemiecką księżną, ale ona potraktowała go jak pajaca, a nie równoprawnego partnera.

źródło: NKJP: Henryk Sekulski: Przebitka, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	romans	romanse romansy
D.	romansu	romansów
C.	romansowi	romansom
B.	romans	romanse romansy
N.	romansem	romansami
Ms.	romansie	romansach
W.	romansie	romanse romansy

Składnia

romans

(KOGO) + (z KIM)

2. powieść

Definicja

powieść lub film przedstawiający historię miłosną, o miernej wartości artystycznej

Wymowa

[romãs] lub [romans]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka film

Połączenia

francuskie romanse
kryminały i romanse
bohater; autor, autorka romansów

Cytaty

Kończyła czytać romans Biała Masajka, o Szwajcarce, która zakochała się w Masaju.

źródło: NKJP: Włodzimierz Nowak: Obwód głowy, 2007

O samej Eurydyce - nie wiemy prawie nic. [...] Przyzwyczajeni traktować grecki mit niczym współczesny romans, widzimy młodą, pełną życia dziewczynę, dopiero co poślubioną mężatkę.

źródło: NKJP: Jan Tomkowski: Ciemne skrzydła Ikara. Eseje o rozpaczy, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	romans	romanse romansy
D.	romansu	romansów
C.	romansowi	romansom
B.	romans	romanse romansy
N.	romansem	romansami
Ms.	romansie	romansach
W.	romansie	romanse romansy

3. utwór literacki

Definicja

lit.

epicki utwór przygodowo-awanturniczy o bogatej i zawikłanej intrydze, będący formą poprzedzającą powieść

Wymowa

[romãs] lub [romans]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

Połączenia

romanse historyczne
romans płaszcza i szpady

Cytaty

Doskonałym tego świadectwem będą dalsze, nie wydane za życia poety pieśni Beniowskiego, gdzie napotkamy tak powszechne i ograne motywy romansu awanturniczego, jak ocalenie nieszczęśliwej dziewicy, więzienie, tajemniczy zbawca itd.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

Każdy odcinek zawierał elementy klasycznego westernu, czarnego filmu gangsterskiego, rycerskiego romansu płaszcza i szpady, orientalnej baśni o złodzieju z Bagdadu, biblijnego eposu, zwariowanej komedii sytuacyjnej i cokolwiek makabrycznego horroru.

źródło: NKJP: Janusz Wróblewski: Bohaterowie nie są zmęczeni, Polityka, 2008-05-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	romans	romanse romansy
D.	romansu	romansów
C.	romansowi	romansom
B.	romans	romanse romansy
N.	romansem	romansami
Ms.	romansie	romansach
W.	romansie	romanse romansy

4. ballada

Definicja

nastrojowy utwór muzyczny

Wymowa

[romãs] lub [romans]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Połączenia

cygańskie, rosyjskie romanse
śpiewać romanse

Cytaty

[...] Ela Jodłowska śpiewała romanse cygańskie i Kurta Weila pieśni z Berliner Ensemble.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Monografia grzechów z dziennika 1978-1989, 2006

W sali wystawowej Miejskiego Ośrodka Kultury w Brzesku odbędzie się dzisiaj koncert muzyczny, podczas którego wykonywane będą romanse cygańskie i rosyjskie.

źródło: NKJP: Zaproszenie do MOK-u, Dziennik Polski, 2004-02-24

Kiedy usłyszał muzykę, zszedł na dół do salonu; poruszyły go stare romanse i aria z Trubadura.

źródło: NKJP: Józef Hen: Dziennik na nowy wiek, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	romans	romanse romansy
D.	romansu	romansów
C.	romansowi	romansom
B.	romans	romanse romansy
N.	romansem	romansami
Ms.	romansie	romansach
W.	romansie	romanse romansy

5. polityczny

Definicja

zaangażowanie się w jakąś sprawę lub związek z kimś zakończone następnie rozstaniem

Wymowa

[romãs] lub [romans]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

wieloletni romans

Cytaty

	Wieloletni romans lewicy z Perónem dobiegł końca. źródło: MKJP: Maciej Stasiński: ARGENTYNA CZ.I, Gazeta Wyborcza, 1998-02-13
	Zaczynał od ekspresjonistycznych prac o tematyce żydowskiej. W latach 1922-1926 miał krótki romans z awangardą i abstrakcją geometryczną (słynne Mechanofaktury). źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Przewodnik po rynku malarstwa, 1999
	Jeszcze nie tak dawno ekonomiści narzekali, że w Polsce nie ma zbyt sprzyjających warunków dla romansu banków i ubezpieczycieli. źródło: NKJP: Bancassurance, związek skonsumowany, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2006-11-28
	Po długiej przerwie manifestujący na mszy niedzielnej związki z ojczystą tradycją, był przedmiotem kpin za to, że w czasie swojego koniunkturalnego romansu z wierchuszką nomenklatury sowieckiej potrafił w Wielkanoc kuchennymi drzwiami wpuszczać wiejską babę ze święconym na polski stół. źródło: NKJP: Natalia Gańko: Gen polski mutowany, Polityka, 2005-12-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	romans	romanse romansy
D.	romansu	romansów
C.	romansowi	romansom
B.	romans	romanse romansy
N.	romansem	romansami
Ms.	romansie	romansach
W.	romansie	romanse romansy

Składnia

romans

(KOGO) + (z KIM/CZYM)

Frazeologizmy

ktoś ma romans do kogoś
romans grozy
romans rycerski
romans dworski

Data ostatniej modyfikacji: 04.08.2014