UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

gołąb

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

psł. *golǫbь

1.a zwierzę

Definicja

szary lub biały ptak średniej wielkości, wydający odgłos zwany gruchaniem, żyjący dziko w miastach lub hodowany przez człowieka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ptak

Połączenia

  • biały; dorosły, młody; dziki, oswojony, ozdobny; martwy; miejski gołąb; gołąb rasowy
  • gołąb rasy jakiejś
  • gołąb na dachu, na parapecie
  • gołębie i jastrzębie, gołębie i kaczki, gołębie i króliki, gołębie i kury, gołębie i papugi, gołębie i wróble
  • hodowca, miłośnik, właściciel; hodowla; targi, wystawa; chmura, stadko, stado; dziób, skrzydło; gruchanie; lot; para gołębi
  • gołąb grucha; siada, siedzi gdzieś
  • dokarmiać, hodować, karmić, trzymać; spłoszyć/płoszyć; wypuścić/wypuszczać gołębie

Cytaty

Dziuple dzięcioła czarnego, największego z krajowych gatunków, wykorzystują gołąb siniak, kraska, dudek czy gągoł.

źródło: NKJP: ROBERT KIMBAR: Uszkodzenie przez ptaki, Las Polski, 2009-06-01

Stadko gołębi poderwało się z głuchym łomotem skrzydeł, na żwirze zostało trochę wypłowiałych piór.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wniebowstąpienie, 2006

- Cena gołębi rasowych jest bardzo zróżnicowana - waha się ona od kilkudziesięciu złotych nawet do sumy czterech tysięcy - dodaje Jerzy Kuffel.

źródło: NKJP: (PAM): W mieście zobaczymy setki gołębi, Gazeta Pomorska, 2010-02-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gołąb
gołębie
D. gołębia
gołębi
C. gołębiowi
gołębiom
B. gołębia
gołębie
N. gołębiem
gołębiami
Ms. gołębiu
gołębiach
W. gołębiu
gołębie

1.b potrawa

Definicja

mięso gołębia - ptaka

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Połączenia

  • pieczony gołąb

Cytaty

Gdyby podobny wypadek zdarzył mi się w domu, leżałbym już w łóżku jako ciężko chory. [...] Musiałbym pić wstrętne ziołowe napary i rosół z gołębia, i nie mógłbym ruszyć choćby palcem.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

We własnym gronie rodzina książęca jadała skromniej. 9 września 1869 roku drugie śniadanie składało się z sardynek z grzankami, kotleta cielęcego z makaronem, sałatki z pomidorów i kompotu z gruszek, na obiad zaś była zupa jarzynowa, pstrąg na zimno, pieczone gołębie z ziemniakami purée i krem waniliowy.

źródło: NKJP: Halina Mamok: Tradycje, Kuchnia, nr 2, 1998

Dowiedzieliśmy się, że prawdopodobnie skradzionym ptakom nie podawano niczego do picia, karmiono je - zamiast białymi szczurami - gołębiami i wróblami.

źródło: NKJP: Anula wróciła do zoo, Gazeta Wyborcza,1993-01-29

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gołąb
gołębie
D. gołębia
gołębi
C. gołębiowi
gołębiom
B. gołębia
gołębie
N. gołębiem
gołębiami
Ms. gołębiu
gołębiach
W. gołębiu
gołębie

2. człowiek

Definicja

zwolennik łagodnego działania i spokojnego rozwiązywania konfliktów politycznych,lub wojskowych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

Relacje znaczeniowe

antonimy:  jastrząb

Cytaty

„Solidarność” była najbardziej pokojowym ruchem, nikogo nie chciała wieszać ani sekować. Jak w każdej organizacji, są i jastrzębie i gołębie. Niektórym może kazano, żeby byli bardziej radykalni. Duch był jednak bardziej pokojowy.

źródło: NKJP: Andrzej Skórka: List od „Wiedynina”, Gazeta Krakowska, 2006-12-15

Proszę powiedzieć: w kwestii stosunków z Kościołem jest Pan jastrzębiem czy gołębiem [...]?

źródło: NKJP: Gazeta Wyborcza, 1996-07-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gołąb
gołębie
ndepr
gołębie
depr
D. gołębia
gołębi
C. gołębiowi
gołębiom
B. gołębia
gołębi
N. gołębiem
gołębiami
Ms. gołębiu
gołębiach
W. gołębiu
gołębie
ndepr
gołębie
depr

Frazeologizmy

gołąb pocztowy
gołąbek pokoju
gołąb pokoju
jak gołąb na parapet

Przysłowia

Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu
Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json