Chronologizacja
Pochodzenie
Czasownik z przedrostkiem prze- (z psł. *per-) od psł. *sloniti 'pochylać coś, opierać coś na czymś, pokrywać czymś, osłaniać'
1. chmury słońce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie
Połączenia
- cień, dym przesłonił; chmura, mgła przesłoniła; drzewa przesłoniły
- przesłonić słońce, widok
Cytaty
|
Od strony miasta nadciągał ciężki i czarny walec chmur. Kiedy przesłonił słońce, uczyniło się szaro jak w dzień jesienny. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
Jasność białego dnia sączącą się za moimi plecami z ciągle otwartych drzwi wejściowych przesłonił nagle jakiś cień. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004 |
|
|
Pan S. [...] pożegnał mnie pospiesznie. Patrzyłem przez moment za nim, sunął za staruchą w stronę położonego przy wylocie tunelu szaletu. Nadjechał kolejny pociąg i tłum przesłonił mi tę parę. źródło: NKJP: Andrzej Mandalian: Czerwona orkiestra, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przesłonię |
przesłonimy |
|||
| 2 os. |
przesłonisz |
przesłonicie |
|||
| 3 os. |
przesłoni |
przesłonią |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przesłoniłem +(e)m przesłonił |
przesłoniłam +(e)m przesłoniła |
przesłoniłom +(e)m przesłoniło |
przesłoniliśmy +(e)śmy przesłonili |
przesłoniłyśmy +(e)śmy przesłoniły |
| 2 os. |
przesłoniłeś +(e)ś przesłonił |
przesłoniłaś +(e)ś przesłoniła |
przesłoniłoś +(e)ś przesłoniło |
przesłoniliście +(e)ście przesłonili |
przesłoniłyście +(e)ście przesłoniły |
| 3 os. |
przesłonił |
przesłoniła |
przesłoniło |
przesłonili |
przesłoniły |
bezosobnik: przesłonięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przesłońmy |
|
| 2 os. |
przesłoń |
przesłońcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przesłoniłbym bym przesłonił |
przesłoniłabym bym przesłoniła |
przesłoniłobym bym przesłoniło |
przesłonilibyśmy byśmy przesłonili |
przesłoniłybyśmy byśmy przesłoniły |
| 2 os. |
przesłoniłbyś byś przesłonił |
przesłoniłabyś byś przesłoniła |
przesłoniłobyś byś przesłoniło |
przesłonilibyście byście przesłonili |
przesłoniłybyście byście przesłoniły |
| 3 os. |
przesłoniłby by przesłonił |
przesłoniłaby by przesłoniła |
przesłoniłoby by przesłoniło |
przesłoniliby by przesłonili |
przesłoniłyby by przesłoniły |
bezosobnik: przesłonięto by
bezokolicznik: przesłonić
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
przesłoniwszy
gerundium: przesłonięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
| D. | przesłonięcia |
przesłonięć |
| C. | przesłonięciu |
przesłonięciom |
| B. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
| N. | przesłonięciem |
przesłonięciami |
| Ms. | przesłonięciu |
przesłonięciach |
| W. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: przesłonięty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przesłonięty |
przesłonięty |
przesłonięty |
przesłonięte |
przesłonięta |
| D. | przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętej |
| C. | przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętej |
| B. | przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłonięty |
przesłonięte |
przesłoniętą |
| N. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętą |
| Ms. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przesłonięci |
przesłonięci |
przesłonięte |
przesłonięte |
| D. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
| C. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
| B. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłonięte |
| N. | przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
| Ms. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
odpowiednik aspektowy: przesłaniać
Składnia
|
+ | przesłonić | + |
KOGO/CO
|
2. okno okiennicami
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie
Połączenia
- przesłonić oczy, twarz; wejście
- przesłonić dłonią, woalką; kotarą
Cytaty
|
Zrobiło się jasno i Siwy przesłonił dłonią oczy. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009 |
|
|
[...] ponownie zamknęli pokój na klucz, zaś szparę w drzwiach również przesłonili dyktą. I nałożyli nowe pieczęcie. źródło: NKJP: Andrzej Mandalian: Czerwona orkiestra, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przesłonię |
przesłonimy |
|||
| 2 os. |
przesłonisz |
przesłonicie |
|||
| 3 os. |
przesłoni |
przesłonią |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przesłoniłem +(e)m przesłonił |
przesłoniłam +(e)m przesłoniła |
przesłoniłom +(e)m przesłoniło |
przesłoniliśmy +(e)śmy przesłonili |
przesłoniłyśmy +(e)śmy przesłoniły |
| 2 os. |
przesłoniłeś +(e)ś przesłonił |
przesłoniłaś +(e)ś przesłoniła |
przesłoniłoś +(e)ś przesłoniło |
przesłoniliście +(e)ście przesłonili |
przesłoniłyście +(e)ście przesłoniły |
| 3 os. |
przesłonił |
przesłoniła |
przesłoniło |
przesłonili |
przesłoniły |
bezosobnik: przesłonięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przesłońmy |
|
| 2 os. |
przesłoń |
przesłońcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przesłoniłbym bym przesłonił |
przesłoniłabym bym przesłoniła |
przesłoniłobym bym przesłoniło |
przesłonilibyśmy byśmy przesłonili |
przesłoniłybyśmy byśmy przesłoniły |
| 2 os. |
przesłoniłbyś byś przesłonił |
przesłoniłabyś byś przesłoniła |
przesłoniłobyś byś przesłoniło |
przesłonilibyście byście przesłonili |
przesłoniłybyście byście przesłoniły |
| 3 os. |
przesłoniłby by przesłonił |
przesłoniłaby by przesłoniła |
przesłoniłoby by przesłoniło |
przesłoniliby by przesłonili |
przesłoniłyby by przesłoniły |
bezosobnik: przesłonięto by
bezokolicznik: przesłonić
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
przesłoniwszy
gerundium: przesłonięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
| D. | przesłonięcia |
przesłonięć |
| C. | przesłonięciu |
przesłonięciom |
| B. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
| N. | przesłonięciem |
przesłonięciami |
| Ms. | przesłonięciu |
przesłonięciach |
| W. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: przesłonięty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przesłonięty |
przesłonięty |
przesłonięty |
przesłonięte |
przesłonięta |
| D. | przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętej |
| C. | przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętej |
| B. | przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłonięty |
przesłonięte |
przesłoniętą |
| N. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętą |
| Ms. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przesłonięci |
przesłonięci |
przesłonięte |
przesłonięte |
| D. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
| C. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
| B. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłonięte |
| N. | przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
| Ms. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
odpowiednik aspektowy: przesłaniać
Składnia
| Rzosobowy | + | przesłonić | + |
KOGO/CO +
(CZYM)
|
3. praca rodzinę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Cytaty
|
Klęska polityczna i militarna nie powinna jednak przesłonić sukcesów pomocy humanitarnej: bez ONZ-owskich dostaw lekarstw i żywności bilans ofiar byłby nieporównywalnie większy. źródło: NKJP: Dawid Warszawski: Czy siłom NATO uda się zapewnić pokój w Bośni?, Gazeta Wyborcza, 1995-12-21 |
|
|
[...] przekonałam się po raz kolejny, że Holocaust przesłonił mi świat. źródło: NKJP: Monika Rakusa: 39,9, 2008 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
przesłonię |
przesłonimy |
|||
| 2 os. |
przesłonisz |
przesłonicie |
|||
| 3 os. |
przesłoni |
przesłonią |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przesłoniłem +(e)m przesłonił |
przesłoniłam +(e)m przesłoniła |
przesłoniłom +(e)m przesłoniło |
przesłoniliśmy +(e)śmy przesłonili |
przesłoniłyśmy +(e)śmy przesłoniły |
| 2 os. |
przesłoniłeś +(e)ś przesłonił |
przesłoniłaś +(e)ś przesłoniła |
przesłoniłoś +(e)ś przesłoniło |
przesłoniliście +(e)ście przesłonili |
przesłoniłyście +(e)ście przesłoniły |
| 3 os. |
przesłonił |
przesłoniła |
przesłoniło |
przesłonili |
przesłoniły |
bezosobnik: przesłonięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
przesłońmy |
|
| 2 os. |
przesłoń |
przesłońcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
przesłoniłbym bym przesłonił |
przesłoniłabym bym przesłoniła |
przesłoniłobym bym przesłoniło |
przesłonilibyśmy byśmy przesłonili |
przesłoniłybyśmy byśmy przesłoniły |
| 2 os. |
przesłoniłbyś byś przesłonił |
przesłoniłabyś byś przesłoniła |
przesłoniłobyś byś przesłoniło |
przesłonilibyście byście przesłonili |
przesłoniłybyście byście przesłoniły |
| 3 os. |
przesłoniłby by przesłonił |
przesłoniłaby by przesłoniła |
przesłoniłoby by przesłoniło |
przesłoniliby by przesłonili |
przesłoniłyby by przesłoniły |
bezosobnik: przesłonięto by
bezokolicznik: przesłonić
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
przesłoniwszy
gerundium: przesłonięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
| D. | przesłonięcia |
przesłonięć |
| C. | przesłonięciu |
przesłonięciom |
| B. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
| N. | przesłonięciem |
przesłonięciami |
| Ms. | przesłonięciu |
przesłonięciach |
| W. | przesłonięcie |
przesłonięcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: przesłonięty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | przesłonięty |
przesłonięty |
przesłonięty |
przesłonięte |
przesłonięta |
| D. | przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłoniętej |
| C. | przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętemu |
przesłoniętej |
| B. | przesłoniętego |
przesłoniętego |
przesłonięty |
przesłonięte |
przesłoniętą |
| N. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętą |
| Ms. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | przesłonięci |
przesłonięci |
przesłonięte |
przesłonięte |
| D. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
| C. | przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
przesłoniętym |
| B. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłonięte |
| N. | przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
przesłoniętymi |
| Ms. | przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
przesłoniętych |
odpowiednik aspektowy: przesłaniać
Składnia
|
+ | przesłonić | + |
(KOMU) +
CO
|