UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przesłonić

Chronologizacja

1 połowa XIX w., Bańk

Pochodzenie

Czasownik z przedrostkiem prze- (z psł. *per-) od psł. *sloniti 'pochylać coś, opierać coś na czymś, pokrywać czymś, osłaniać'

1. chmury słońce

Definicja

znaleźć się w położeniu, które utrudnia komuś zobaczenie kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Połączenia

  • cień, dym przesłonił; chmura, mgła przesłoniła; drzewa przesłoniły
  • przesłonić słońce, widok

Cytaty

Od strony miasta nadciągał ciężki i czarny walec chmur. Kiedy przesłonił słońce, uczyniło się szaro jak w dzień jesienny.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

Jasność białego dnia sączącą się za moimi plecami z ciągle otwartych drzwi wejściowych przesłonił nagle jakiś cień.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Pan S. [...] pożegnał mnie pospiesznie. Patrzyłem przez moment za nim, sunął za staruchą w stronę położonego przy wylocie tunelu szaletu. Nadjechał kolejny pociąg i tłum przesłonił mi tę parę.

źródło: NKJP: Andrzej Mandalian: Czerwona orkiestra, 2009

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przesłonię
przesłonimy
2 os. przesłonisz
przesłonicie
3 os. przesłoni
przesłonią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przesłoniłem
+(e)m przesłonił
przesłoniłam
+(e)m przesłoniła
przesłoniłom
+(e)m przesłoniło
przesłoniliśmy
+(e)śmy przesłonili
przesłoniłyśmy
+(e)śmy przesłoniły
2 os. przesłoniłeś
+(e)ś przesłonił
przesłoniłaś
+(e)ś przesłoniła
przesłoniłoś
+(e)ś przesłoniło
przesłoniliście
+(e)ście przesłonili
przesłoniłyście
+(e)ście przesłoniły
3 os. przesłonił
przesłoniła
przesłoniło
przesłonili
przesłoniły

bezosobnik: przesłonięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przesłońmy
2 os. przesłoń
przesłońcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przesłoniłbym
bym przesłonił
przesłoniłabym
bym przesłoniła
przesłoniłobym
bym przesłoniło
przesłonilibyśmy
byśmy przesłonili
przesłoniłybyśmy
byśmy przesłoniły
2 os. przesłoniłbyś
byś przesłonił
przesłoniłabyś
byś przesłoniła
przesłoniłobyś
byś przesłoniło
przesłonilibyście
byście przesłonili
przesłoniłybyście
byście przesłoniły
3 os. przesłoniłby
by przesłonił
przesłoniłaby
by przesłoniła
przesłoniłoby
by przesłoniło
przesłoniliby
by przesłonili
przesłoniłyby
by przesłoniły

bezosobnik: przesłonięto by

bezokolicznik: przesłonić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przesłoniwszy

gerundium: przesłonięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przesłonięcie
przesłonięcia
D. przesłonięcia
przesłonięć
C. przesłonięciu
przesłonięciom
B. przesłonięcie
przesłonięcia
N. przesłonięciem
przesłonięciami
Ms. przesłonięciu
przesłonięciach
W. przesłonięcie
przesłonięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przesłonięty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przesłonięty
przesłonięty
przesłonięty
przesłonięte
przesłonięta
D. przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętej
C. przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętej
B. przesłoniętego
przesłoniętego
przesłonięty
przesłonięte
przesłoniętą
N. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętą
Ms. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przesłonięci
przesłonięci
przesłonięte
przesłonięte
D. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
C. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
B. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłonięte
N. przesłoniętymi
przesłoniętymi
przesłoniętymi
przesłoniętymi
Ms. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych

odpowiednik aspektowy: przesłaniać

Składnia

bez ograniczeń + przesłonić +
KOGO/CO

2. okno okiennicami

Definicja

umiejscowić coś w sposób, który utrudnia komuś zobaczenie kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Połączenia

  • przesłonić oczy, twarz; wejście
  • przesłonić dłonią, woalką; kotarą

Cytaty

Zrobiło się jasno i Siwy przesłonił dłonią oczy.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009

[...] ponownie zamknęli pokój na klucz, zaś szparę w drzwiach również przesłonili dyktą. I nałożyli nowe pieczęcie.

źródło: NKJP: Andrzej Mandalian: Czerwona orkiestra, 2009

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przesłonię
przesłonimy
2 os. przesłonisz
przesłonicie
3 os. przesłoni
przesłonią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przesłoniłem
+(e)m przesłonił
przesłoniłam
+(e)m przesłoniła
przesłoniłom
+(e)m przesłoniło
przesłoniliśmy
+(e)śmy przesłonili
przesłoniłyśmy
+(e)śmy przesłoniły
2 os. przesłoniłeś
+(e)ś przesłonił
przesłoniłaś
+(e)ś przesłoniła
przesłoniłoś
+(e)ś przesłoniło
przesłoniliście
+(e)ście przesłonili
przesłoniłyście
+(e)ście przesłoniły
3 os. przesłonił
przesłoniła
przesłoniło
przesłonili
przesłoniły

bezosobnik: przesłonięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przesłońmy
2 os. przesłoń
przesłońcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przesłoniłbym
bym przesłonił
przesłoniłabym
bym przesłoniła
przesłoniłobym
bym przesłoniło
przesłonilibyśmy
byśmy przesłonili
przesłoniłybyśmy
byśmy przesłoniły
2 os. przesłoniłbyś
byś przesłonił
przesłoniłabyś
byś przesłoniła
przesłoniłobyś
byś przesłoniło
przesłonilibyście
byście przesłonili
przesłoniłybyście
byście przesłoniły
3 os. przesłoniłby
by przesłonił
przesłoniłaby
by przesłoniła
przesłoniłoby
by przesłoniło
przesłoniliby
by przesłonili
przesłoniłyby
by przesłoniły

bezosobnik: przesłonięto by

bezokolicznik: przesłonić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przesłoniwszy

gerundium: przesłonięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przesłonięcie
przesłonięcia
D. przesłonięcia
przesłonięć
C. przesłonięciu
przesłonięciom
B. przesłonięcie
przesłonięcia
N. przesłonięciem
przesłonięciami
Ms. przesłonięciu
przesłonięciach
W. przesłonięcie
przesłonięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przesłonięty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przesłonięty
przesłonięty
przesłonięty
przesłonięte
przesłonięta
D. przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętej
C. przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętej
B. przesłoniętego
przesłoniętego
przesłonięty
przesłonięte
przesłoniętą
N. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętą
Ms. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przesłonięci
przesłonięci
przesłonięte
przesłonięte
D. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
C. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
B. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłonięte
N. przesłoniętymi
przesłoniętymi
przesłoniętymi
przesłoniętymi
Ms. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych

odpowiednik aspektowy: przesłaniać

Składnia

Rzosobowy + przesłonić +
KOGO/CO + (CZYM)

3. praca rodzinę

Definicja

dominując, utrudnić właściwą ocenę sytuacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Klęska polityczna i militarna nie powinna jednak przesłonić sukcesów pomocy humanitarnej: bez ONZ-owskich dostaw lekarstw i żywności bilans ofiar byłby nieporównywalnie większy.

źródło: NKJP: Dawid Warszawski: Czy siłom NATO uda się zapewnić pokój w Bośni?, Gazeta Wyborcza, 1995-12-21

[...] przekonałam się po raz kolejny, że Holocaust przesłonił mi świat.

źródło: NKJP: Monika Rakusa: 39,9, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przesłonię
przesłonimy
2 os. przesłonisz
przesłonicie
3 os. przesłoni
przesłonią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przesłoniłem
+(e)m przesłonił
przesłoniłam
+(e)m przesłoniła
przesłoniłom
+(e)m przesłoniło
przesłoniliśmy
+(e)śmy przesłonili
przesłoniłyśmy
+(e)śmy przesłoniły
2 os. przesłoniłeś
+(e)ś przesłonił
przesłoniłaś
+(e)ś przesłoniła
przesłoniłoś
+(e)ś przesłoniło
przesłoniliście
+(e)ście przesłonili
przesłoniłyście
+(e)ście przesłoniły
3 os. przesłonił
przesłoniła
przesłoniło
przesłonili
przesłoniły

bezosobnik: przesłonięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przesłońmy
2 os. przesłoń
przesłońcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przesłoniłbym
bym przesłonił
przesłoniłabym
bym przesłoniła
przesłoniłobym
bym przesłoniło
przesłonilibyśmy
byśmy przesłonili
przesłoniłybyśmy
byśmy przesłoniły
2 os. przesłoniłbyś
byś przesłonił
przesłoniłabyś
byś przesłoniła
przesłoniłobyś
byś przesłoniło
przesłonilibyście
byście przesłonili
przesłoniłybyście
byście przesłoniły
3 os. przesłoniłby
by przesłonił
przesłoniłaby
by przesłoniła
przesłoniłoby
by przesłoniło
przesłoniliby
by przesłonili
przesłoniłyby
by przesłoniły

bezosobnik: przesłonięto by

bezokolicznik: przesłonić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przesłoniwszy

gerundium: przesłonięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przesłonięcie
przesłonięcia
D. przesłonięcia
przesłonięć
C. przesłonięciu
przesłonięciom
B. przesłonięcie
przesłonięcia
N. przesłonięciem
przesłonięciami
Ms. przesłonięciu
przesłonięciach
W. przesłonięcie
przesłonięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przesłonięty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przesłonięty
przesłonięty
przesłonięty
przesłonięte
przesłonięta
D. przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętego
przesłoniętej
C. przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętemu
przesłoniętej
B. przesłoniętego
przesłoniętego
przesłonięty
przesłonięte
przesłoniętą
N. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętą
Ms. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przesłonięci
przesłonięci
przesłonięte
przesłonięte
D. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
C. przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
przesłoniętym
B. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłonięte
N. przesłoniętymi
przesłoniętymi
przesłoniętymi
przesłoniętymi
Ms. przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych
przesłoniętych

odpowiednik aspektowy: przesłaniać

Składnia

bez ograniczeń + przesłonić +
(KOMU) + CO

Frazeologizmy

ktoś/coś przesłonił/przesłoniło cały świat komuś
Data ostatniej modyfikacji: 26.06.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj