UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kura

Chronologizacja

XIV w., Bor
XV w., Bańk

Pochodzenie

psł. *kura

1. ptak

Definicja

średniej wielkości ptak domowy o krępej budowie ciała, mający ostry dziób i pazury, którymi wygrzebuje pożywienie z ziemi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ślepucha
hiperonimy:  ptak

Połączenia

  • kury ozdobne
  • kury na grzędzie; na podwórku
  • kury w kurniku
  • kury i gęsi, kury i gołębie, kury i indyki, kury i kaczki, kury i konie, kury i koty, kury i kozy, kury i krowy, kury i króliki, kury i owce, kury i psy, kury i świnie
  • hodowca; stadko; ferma, hodowla kur
  • hodować, trzymać; karmić kury

Cytaty

Największym zainteresowaniem wśród zwiedzających cieszyły się kury ozdobne. Cena prezentowanej rasy [...] dochodziła nawet do do 150 zł.

źródło: NKJP: B.S.: Hodujemy ozdoby, Nowiny Raciborskie, nr 39, 2007-09-25

Chleb był tańszy od paszy dla zwierząt i wielu hodowców nutrii, kur i królików karmiło zwierzęta właśnie pieczywem.

źródło: NKJP: Karolina Sternal: Rawicz, Gazeta Poznańska, 2002-07-05

W popiele kawałek za chałupą grzebały kury. - Że też te kury muszą zawsze w czymś grzebać - odezwał się nagle Witek. - Jak nie w ziemi, to w liściach, jak nie w trawie, to w popiele.

źródło: NKJP: Edward Stachura: Cała jaskrawość, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kura
kury
D. kury
kur
C. kurze
kurom
B. kurę
kury
N. kurą
kurami
Ms. kurze
kurach
W. kuro
kury

Inne uwagi

Zwykle lm

2.a samica ptaka domowego

Definicja

samica kury - ptaka domowego, niemająca ozdobnego ogona ani grzebienia na czubku głowy, hodowana dla jaj i mięsa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  kogut
hiperonimy:  samica

Połączenia

  • tłusta; żywa kura
  • kura nioska, kura zielononóżka
  • kura i jajko, kura i kogut
  • kura gdacze; dziobie, grzebie; zniosła/znosi jajo, jajko
  • kupić; zabić/zabijać, zarżnąć kurę

Cytaty

Jeśli jedno jajko kury wystarczy na śniadanie dla jednego człowieka, to jajo strusia nasyci cały pluton.

źródło: NKJP: Richard Dawkins: Dlaczego hipopotam nie lata, Gazeta Wyborcza, 1998-10-30

Do Słonego z trudem docierało, że od czasu do czasu trzeba narąbać drewna, wykąpać dziecko lub zarżnąć kurę na rosół.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Kury to moja babcia zarzynała. Ja nie mam serca... Edek odwiązał sznurek i wypuścił kokoszkę na wolność.

źródło: NKJP: Robert Urbański; Jacek Kondracki: Operacja „Dunaj”, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kura
kury
D. kury
kur
C. kurze
kurom
B. kurę
kury
N. kurą
kurami
Ms. kurze
kurach
W. kuro
kury

2.b mięso

Definicja

mięso kury - samicy ptaka domowego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Połączenia

  • gotowana, pieczona; tłusta kura
  • kura w garnku
  • rosół z kury

Cytaty

Razem zaczynaliśmy wdychać płynący w naszą stronę zapach pieczonej kury albo gotującego się bigosu.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Imperium, 2005

Wróciła do kuchni, wyjęła z lodówki resztki gotowanej kury, położyła na patelni, zapaliła gaz, udko rzuciła kotce za oknem.

źródło: NKJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kura
kury
D. kury
kur
C. kurze
kurom
B. kurę
kury
N. kurą
kurami
Ms. kurze
kurach
W. kuro
kury

3. samica ptaka łownego

Definicja

samica ptaka łownego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  samica

Połączenia

  • kura bażanta

Cytaty

Strzała była opierzona pręgowanymi, barwionymi na żółto lotkami kury bażanta.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

W ostatnich latach wypuszczono do łowiska ok. 200 sztuk zakupionych w Ośrodkach Hodowli Zwierzyny dorosłych bażantów, zarówno kur jak i kogutów [...].

źródło: NKJP: Ewa Halewska: Przyjemność i obowiązek, Nowiny Raciborskie, nr 16, 2005-04-19

Liczne stada kuropatw zrywały się jesienią z pól buraczanych, a na innych polach co krok wzlatywały barwne bukiety kogutów lub szare kury bażancie.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Requiem dla ziemiaństwa, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kura
kury
D. kury
kur
C. kurze
kurom
B. kurę
kury
N. kurą
kurami
Ms. kurze
kurach
W. kuro
kury

Frazeologizmy

jak kura pazurem
ktoś chodzi spać z kurami
ktoś idzie spać z kurami
ktoś kładzie się spać z kurami
ktoś chodzi spać z kurami
ktoś idzie spać z kurami
ktoś kładzie się spać z kurami
ktoś chodzi spać z kurami
ktoś idzie spać z kurami
ktoś kładzie się spać z kurami
ktoś nosi się z czymś jak kura z jajkiem
ktoś zna się na czymś jak kura na pieprzu
kura domowa
kura znosząca złote jajka
kura znosząca złote jaja
kura znosząca złote jajka
kura znosząca złote jaja
zmokła kura

Przysłowia


Daj kurze grzędę, powie - wyżej siędę
Daj kurze grzędę
Daj kurze grzędę, a ona: wyżej siędę
Daj kurze grzędę, powie - wyżej siędę
Daj kurze grzędę

Daj kurze grzędę, powie - wyżej siędę
Daj kurze grzędę
Jajko mądrzejsze od kury
Jajko jest mądrzejsze od kury
Trafiło się (jak) ślepej kurze ziarno
Trafiło mi / nam/... się jak ślepej kurze ziarno
Data ostatniej modyfikacji: 26.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json