UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

brzęczeć

Chronologizacja

XVI w., Bor
1558, Bańk

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	brzęczę	brzęczymy
2 os.	brzęczysz	brzęczycie
3 os.	brzęczy	brzęczą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	brzęczałem +(e)m brzęczał	brzęczałam +(e)m brzęczała	brzęczałom +(e)m brzęczało	brzęczeliśmy +(e)śmy brzęczeli	brzęczałyśmy +(e)śmy brzęczały
2 os.	brzęczałeś +(e)ś brzęczał	brzęczałaś +(e)ś brzęczała	brzęczałoś +(e)ś brzęczało	brzęczeliście +(e)ście brzęczeli	brzęczałyście +(e)ście brzęczały
3 os.	brzęczał	brzęczała	brzęczało	brzęczeli	brzęczały

bezosobnik: brzęczano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę brzęczał będę brzęczeć	będę brzęczała będę brzęczeć	będę brzęczało będę brzęczeć	będziemy brzęczeli będziemy brzęczeć	będziemy brzęczały będziemy brzęczeć
2 os.	będziesz brzęczał będziesz brzęczeć	będziesz brzęczała będziesz brzęczeć	będziesz brzęczało będziesz brzęczeć	będziecie brzęczeli będziecie brzęczeć	będziecie brzęczały będziecie brzęczeć
3 os.	będzie brzęczał będzie brzęczeć	będzie brzęczała będzie brzęczeć	będzie brzęczało będzie brzęczeć	będą brzęczeli będą brzęczeć	będą brzęczały będą brzęczeć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brzęczmy
2 os.	brzęcz	brzęczcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	brzęczałbym bym brzęczał	brzęczałabym bym brzęczała	brzęczałobym bym brzęczało	brzęczelibyśmy byśmy brzęczeli	brzęczałybyśmy byśmy brzęczały
2 os.	brzęczałbyś byś brzęczał	brzęczałabyś byś brzęczała	brzęczałobyś byś brzęczało	brzęczelibyście byście brzęczeli	brzęczałybyście byście brzęczały
3 os.	brzęczałby by brzęczał	brzęczałaby by brzęczała	brzęczałoby by brzęczało	brzęczeliby by brzęczeli	brzęczałyby by brzęczały

bezosobnik: brzęczano by

bezokolicznik: brzęczeć

imiesłów przysłówkowy współczesny: brzęcząc

gerundium: brzęczenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	brzęczenie	brzęczenia
D.	brzęczenia	brzęczeń
C.	brzęczeniu	brzęczeniom
B.	brzęczenie	brzęczenia
N.	brzęczeniem	brzęczeniami
Ms.	brzęczeniu	brzęczeniach
W.	brzęczenie	brzęczenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: brzęczący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	brzęczący	brzęczący	brzęczący	brzęczące	brzęcząca
D.	brzęczącego	brzęczącego	brzęczącego	brzęczącego	brzęczącej
C.	brzęczącemu	brzęczącemu	brzęczącemu	brzęczącemu	brzęczącej
B.	brzęczącego	brzęczącego	brzęczący	brzęczące	brzęczącą
N.	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącą
Ms.	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	brzęczący	brzęczący	brzęczące	brzęczące
D.	brzęczących	brzęczących	brzęczących	brzęczących
C.	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącym	brzęczącym
B.	brzęczących	brzęczących	brzęczących	brzęczące
N.	brzęczącymi	brzęczącymi	brzęczącymi	brzęczącymi
Ms.	brzęczących	brzęczących	brzęczących	brzęczących

Pochodzenie

psł. *bręčati

1. o owadach

Definicja

w czasie lotu wydawać dźwięk przez szybkie poruszanie skrzydłami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

komar, mucha brzęczy; owady brzęczą
brzęczeć nad uszami

Cytaty

Nad przewieszonym przez zad konia koziołkiem brzęczała mucha.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001

Wdychał zapach ziół. Pszczoły brzęczały. Grały polne koniki.

źródło: NKJP: Marek Harny: Zdrajca, 2007

Kora jabłonek rozorana szrapnelami, na wpół zwęglony trup czołgisty wyziera z włazu rozbitego T-34, sypie się na niego białe kwiecie, brzęczą majowe chrabąszcze, śmierdzi rozlana ropa.

źródło: NKJP: Bohdan Sławiński: Królowa Tiramisu, 2008

2. o dzwonku

Definicja

wydawać cichy, natrętny dźwięk nieco podobny do buczenia owadów lub odgłosu, który wydają one podczas lotu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

motor, silnik brzęczy

Cytaty

	Dziadek laską wskazuje niebo - w górze, wysoko, w oceanie błękitu kilka srebrnych punktów. Są ledwie widoczne. Dolatuje mnie odległe brzęczenie, warkot, pulsujący szum silników. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: U pisarza, Gazeta Wyborcza, 1997-03-28
	Znowu uderzył w klawisze i usłyszał dzwonek telefonu. Dzwonek brzęczał natrętnie. źródło: NKJP: Andrzej Zbych, Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan: Stawka większa niż życie, 1967
	Salwa wszystkich dział przeciwlotniczych w całym Paryżu. Potem odległy grzmot, trwający minutę, może dwie, i stłumione brzęczenie motorów. źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem: (Francja 1940-1944), 1957
	Chłop jedzie WFM-ką w pole. Grabie i widły przytroczone do motoru. Motor brzęczy gdzieś na horyzoncie, pod lasem. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Busz po polsku, 2007

3. szklankami

Definicja

wydawać odgłos taki, jak przedmioty z metalu, szkła lub innego twardego materiału, uderzające o siebie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

łańcuch brzęczy; bransoletki; kieliszki, talerze; monety; szyby brzęczą
brzęczeć kluczami

Cytaty

	Biała dama, przechadzająca się nocą po zamkowych korytarzach, czy brzęczący łańcuchami szkielet nawiedzający podziemia - to bardzo śmieszne strachy [...]. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Jeżeli ze mną pojedziesz, 1993
	Po schodach chodzi bezszelestnie jak duch, gdy zbliża się do drzwi, brzęczy kluczami. źródło: NKJP: Tomasz Jastrun: Rzeka podziemna, 2005
	Dom ożył, deski skrzypiały, ściany odbijały śmiechy i okrzyki, talerze brzęczały, kuchnia ruszyła zestawem zapachów [...]. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Przystupa, 2007
	W drzwiach powiewają kwieciste spódnice, stukają obcasy, brzęczą bransoletki. źródło: NKJP: Agnieszka Niezgoda: Dziadek dziadzieje, babcia mądrzeje, Polityka, 2002-07-06

Składnia

	+	brzęczeć	+	(o CO)
	+	brzęczeć	+	CZYM

4. mówić

Definicja

mówić monotonnie, w sposób nieprzerwany, naruszając czyjś spokój

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

mówić

Cytaty

- Ilden, niech mu Bengh wieczny spokój zapewni, był zacnym mężem - brzęczała niestrudzenie pani Olawia, mocno już podchmielona.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

- Biedaku, mało tu innych, z którymi mówisz po angielsku? - skrzywiła się współczująco. - Mógłbyś się już nie sypać... Jestem pewna, że wzbogacisz słownik, ale w zakresie dalekim od służbowego. - Brzęczysz jak mucha.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Frazeologizmy

brzęcząca moneta

Data ostatniej modyfikacji: 28.06.2017